Soms

Etiket: canlı

  • GEZEGENİN EN GÜÇLÜ YUMRUĞU: MANTİS KARİDESİ

    Literatürde “Peygamberdevesi karidesi” olarak da geçen mantis karidesi, genelde 10 cm boyutlarında olsa da bir Afrika aslanının çenesi kadar güçlü pençe ve yumruklara sahip olmasıyla gören herkesi şaşkına çeviriyor. Keşfedilen en büyük mantis karidesi, 46,1 cm ve bugüne kadar keşfedilmiş 450 kadar çeşidi bulunuyor. Minik cüssesine rağmen derin ve sığ suların en tehlikeli avcılarından olan mantis karidesleri hakkında ilginç bilgileri listeledik.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Mantis karidesi dünya çapında tropikal ve subtropikal sularda yaşar; çoğu tür Hint ve Pasifik Okyanusu sularında bulunur. Bazı türler ılıman deniz ortamlarında görülür. Mantis karidesleri yuvalarını refisler, kanallar ve bataklıklar dahil olmak üzere sığ sulara inşa eder.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    Güçlü yumruğu ile bilinen mantis karidesi, hayvanlar âleminin en güçlü canlılarından biri. Mantis karidesinin yumruğu saatte 80 km hızla hareket eder ve 150 kg kuvvete ulaşabilir. Bu kuvvet, 90 gr vücut ağırlığına sahip karidesin kendi vücut ağırlığının 2.500 katına denk gelmektedir. Sopa benzeri uzantıları ile yaptığı tek bir vuruş, bir yengecin kolunu koparabilir veya bir salyangozun kabuğunu parçalayabilir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Mantis karidesleri hayvanlar âlemindeki en karmaşık görme duyusuna sahip canlıdır. İnsanlarda üç, kelebekte beş tür fotoreseptör bulunurken mantis karidesinin gözünde 12 ila 16 tür fotoreseptör hücresi bulunur. İnsanlardaki üç renk reseptörü kırmızı, yeşil ve mavidir. Mantis karidesinde bulunan 12 ile 16 adet fotoreseptör tıpkı kelebeklerde olduğu gibi insan beyninin algılamadığı renkleri görmesini sağlar.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Oldukça zeki bir tür olan mantis karidesleri birbirlerine ve bazen de başka türlere sinyal vermek için floresan desenlerini kullanırlar. Uzmanlar bu durumun mantis karideslerinin gizli bir iletişim diline sahip olduğunu gösterdiğini belirtiyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Mantis karidesleri ortalama 20 yıl yaşar. Dişi yumurtaları ya yuvaya bırakır ya da yanında taşır. Yumurtadan çıktıktan sonra yavrular, yetişkin formlarına erişmeden önce üç ay boyunca zooplankton olarak yaşar. Zooplankton tatlı veya tuzlu sularda yüzemeyen, akıntıya göre hareket eden canlıları tanımlamak için kullanılan bir terimdir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Mantis karidesinin yumurtadan yeni çıkmış zooplankton halini avlayan denizanası, balık ve balinalar dahil çeşitli hayvanlar var. Ancak yetişkin formuna erişen mantis karidesini avlayan bir avcı bulmak pek de mümkün değil.

