Etiket: kelime

  • GİRESUNLULARIN KULLANDIĞI KELİMELER

    Dil tıpkı toplumlar gibi sürekli değişen canlı bir varlıktır. İnsanların anlaşmasını sağlayan, üzerinde yaşadığımız dünyada koca bir medeniyet üretmemize yol açan dil, en önemli araçtır. Tıpkı iklimler gibi dil de coğrafi farklılıklara göre kendine özgü bir yapı oluşturur. Ülkemizdeki yedi bölgenin kendine ait lehçe ve şiveleri vardır. Öyle ki aynı coğrafi bölgede bulunup yan yana olan şehirlerde bile farklı farklı şiveler ve ağızlar kullanılmaktadır. Doğu Karadeniz’in yeşil şehri Giresun’da sadece o bölge halkının ve yakın komşusu Orduluların kullandığı kelimeleri sıraladık.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Giresunlular her ne kadar dayıya höre demese de dayılanmak kelimesi için “hörelenmek” kelimesini kullanırlar.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    Giresun’da bir kahvaltıcıya gittiğinizde menüde “Cırıtta”yı görürseniz ve eğer kilo ya da kolesterol sorununuz yoksa hiç düşünmeden sipariş verebilirsiniz çünkü bu kelime pişmiş hamurun Giresun’daki adıdır. Yani bildiğimiz pişi…

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Feşellik yapma ya da feşel olma dediklerinde bu uyarıyı dikkate almak gerekir çünkü Giresun’da “Feşel” yaramaz anlamına gelmektedir. “Anam çocuk feşel feşel feşeldüğ” sokaklarda sıkça duyabileceğiniz cümleler arasında…

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Karadeniz’in uçsuz bucaksız yeşil doğasında birbirinden uzak konumlanan evler arasında o denli uzun mesafeler var ki, gökteki yıldızlar olmasa mutlak karanlığın içinde kaybolmamak mümkün değil. İşte bu derin karanlığa ışık tutan gaz lambasına yöre halkı “Finnuri” demektedir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Giresun, yaylaları ve ormanları ile ünlü bir şehir. Doğayla bu denli içinde olmak insana kendini çok iyi hissettirse de vahşi yaşamın üyeleri ile her an karşılaşmanız mümkün. Eğer Giresun’daysanız ve birisi “Hortik, hortik!” diye bağırmaya başladı ise siz de oradan uzaklaşmak için kendinizi hazırlamalısınız çünkü hortik, ayı yavrusu için kullanılan bir kelime… Yavrusu varsa annesi de etrafında olacaktır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Bir yerin ya da bir şeyin nerede olduğunu sorduğunuzda alacağınız cevap “Deydaha” olursa bilin ki Giresun’dasınız. Bu cevap aklınızı karıştırabilir ama aradığınız şeyin cevabı aslında “İşte orada!”dır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    Güzel, hoş anlamına gelen “Haccak” bir sıfat olarak da kullanılıyor; bir işi, bir durumu nitelemek için de… Güzel bir manzara gördüklerinde “Ne haccak manzara…” dedikleri gibi, bir iş yaparken “Haccak yap işini!” derler.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”8#” title_font_size=”13″]

    Çizgi roman dünyasının en ünlü süper kahramanlarından olan Batman’in ismi ile ilgili en çok espri yapılan ülke olduğumuz kesin… Giresun’da “Batman” çok ağır anlamına gelir ve harman yerinde biri “Batman batman!” diye sesleniyorsa bilin ki o sene güzel bir fındık hasadı olmuş demektir.

