Kanyonlar, nehirlerin veya akarsuların yıllar boyunca oluşturduğu derin ve dik vadilerdir. Sert kaya tabakalarının aşınması sonucu meydana gelir ve oluşmaları bazen milyonlarca yıl sürer. Eşsiz manzaralar sunduğu için doğa tutkunları ve maceracı gezginlerin favori rotalarından olan kanyonların ülkemizde de birçok güzel örneği bulunuyor. Yazımızda farklı illerden, farklı özelliklere sahip eşsiz kanyonlarımızı listeledik.
ABD’nin Arizona eyaletindeki Büyük Kanyon’dan sonra dünyanın en uzun ikinci kanyonu olan Ulubey Kanyonu, Uşak il merkezinden 33 kilometre uzaklıkta yer alıyor. Antik dönemden kalma su kanalları, kaya mezarları ve mağaraların yer aldığı Ulubey Kanyonu’ndaki cam seyir terasından ziyaretçiler, 150 metre yükseklikten eşsiz kanyon manzarasını izleyebiliyor.
Kastamonu’nun en önemli turizm değerlerinden olan Çatak Kanyonu, merkeze 7 kilometre uzaklıkta bulunuyor. Kanyonun, 6 kilometresi araç yolu 1 kilometresi ise dağ içindeki yürüyüş parkurundan oluşmaktadır. Kanyon, 900 metre yüksekliğe sahip gözetleme noktasından izlenebiliyor. Zengin bitki ve hayvan çeşitliğine sahip kanyonda yürüyüş, dağcılık, kampçılık gibi aktiviteler de yapılmaktadır.
Ihlara Vadisi, ülkemizin doğal ve tarihî zenginliklerinden biri olarak Kapadokya’nın kalbinde yer alıyor. Melendiz Nehri’nin binlerce yıl boyunca kayaları aşındırmasıyla oluşturduğu yaklaşık 18 kilometre uzunluğundaki kanyon, yüksekliği 120 metreyi bulan dik yamaçlarla çevrili. Vadi boyunca yer alan kayaların içine oyulmuş sayısız kilise ve manastır, Hristiyanlığın erken dönemlerine ışık tutan önemli yapılar arasında. Bu kiliselerin duvarlarında bulunan freskler Bizans Dönemi’nden kalma olup, burada yaşayan keşişler tarafından ibadet ve sığınma amacıyla kullanılmış. Vadi, bu özellikleri ile dünyanın en önemli kültür ve medeniyet merkezlerinden biri olma özelliğini taşımaktadır.
UNESCO Dünya Geçici Miras Listesi’nde yer alan Erzincan’ın Kemaliye ilçesindeki Karanlık Kanyon, yer yer 500-600 metreyi bulan kapalı bir ekosisteme sahip. 38 tünelin bulunduğu, 7 kilometrelik taş yolu ve keskin virajları ile dünyada nadir görülen kanyonlar arasında yer almakta. Karanlık Kanyon’un her iki tarafında yer alan 800 metrelik sarp kayalık yamaçlarıyla çevrili 1000 metre derinliğe sahip sularında yaklaşık 40 dakika süren tekne ve kano turu yapılabiliyor.
Karabük’ün Safranbolu ilçesindeki Tokatlı Kanyonu, Hızar Çayı’nın yatağındaki kireç taşı tabakalarının binlerce yılda aşınması sonucunda oluşmuş. Kanyonda yerden 80 metre yükseklikte kurulan, 11 metre genişliğe sahip Kristal Teras (cam seyir terası) ve Sadrazam İzzet Mehmet Paşa tarafından yaptırılan İncekaya Su Kemeri bulunuyor. 9 kilometrelik bir yürüyüş parkuru olan kanyonda, 150 basamaklık bir merdivenle kanyona iniş yapılabiliyor ve sonrasında yaklaşık 3,5 kilometre süren yürüyüşün ardından şelaleler ve yemyeşil bir doğa ziyaretçilerini karşılıyor.
Samsun’un Vezirköprü ilçesinde, Kızılırmak Nehri üzerinde yer alan Şahinkaya Kanyonu, yaklaşık 2,5 kilometre uzunluğunda olup, bölgenin en dar ve en uzun geçitlerinden biridir. Kanyon, yüzyıllar boyunca akarsuların dağları aşındırmasıyla oluşmuştur. Su derinliği 106 metreye kadar ulaşan kanyonun yamaç yüksekliği bazı noktalarda 340 metreyi buluyor, bu da kanyona görkemli bir manzara katıyor. 2015 yılında tabiat parkı ilan edilen Şahinkaya Kanyonu’nun tüm güzellikleri, Samsunum-3 gemisi ile düzenlenen geziler ile görülebiliyor.
Manavgat ve Serik ilçe sınırları içerisinde yer alan, Köprülü Kanyon Millî Parkı’nın 10 kilometre kuzey yamacında yer alan Tazı Kanyonu, uzun yıllar yerel halk tarafından bilinse de 2017’de turistlerin ziyaretinde çektiği bir fotoğraf sonucu ünlenmiştir. Adını çevrede özgürce dolaşan tazılardan alan kanyon, Köprüçay Akarsuyu’nun vadiyi aşındırması ile meydana gelmiş. Oluşumunun Buzul Çağı’na dayandığı tahmin edilen kanyonun uzunluğu 4 kilometre, genişliği 30-50 metre, yamaç yüksekliği ise 300-400 metreye ulaşıyor. Doğal güzelliklerinin yanı sıra, Tazı Kanyonu, çevresinde yer alan tarihi kalıntılar ve antik yollarla da dikkat çekiyor.