  • ARILAR HAKKINDA İLGİNÇ BİLGİLER

    Dünya üzerinde yaklaşık yirmi bin, Türkiye’de ise yaklaşık olarak iki bin türü bulunan arılar mükemmel bir tozlayıcı olarak gezegenimizdeki yaşamın çeşitliliğini ve devamını sağlar. Koloni kurarak yaşayan arıların kurdukları yuvaya “kovan” denilir. Bir kovanda işçi ve erkek arılarla birlikte bir adet kraliçe arı bulunur. Bal arılarından tutun yaban arılarına kadar eko-sistemde oldukça önemli görevleri bulunan arılar hakkında ilginç bilgileri listeledik.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Bütün hayatı boyunca bir tane arının ürettiği bal miktarı, ortalama olarak bir çay kaşığının 12’de 1’i kadardır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    Çalışkanlıkları ile bilinen arılar aslında sürekli çalışmazlar. Sadece yaz aylarında çalışan arılar kış döneminde kovanlarından çıkmadan uzun bir dinlenme süreci geçirirler.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Bilinen ilk arı fosili yüz milyon yıl, ilk insan fosili ise üç yüz bin yıl öncesine aittir. Yani biz yokken arılar vardı.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Bilim insanlarının uzunca bir süre anlamlandıramadıkları arı dansının aslında bir yön gösterme hareketi olduğu anlaşılmıştır. Bal arıları bulduğu yemek kaynağının konumunu ve kovana mesafesini yaptığı özel dans ile diğer arılara anlatır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Arılardan duyduğumuz “vızzz” sesinin kaynağı, saniyede iki yüz otuz kez kanat çırpma sesidir. Bedenlerine oranla küçük kanatları olan arılar, bedenlerini taşıyabilmek için dakikada ortalama olarak on üç bin kere kanat sallarlar.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Bal arılarının yüz yetmiş koku alıcısı bulunur. Bu sayede bizlerin kokusunu dahi alamadığımız çiçeklerin izini sürebilirler.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    Bal arılarının altı bacağı, beş gözü, iki çift kanadı bulunur ancak aslında bir böcek türü olan arıların sahip olduğu beş gözün bileşik yapısı vardır. Bileşik gözler binlerce gözden oluşur.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”8#” title_font_size=”13″]

    Arılar petekleri altıgen şekilde yapar. Bu sayede arılar mümkün olduğunca az balmumu kullanırken, bal ürettikleri alanın da daha verimli kullanılmasını sağlarlar. Yani arıların matematik bildiklerini söylemek yanlış olmayacaktır.

  • DOĞANIN EN SÜSLÜ CANLILARI

    Pek çok canlı, hayatta kalma içgüdüsüyle zamanla farklı şekil ve desenler geliştirerek çevreleriyle mükemmel bir uyum içinde yaşamını sürdürür. Bu canlılar; renkli tüylerden parlak beneklere, karmaşık desenlerden etkileyici biçimlere kadar uzanan çeşitli görsel özelliklerle ya avcılardan korunur ya da üreme dönemlerinde eşlerinin ilgisini çeker. Sahip oldukları desenler, doğal ortamlarında kamufle olmalarını kolaylaştırırken; kimi zaman da rakipleri karşısında üstünlük kurmalarını sağlar. Bu adaptasyon sayesinde bazı canlılar, dış görünüşleriyle âdeta birer sanat eserini andırır. Renkli tüyleri, göz alıcı desenleri ve dikkat çekici yapılarıyla doğanın görsel zenginliğini yansıtan bu canlıları yazımızda keşfedebilirsiniz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Tavus Kuşu Örümceği” title_font_size=”13″]

    Avustralya’ya özgü, renkli ve etkileyici danslarıyla tanınan küçük ama benzersiz bir örümcek türü olan tavus kuşu örümceği, adını tavus kuşlarını andıran desenli ve renkli karın kısmından alır. Erkek örümcekler, bu göz alıcı desenleri dişilerini etkilemek için kullanır. Renkleri genellikle mavi, kırmızı, turuncu ve yeşil tonlarında canlıdır ve nano ölçekteki ışığı yansıtan yapılar sayesinde parlar. Erkek tavus kuşu örümceği, çiftleşme döneminde dişiyi etkilemek için karmaşık bir dans sergiler. Bu dans sırasında karnını yukarı kaldırarak renkli kısmını gösterir ve bacaklarını titreterek ritmik hareketler yapar. Yalnızca 3-5 milimetre boyutunda olmasına rağmen bu tür; gösterişli görünümü, zarif hareketleri ve simetrik desenleriyle doğanın estetik gücünü en etkileyici şekilde yansıtan canlılardan biridir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Mandalina Balığı ” title_font_size=”13″]

    Güney Pasifik ve Hint Okyanusu’nun sıcak, sığ mercan resiflerinde yaşayan mandalina balığı, doğanın âdeta renkli bir fırça darbesi gibidir. Genellikle 6-8 santimetre arasında değişen boyuyla küçük yapısına rağmen, canlı mavi, turuncu ve yeşil tonlarıyla su altının en göz alıcı canlılarından biri olarak kabul edilir. Estetik görüntüsüyle mandalina balığı hem deniz biyologlarının hem de akvaryum meraklılarının ilgisini çeken büyüleyici bir türdür.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Mücevher Yaban Arısı” title_font_size=”13″]

