Soms

Etiket: dünya

  • Rumi Takvim Nedir? Rumi Aylar ve Mevsimler Nelerdir?

    Rumi Takvim Nedir? Rumi Aylar ve Mevsimler Nelerdir?

    İnsanlık tarihi boyunca o kadar farklı takvim çeşitleri kullanılmış ki birçoğunun adını bile duymamış olabiliriz, örneğin Tûfan takvimi ya da Filip takvimi veya Kıptî takvimi gibi. Rumi takvim ise Cumhuriyet’in hemen öncesine kadar bizlerin kullandığı bir takvim çeşidiydi. Dünya’nın Güneş etrafında dönüşünü esas alan fakat başlangıç tarihi olarak Hicret’in gerçekleştiği yılı, yani 622’yi kabul eden bir takvim… Yakın zamana kadar hayatımızda olan bu takvim hakkında daha fazla bilgi istiyorsanız lütfen ekranınızı aşağı doğru kaydırın.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Rumi takvim Osmanlı döneminde Hicri takvimle birlikte kullanılmaya başlandı, bu da Miladi takvime göre 13 Mart 1840 tarihine denk geliyor. Aynı tarihin Rumi takvimdeki karşılığı ise 1 Mart 1256’dır. Anladığınız üzere Rumi takvim için yılbaşı 1 Mart’tır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    Kullanılan bu ikili takvim sisteminde her yıl sonu 11 günlük fark ortaya çıkar. Bu farkın karışıklığa neden olmasını önlemek için 1870’de Hicri takvim bırakılarak sadece Rumi takvim kullanılmaya başlanır. Ta ki Cumhuriyet’in kuruluşuna ve 1925’te yapılan değişikliğe kadar…

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Zemheri, Gücük, Mart, Abrul, Mayıs, Kiraz, Ocak, Ağustos, İlk Güz, Orta Güz, Son Güz ve Karakış. Bunlar Rumi takvimin ayları… Ve her yeni ay 14’üncü günle başlayıp bir sonraki ayın 13’üyle bitiyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Zemheri ayı Miladi takvime göre 14 Ocak-13 Şubat’a karşılık gelirken, gücük 14 Şubat-13 Mart dönemini ifade ediyor. Bu arada “zemheri”nin kelime anlamı “kış ortası” iken “gücük” şubat ayı anlamına geliyor. Ve size eskilerden bir deyiş: Gücük çıkmayacağım, mart da ben gireceğim diye dövüşüyor!

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Mevsimlere gelince… Rumi takvime göre iki mevsimden söz edebiliriz; Kasım Günleri yani Kış Günleri, Hızır Günleri yani Yaz Günleri. Kasım Günleri 8 Kasım’da başlayıp 5 Mayıs’ta biterken, Hızır Günleri 6 Mayıs’ta başlayıp 7 Kasım’da bitiyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Cemre düşmesi, Kocakarı Soğukları gibi halkın gözlemleri ve ifadelerinde yer bulan dönemlere bakalım biraz da. Örneğin Kocakarı Soğukları Rumi takvime göre Mart’ın 4’üne denk geliyor. Gündönümü Fırtınası Mart’ın 8’ine, Sitte-i Sevr Soğukları ise Rumi 7-12 Abrul’a yani Nisan’a karşılık gelmekte.

  • 8 Maddede Hayatın Temeli Su

    8 Maddede Hayatın Temeli Su

    Seyretmeye doyamadığımız deniz manzarası, sakin akan bir nehir, ağaçlar içinde bir göl… Tüm bu görüntülerin bize huzur vermesinin nedeni suyun yaşam için önemini bilmemiz olabilir mi? Bu listemizde, hayatın temeli suyu ve suyun bizim için önemini 8 maddede bir araya getiriyoruz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Su yaşam için vazgeçilmez olmasıyla tanımlanan bir madde. Öyle ki uzaydaki diğer gezegenlerde hayat olup olmadığını anlamak için bile suyun yani iki hidrojen bir oksijen molekülünün varlığı araştırılıyor…

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    Okulda ilk öğrendiğimiz konulardan biri suyun doğada üç farklı şekilde bulunduğudur. Gökyüzündeki bulutlardan, kutuplardaki buzullara, yapısıyla hayranlık veren kar tanelerine, metrelerce yukarıdan gürül gürül akan şelalelere doğanın birçok güzelliği suyun farklı hallerine örnektir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Yeryüzünün büyük bir çoğunluğunu kaplayan tuzlu sular yani okyanus ve denizler ise sayısız canlının yuvası olduğu gibi ticaret, taşımacılık gibi konularda medeniyetimiz için önem taşır. Bir yandan manzarasıyla içimizi açar, bir yandan da en sevdiğimiz etkinliklerden biri olan yüzmeye ve su sporlarına ev sahipliği yapar.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Su o kadar hayatımızın içindedir ki gündelik dilde kullandığımız ifadelerde, deyimlerde de sık sık karşımıza çıkar. Örneğin yola çıkana “Su gibi git, su gibi gel.” der yolculuğunun iyi geçmesini dileriz. İki kişinin birbirine ne kadar yakın olduğunu anlatmak için “İçtikleri su ayrı gitmez.” ifadesini kullanırız.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Aynı yeryüzü gibi bedenimizin de büyük bir kısmı sudan oluşur ve vücudumuzun su kaybetmesi bizim için çok tehlikeli olabilir. Su içmek hayatta kalmamız için şart olmasının yanında vücudumuzu toksinlerden arındırmanın da en iyi yoludur.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Faydalarının yanı sıra su manevi açıdan da bizi rahatlatan bir özelliğe sahiptir. Yağmur yağarken izlemeyi, damlaların sesini dinlerken kitap okumayı, hafif bir yağmurda toprağın kokusunu duyarak yürüyüş yapmayı herkes sever.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    Ama yağışların bizim için önemini yağmuru izlemeye indirgememek gerekir. Çünkü yağış berekettir, ekinlere can veren, ormanları büyüten, yokluğunda insanları yağmur duasına çıkaran da sudur.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”8#” title_font_size=”13″]
    sürdürülebilirlik

