Çocukların haklarını savunmak, sağlıklı bireyler olarak büyümelerini sağlamak ve daha parlak bir geleceğe adım atmalarını desteklemek amacıyla, her yıl birçok ülkede çocuk bayramları kutlanmaktadır. Pek çoğu Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne dayansa da dünyada çocuklara resmî bir bayram ilan eden ilk ülke olan ülkemiz, bu alanda öncü olmuştur. Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün çocuklara armağan ettiği bu özel gün, tüm dünya çocuklarının haklarına ve refahına dikkat çekmeyi amaçlamış; birçok ülke de bu anlayıştan ilham alarak kendi çocuk bayramı etkinliklerini düzenlemeye başlamıştır. Bu yazımızda, dünyanın farklı ülkelerinde çocuklara özel olarak kutlanan günleri ve bu günlerin anlamını okuyabilirsiniz.
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk tarafından çocuklara armağan edilen ve dünya çapında kutlanan ilk çocuk bayramıdır. Bu özel gün, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 23 Nisan 1920’deki açılışını anmak amacıyla önce “Ulusal Egemenlik Günü” olarak kabul edilmiştir. 1929 yılında “Çocuk Bayramı” olarak kutlanmaya başlanmış; 1981 yılında ise “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” adıyla resmî bayram statüsüne kavuşmuştur. Atatürk’ün “çocuklar geleceğimizin teminatıdır” anlayışıyla tüm dünya çocuklarına armağan ettiği bu bayram, yalnızca Türkiye’de değil, uluslararası düzeyde de çocukların birlik, kardeşlik ve barış içinde bir araya geldiği anlamlı bir gün olarak kabul görmektedir.
Japonya’nın çocuk bayramı Kodomo no Hi, her yıl 5 Mayıs’ta kutlanan; çocukların sağlıklı, mutlu ve başarılı bir hayat sürmelerini dilemek amacıyla düzenlenen geleneksel bir bayramdır. 1948’de resmî tatil ilan edilen bu özel gün, Japon kültüründe yüzyıllardır süregelen Tango no Sekku (Erkek Çocuk Bayramı) geleneğine dayanmakta olup, günümüzde tüm çocukları kapsayan bir bayram hâline gelmiştir. Bu özel günde aileler, evlerinin önüne koinobori adı verilen, uçan sazan balığı şeklindeki renkli bayraklar asar. Sazan balığı, azim ve güç simgesi olarak kabul edildiğinden, çocukların da hayatta güçlü ve başarılı olmaları temenni edilir. Ayrıca, evlerde çocukların cesaretini ve koruma altında olduklarını simgeleyen samuray zırhı ve kaskları (kabuto) sergilenir.
Bal Diwas (Çocukların Günü), Hindistan’da her yıl 14 Kasım’da kutlanan, çocukların haklarını, eğitimini ve refahını ön plana çıkaran özel bir gündür. Bu tarih, Hindistan’ın ilk başbakanı Jawaharlal Nehru’nun doğum günü ile özdeşleşmiştir. Hindistan, başlangıçta Birleşmiş Milletler tarafından belirlenen Evrensel Çocuk Günü’ne uygun olarak 20 Kasım Çocuk Günü’nü kutluyordu. Ancak Nehru’nun 1964’teki vefatının ardından, onun çocuklara olan sevgisini ve eğitimdeki vizyonunu onurlandırmak amacıyla kutlamalar 14 Kasım’a taşınmıştır. Bal Diwas kapsamında okullarda ve topluluk merkezlerinde çeşitli etkinlikler düzenlenir. Çocuklara yönelik eğlenceli programlar, sanat yarışmaları, tiyatro gösterileri ve spor müsabakalarının yanı sıra, eğitim kurumları ve sivil toplum kuruluşları tarafından çocuk haklarına dair farkındalık kampanyaları yürütülür. Özellikle dezavantajlı çocukların eğitimi ve refahı için özel projeler hayata geçirilir.
Birleşmiş Milletler, 1959 yılında çocukların yaşam koşullarını iyileştirmek, eğitim haklarını savunmak, şiddetten korunmalarını sağlamak gibi temel haklarını güvence altına almak amacıyla “Çocuk Hakları Bildirgesi”ni yayımladı. Bu bildirgenin kabul edilmesinin ardından, dünya genelindeki birçok ülke, çocuk haklarına dikkat çekmek amacıyla çeşitli etkinlikler düzenlemeye başladı. Almanya da Birleşmiş Milletler’in, her ülkeye tarih belirleme serbestisi tanıması üzerine, 20 Eylül’ü “Weltkindertag” (Dünya Çocuk Günü) olarak ilan etti. Her yıl bu tarihte, ülkenin pek çok eyaletinde Weltkindertag kutlanır. Bu özel günde çocuklara yönelik çeşitli etkinlikler düzenlenir; özellikle Berlin ve Köln gibi büyük şehirlerde, çocuklar ve aileleri için renkli festivaller gerçekleştirilir.
Bolivya’da her yıl 12 Nisan, çocukların haklarını vurgulamak ve onların refahına dikkat çekmek için El Día del Niño (Çocuk Günü) olarak kutlanıyor. Bu özel günde, çocuklara yönelik çeşitli etkinlikler, oyunlar ve eğlenceler düzenleniyor. Aileler, çocuklarıyla birlikte parklarda ve kamusal alanlarda vakit geçiriyor, okullar ve sivil toplum kuruluşları çocuklara özel programlar hazırlıyor. Bolivya, çocukların karşılaştığı zorluklara dikkat çekmek, büyümeleri ve gelişmeleri için destekleyici bir ortama duyulan ihtiyacı vurgulamak amacıyla, bugüne özel geleneksel müzik ve dansların da yer aldığı birçok etkinlik düzenliyor.
1931 yılında Macaristan’da ilk kez “Çocuk Haftası” (Gyermekhét) adı altında çocuklara yönelik kutlamalar düzenlenmeye başlanmıştır. Diğer ülkelerde olduğu gibi, bu etkinliklerin amacı; çocuk haklarına dikkat çekmek, onların geleceğine ışık tutmak ve ailelerin çocuklarıyla kaliteli zaman geçirmesini sağlamaktır. Başkent Budapeşte başta olmak üzere birçok büyük şehirde bu kapsamda çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir. Ülkemizin 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı ilan etmesinin ardından, çocuklara özel gün belirleyen ilk ülkelerden biri olan Macaristan, 1950 yılından itibaren bu kutlamaları “Çocuk Günü” (Gyereknap) adıyla, yalnızca mayıs ayının son pazar günü kutlanan tek günlük bir etkinliğe dönüştürmüştür.