    Asya, Afrika ve Pasifik Adaları’nda yaşayan mücevher yaban arısı, parlak yeşil ve mavi metalik renkleri sayesinde bir mücevheri andırdığı için “mücevher” adını almıştır. Metalik parlaklığı ve ışığı yansıtan renkleri, doğal ortamdaki ışık oyunlarıyla birleşerek onları yırtıcılardan saklanmak için avantajlı hâle getirir. Genellikle ormanlık alanlar ve tropikal bölgelerde yaşayan bu tür, çevresiyle uyum sağlayarak ışık yansımalarını taklit eder. Ayrıca bazı yırtıcılar bu canlıların dikkat çekici renklerini, doğada zehirli ya da tehlikeli canlılara ait bir uyarı olarak algılar. Bu durum, “aposematizm” olarak bilinen savunma mekanizmasının bir parçasıdır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Cennet Kuşu ” title_font_size=”13″]

    Papua Yeni Gine, Avustralya ve çevresindeki adalarda yaşayan cennet kuşları, göz alıcı renkleri ve etkileyici danslarıyla tanınır. Neon mavisi, yeşil, altın sarısı, kırmızı ve siyah gibi canlı renklere sahip bu kuşlar, doğanın en süslü canlıları arasında yer alır. Erkek cennet kuşları, dişileri etkilemek için olağanüstü danslar sergiler. Bu danslar; tüylerini kabartma, kanatlarını sallama ve belirli bir ritimde hareket etme gibi özel koreografiler içerir. Yaklaşık 42 türü bulunan cennet kuşlarının her biri, kendine özgü renkleri, desenleri ve davranışlarıyla dikkat çeker. Dişiler, en parlak tüylere ve en etkileyici danslara sahip erkekleri tercih ettiğinden erkek cennet kuşlarının renkleri zamanla daha karmaşık ve gösterişli hâle gelmiştir. Bu evrimsel süreç, onların doğadaki en göz kamaştırıcı kuşlardan biri olmasına neden olmuştur.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Yılbaşı Ağacı Solucanı ” title_font_size=”13″]

    Denizlerde yaşayan ve adını yılbaşı ağacına benzeyen renkli, spiral şeklindeki görünümünden alan yılbaşı ağacı solucanı; sarı, mavi, kırmızı, beyaz ve turuncu gibi çeşitli renklerde olabilir. Mercan resiflerinin sakinleri arasında yer alan bu küçük ama dikkat çekici canlı, yaklaşık 3-4 santimetre uzunluğundadır. Ancak renkli dokunaçları, onu olduğundan daha büyük ve gösterişli gösterir. Solucanın gövdesi mercan yapısına gömülüdür; dışarıda yalnızca spiral biçimindeki dokunaçları görülür. Bu renkli dokunaçlar, aynı zamanda filtreleme sistemi gibi çalışarak sudaki küçük besin parçacıklarını yakalar. Canlı renkleri ise, rengârenk mercanlar arasında kamufle olmalarına, avcıları caydırmalarına ya da dikkatlerini dağıtmaya yardımcı olur.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Semer Sırtı Tırtıl ” title_font_size=”13″]

    Semer sırtı tırtılının adı, sırt kısmındaki renkli “semer” (yani halat veya ip benzeri şekil) deseninden gelir. Tırtıl genellikle sarımsı, yeşilimsi ve beyaz renklerde desenlere sahiptir ve bu renkler tüylerinde yoğunlaşır. Göz alıcı görünümü, yırtıcılara karşı bir savunma mekanizması işlevi görür. Semer sırtı tırtılı aynı zamanda doğanın en etkileyici metamorfoz süreçlerinden birine sahiptir. Yumurtadan çıkan tırtıl, önce hızlıca büyür; ardından koza örerek pupa evresine geçer. Bu evrenin sonunda ise zarif ve renkli bir gece kelebeğine dönüşerek hayat döngüsünü tamamlar.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Mavi Halkalı Ahtapot ” title_font_size=”13″]

    Dünyanın en tehlikeli deniz canlılarından biri olarak bilinen mavi halkalı ahtapot, küçük boyutuna rağmen son derece güçlü bir zehre sahiptir. Kendini savunmak amacıyla salgıladığı bu zehir, insanlar için bile ölümcül olabilir. Genellikle 20 santimetreye kadar büyüyebilen bu türün en dikkat çekici özelliği, vücudundaki parlak mavi halkalar ya da dairelerdir. Bu halkalar, ahtapot stres altındayken veya tehdit hissettiğinde belirginleşir ve saldırıdan önce bir uyarı işareti niteliği taşır. Mavi halkalı ahtapot, Pasifik Okyanusu’nun tropikal ve subtropikal bölgelerinde; özellikle Avustralya, Filipinler ve Japonya kıyılarında yaşamaktadır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Yapraklı Deniz Ejderi ” title_font_size=”13″]