  • OXFORD SÖZLÜĞÜ’NÜN SEÇTİĞİ KELİMELER

    Günlük hayatımızda yer edinip yeni kelimeleri belirleyen Oxford Sözlüğü, her yıl en çok ilgi görmüş olan bir kelime ya da terimi ‘Oxford Sözlükleri Yılın Kelimesi’ olarak ilan ediyor. Seçilen kelime ya da terimin o yıl dolaşıma girmiş olması şart değil ama İngilizce konuşan dünyanın ruh hâli ve endişelerini yakalaması gerekiyor. Yazımızda sözlüğün seçtiği popüler kelimeleri okuyabilirsiniz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Türkçe telaffuzla “goblin modu”, bireyin toplumsal kalıp ve normlarını reddederek kendi imajını çok da önemsemeden hazcı ve dağınık bir yaşam sürmesidir. “Gobline mode”, Kanye West’in sevgilisinin ünlü rapçi hakkında bu kalıbı kullanmasından sonra popüler hâle geldi ve Oxford Sözlüğü, 2022’nin kelimesini “gobline mode” olarak açıkladı.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    “İklim krizi” anlamına gelen “climate emergency”, 2019 yılının kelimesi oldu. Bir önceki seneye oranla internet aramalarında %10.789 artan kelime ayrıca günlük konuşma dilinde de sıkça kullanılıyor. Oxford Sözlüğü aynı zamanda iklim krizi ifadesini, “İklim değişikliğinin sebep olacağı geri döndürülemez hasarı durdurmak veya azaltmak için acil bir şekilde harekete geçilmesi gereken durum” olarak tanımladı.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    2018’in kelimesi “toxic”, zehirli anlamına geliyor. Kelimenin seçilme sebebi ise bir önceki sene internet aramalarında kelimenin %45 oranında artması oldu. İnsanlar artık bu durumu birçok olay, kişi ve ilişkiler için kullanır durumda.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    İngilizce anlamı yer sarsıntısı olan “earthquake” kelimesi ve gençlik anlamına gelen “youth” kelimesinin birleşmesiyle türetilen “youthquake” terimi; gençlerin hareketlerinden veya toplum içerisindeki nüfuzundan kaynaklanan önemli kültürel, siyasi veya sosyal değişiklikleri tek bir kelime ile anlatmak için kullanılıyor. Oxford Sözlüğü yazarları 2016-2017 yılları arasında kelime kullanımının beş kat arttığını belirterek 2017’nin kelimesini “youthquake” olarak açıkladı.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    2016’nın kelimesi, hislerin hakikatlere baskın çıkması durumunu ifade eden “post-truth” oldu. “Hakikat sonrası” kavramının geçen on yıl içinde dolaşıma girdiğini belirten Oxford Sözlüğü, post-truth kelimesini bir sıfat olarak tanımladı. “Tarafsız gerçeklerin, kamuoyu fikrini etkilemede duygulara ve kişisel inançlara cazip gelen şeylerden çok daha az etkili olması durumuyla ilgili olması” anlamına gelen kelimenin kullanımının artmasının nedeni ise Birleşik Krallık’ta gerçekleştirilen Avrupa Birliği referandumu ve ABD başkanlık seçimlerinde Donald Trump’ın seçilmesi oldu.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Ruh halimizi ya da duygularımızı ifade etmemizi sağlayan emojiler sanal evrende başlı başına bir dil oluşturmuş durumda. Oxford Sözlüğü, 2014-2015 yılları arasında gülmekten gözünden yaş gelen surat ifadesinin Twitter’da en çok kullanılan emoji olduğunu açıkladı. Bu emoji ve emojiye karşılık gelen “emoji tears of joy” kalıbı da haliyle yılın ifadesi olarak seçildi. Böylelikle Oxford Sözlüğü her yıl seçtiği kelimelere 2015’te bir de emoji eklemiş oldu.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    2013’ün kelimesini seçerken hiç zorlanmayan sözlük artık hem sosyal medyada hem de gündelik hayatta ağzımızdan düşmeyen “selfie” kelimesini yılın kelimesi olarak açıkladı.  “Twerk” ve “Bitcoin” gibi yılın diğer popüler kelimelerini geride bırakan selfie kelimesinin kullanımı geçen yıla oranla %17.000 artış gösterdi. Kendi fotoğrafını çekmek anlamına gelen selfie’yi ilk kez 2002’de Avustralyalı bir forum sitesi, kendi fotoğraflarını çeken insanlar için kullandı ve hızla popüler hâle geldi.

  • Kökenlerine Şaşıracağınız 8 Kelime

    Kökenlerine Şaşıracağınız 8 Kelime

    Bu listemizde günlük yaşamımızda kullandığımız ama nereden geldiği nasıl türediği konusunda çoğunlukla bir fikir sahibi olmadığımız kelimelerin kökeni konusuna giriyoruz ve devamı gelecek serimizin ilk 8 kelimesi ile karşınızdayız.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Çerçeve, “dört tarafı çevrili” anlamındaki “çarçevre”den zamanla dönüşerek günümüze ulaşmış bir kelime… “Dört” bu kelimenin neresinde derseniz, “çar” Farsça’da “dört” anlamına geliyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    İtalyan gemicilerin kullandığı tekerlekli yataklara “carriola” deniyor, kökü ise “carri” yani “taşımak”… Karyola kelimesinin kökeni de buraya dayanıyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Bizim “cambaz” olarak dönüştürdüğümüz kelime Farsça’dan geliyor ve buna göre doğrusu “canbaz”… Farsça’da “baz” sözcüğü “oynayan” anlamında ve canbaz da “canıyla oynayan” demek oluyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Güzel, “göze güzel görünen” anlamındaki “gözel” kelimesinden zaman içinde dönüşmüş bir sözcük.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Yeşil, kendi suyunu, canlılığını yitirmemiş, kurumamış, kurutulmamış, taze” anlamındaki “yaş” sözcüğünden türeyen bir kelime…

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Türkçe’mizde 7 güne verdiğimiz “hafta” ismi, Farsça’daki “haft” sözcüğünden geliyor. Haft, Farsça’da 7 demek…

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    Babil’de, düz bir levhanın üzerine toz dökülüp bu tozun üstünde parmakla hesaplamalar yapıldığı düşünülüyor. Abaküs kelimesi de bu konuyla bağlantılı, çünkü İbranice “abak” yani “toz” sözcüğünden türetilmiş.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”8#” title_font_size=”13″]

    Fransızca’da “buhar” anlamındaki “vapour” sözcüğü buharlı gemileri ifade etmek üzere dilimize geçmiş ve günümüze kadar ulaşmıştır.