    Dünyadaki tüm canlılar için vazgeçilmez olan su sürdürülebilir bir hayat için korumamız gereken doğal kaynakların başında gelir. Dünyanın her yerinde bu konuda bilinçlendirme çalışmaları ve su kaynaklarını koruma kampanyaları devam ediyor. Uzmanlar, 4 kişilik bir ailenin yılda 140 ton su tasarrufu yapabileceğine dikkat çekiyor ve yediden yetmişe herkesi su kaynaklarımızı korumaya davet ediyor.

  • 7 Maddede Kanlı Ay Tutulması

    7 Maddede Kanlı Ay Tutulması

    İnsan, Ay’a ilk kez 1969 yılında ayak basmıştı ve o yıldan günümüze bu gizemli uyduya giden kişi sayısı 12’yi geçmedi. Geriye kalan milyarlarca insansa Ay’ın hallerini hülyalı bakışlarla izlemekle yetindi; hem belki de gökyüzüyle mesafeli ilişkisi olanlar için uzaktan seyretmek en güzeliydi… 27 Temmuz yani bu akşam ise bir Ay tutulması gerçekleşecek ve Dünyalılara heyecan dolu birkaç saat yaşatacak. Biz de, büyük astronom Galileo Galilei başta olmak üzere günümüze Ay’ın hareketlerini takip edebileceğimiz metot ve araçlar ulaştıran tüm bilim insanlarına teşekkürü borç bilerek, Türkiye saati ile 20:13’te başlayacak Ay tutulmasını listemizde inceliyoruz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    “Ay tutulması nasıl oluyor?” diyenler için araştırdık: Güneş, Güneş’in etrafında dönen Dünya ve Dünya’nın etrafında dönen Ay, Dünya ortada olacak şekilde aynı çizgi üstünde dizildiğinde ve bu sırada Dünya’nın gölgesi kendi çapından 4 kat daha küçük çaptaki Ay’ın üstüne düştüğünde Ay tutulması gerçekleşiyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    Tutulma mutlaka Dolunay evresindeyken oluyor. Peki, “Yıl içinde her ay bir kere Dolunay görülürken neden Ay tutulması görülmez?” diye sorabilirsiniz. Bunun cevabı, “Yörüngesinin eğik oluşu nedeniyle her ay Dünya’nın gölgesine girmez ve tutulma gerçekleşmez.” şeklindedir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Bu akşam gerçekleşecek Ay tutulması dünya genelinde “Kanlı Ay Tutulması” adıyla ilgi görüyor. Bu ifade birkaç yıl önce Amerikalı astronomlar tarafından kullanılmış. Nedeni, atmosferin Güneş’ten gelen ışığı renklere ayırması ve kırılan ışıklardan kırmızıyı kısmen uzaya yansıtması… Ve tutulurken Güneş’ten ışık alamayan Ay’ın atmosferden yansıyan kırmızı ışıkla aydınlanması…

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Bu seferki Ay tutulmasının medyada bu kadar görünür olmasının ve insanların yoğun ilgi göstermesinin nedeni ise süresi! Türkiye saati ile 20:13’te başlayıp sabaha karşı 02:30’da sona erecek tutulma tam 6 saat 14 dakika sürecek! Türkiye’den 1 saat 44 dakikalık kısmını gözleyebileceğimiz tutulma son yüzyılın en uzun süren tutulması olacak.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Bu akşam gökyüzünde, adını Roma mitolojisindeki savaş tanrısından alan Mars da sahne alacak. Kızıl Gezegen bu gece, her zamankinin aksine sönük bir ışık yansıtacak olan Ay’dan daha parlak görünecek.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Ay ve Güneş tutulmalarına tarih boyunca olumlu-olumsuz farklı anlamlar yüklenmiş. Neredeyse, yüzyıllar boyu tutulmalar sırasında gerçekleşen bütün olağanüstü olaylar bu tutulmalarla ilişkilendirilmiş. Bugün de “Kanlı” adından mütevellit üzerine yapılan pek çok yoruma rastlamak mümkün.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7# ” title_font_size=”13″]

    Kanlı Ay tutulması Antarktika, Avustralya, Avrupa’nın bazı bölgeleri, Afrika, Rusya ve Güney Amerika’nın doğusunda görülebilecek. Türkiye’den de çıplak gözle izlenebilecek tutulma için Turgut Uyar’a atıfla ifade etmeliyiz ki hepimiz birden sevinmek için bu akşam göğe bakmalıyız! Geniş, siyah fonlu sahnede Ay, Mars ve yıldızlar rol alırken hayatımızın en büyüleyici seyirlerinden birini yaşamamız muhtemel. Farklı illerdeki belediyelerin, üniversitelerin ve özel kurumların tutulmanın izlenebilmesi için etkinlikler düzenlediğini de ekleyelim.