    Denizlerin en renkli ve etkileyici canlılarından biri olan yapraklı deniz ejderi, adını vücudunda bulunan yaprak benzeri uzantılardan alır. Bu çıkıntılar, deniz yosunlarına ve bitkilere benzemesini sağlayarak doğal ortamında mükemmel bir kamuflaj oluşturur. Yaklaşık 35 santimetreye kadar büyüyebilen yapraklı deniz ejderi, yalnızca Avustralya’nın güney kıyıları ve çevresindeki bazı deniz bölgelerinde görülür. Bu ilginç deniz canlısı genellikle çok yavaş hareket eder. Yapraklı yapıları sayesinde suyun akıntısıyla sürüklenebilir ya da deniz bitkilerine tutunarak hareketsiz kalabilir. Bu sayede hem avcılardan saklanır hem de çevresiyle neredeyse tamamen bütünleşir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Picasso Böceği” title_font_size=”13″]

    Picasso böceği, üzerindeki rengârenk ve soyut desenler nedeniyle, ünlü İspanyol ressam Pablo Picasso’nun sanatına benzerlik gösterdiğinden bu ismi almıştır. Yeşil, sarı ve siyah tonlarındaki renkler, böceğin vücudunun farklı bölgelerinde bir araya gelerek soyut şekiller ve çizgilerle harmanlanmıştır. Bu dikkat çekici desenler, böceğin çevresindeki bitki örtüsüyle uyumlu hâle gelmesini sağlar ve bu sayede doğal bir kamuflaj işlevi görür.

  • 8 MADDE İLE ORNİTORENK

    Görüntüsü ile sıra dışı canlılardan olan ornitorenkler, Avustralya ve Tazmanya’ya özgü yarı-deniz memelisidir. Ornitorenklerin eşsizliği sadece görüntüsünden değil, sahip olduğu fizyolojik özelliklerden kaynaklanır. Bu tür, kanguru ve koala ile beraber Avustralya’nın sembollerinden olurken, Avrupalılar tarafından ilk keşfedildiğinde büyük şaşkınlığa sebep olmuştur. Bu egzotik canlıların en ilginç özelliklerini listeledik.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Ornitorenkler tıpkı sürüngenler gibi yavrularını plasenta ya da kesede değil, yumurta içinde doğurur. Bu şekilde üreyen beş memeli türünden biri de ornitorenklerdir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    Memelilerde görmeye alıştığımız beden tipinin aksine ördeğe benzeyen geniş gagası ve perdeli ayakları vardır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    1 ile 2 kg arasında vücut ağırlıkları olan ornitorenklerin vücut ısısı, memelilerde görülen 37 santigrat derecenin altında, ortalama 32 santigrat derecedir. Hayatının büyük kısmını suda geçirmesinden kaynaklı bu durumdan dolayı ornitorenkler kuşlar ve sürüngenler gibi soğukkanlı değil, memeliler gibi sıcakkanlı sınıfındandır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Ornitorenklerin burnu, kuşların gagasında olduğu gibi yukarı ve aşağı parçaları ayrılarak ağzını ortaya çıkaracak bir şekilde açılmaz. Ornitorenklerin gagası alt tarafında açıklık olan bir duyu organıdır. Kuşlar genelde gagalarını besin toplamak için kullanırken, ornitorenklerde gaganın işlevi algıdır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Bazı balık türlerinde bulunan elektrik kullanarak yön bulma, yani elektrolokasyon, ornitorenklerin gagaları ile gerçekleştirebildiği bir özelliğidir. İşte bu sebeple geniş gagalarını algılamak için kullanırlar. Gagada şeritler halinde bulunan elektro-algılayıcılar ile dağınık olarak bulunan mekanik-algılayıcılar sayesinde avının veya gideceği yerin yönünü son derece ayrıntılı bir şekilde görebilmektedir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Suya daldığında gözlerini, burun deliklerini ve kulaklarını sıkıca kapattığı gözlenen ornitorenklerin bu sayede dikkatlerini gagasında bulunan algılayıcıya yoğunlaştırabildiği saptanmıştır. Diğer duyu sistemlerinden gelebilecek bilgileri elimine ederek gagasına yoğunlaşan bu tür, karada ise beş duyu organını normal bir şekilde kullanabilmektedir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    Sürüngenlerin zehirli olması alışık olduğumuz bir durumdur. Ancak memelilerin zehirli olması sıra dışıdır. Birkaç fare ve loris cinsinde görülen zehirli türler dışında ornitorenklerin erkeklerinin arka bacaklarında tıpkı sürüngenlerde olduğu gibi zehirli uzuvlar bulunmaktadır. Tehlike halinde ornitorenk bunları dikerek zehri karşı tarafa enjekte eder.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”8#” title_font_size=”13″]

    Avustralya’da 20 centin arka yüzünde ornitorenk resmi bulunur.

  • NEHİRLERDEN OKYANUSLARA YUNUS TÜRLERİ

    Okyanusların neşeli ve zeki sakinleri olan yunuslar; sosyal yapıları, gelişmiş iletişim becerileri ve karmaşık avlanma stratejileriyle hayvanlar âleminin en çok ilgi çeken türlerinden biridir. Dişli balinalar takımına ait olan yunuslar, genellikle sürüler hâlinde yaşar ve dünyanın farklı denizlerinde, hatta bazı tatlı su bölgelerinde bile görülebilir. Bazı yunus türleri akrobatik sıçrayışlarıyla ünlüyken, bazıları ulaştıkları devasa boyutlarla şaşkınlık uyandırır. Okyanusların engin derinliklerinden tatlı su nehirlerine kadar pek çok habitatta yaşayabilen yunus türlerini ve onları eşsiz kılan özelliklerini yazımızda listeledik.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Orka” title_font_size=”13″]

    Yunus ailesinin en büyük üyesi olan orkalar, namıdiğer “katil balinalar”, yalnızca bu türe özgü siyah-beyaz desenleri ve devasa sırt yüzgeçleriyle tanınır. Ortalama 8 metre uzunluğa ve 6 ton ağırlığa ulaşabilen orkaların bu desenleri, yukarıdan ve aşağıdan bakıldığında kamuflaj işlevi görür. Su yüzeyine yakın yüzdüklerinde görünen sırt yüzgeçleri, özellikle erkek orkalarda 2 metreyi bulabilir; bu da ortalama bir insan boyundan daha fazladır. Orkalar, tüm deniz memelileri arasında ispermeçet balinasından sonra ikinci en büyük beyne sahip türdür. Son derece zeki olan bu canlılar, karmaşık bir sosyal yapı içinde yaşarlar. Sürüleri dişiler yönetir. Aynı aileden gelen orkalar ömürleri boyunca birlikte kalır ve her zaman birbirlerini duyabilecek mesafede bulunurlar. Her sürünün kendine özgü çağrıları ve sesleri vardır; bu sesler bir tür lehçe gibi çalışır. Orkalar, gruplar hâlinde avlanır ve bunu iyi koordine edilmiş stratejilerle gerçekleştirirler. Avlarını izlemek ve yakalamak için çeşitli taktikler geliştirirler. Orkalar okyanuslarda yaşarlar. Ancak Pasifik ve Kuzey Atlantik’in daha soğuk sularında ve Antarktika’da nüfusları daha fazladır. “Katil balina” adları, sanıldığının aksine saldırgan doğalarından değil, diğer balina cinslerini avladıkları için balıkçılar tarafından onlara verilmiştir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Şişe Burunlu Yunus” title_font_size=”13″]

    Şişe burunlu yunus, dünya genelinde en yaygın ve en iyi bilinen yunus türlerinden biridir. Zekâları, sosyal yapıları ve oyunseverlikleriyle tanınan şişe burunlu yunusların yetişkinleri, 2 ila 4 metre uzunluğa ve 150 ila 650 kilogram arasında bir ağırlığa sahiptir. Sırtları gri, karın kısımları ise açık gri ya da beyaza yakın renktedir. İsmini, kısa ve yuvarlak burun yapısından alır. Büyük beyinleri ve gelişmiş sinir sistemleri sayesinde ileri düzeyde problem çözme ve iletişim yeteneklerine sahiptirler. Ilıman ve tropikal denizlerde yaygın olarak yaşayan bu tür, genellikle kalabalık sürüler hâlinde; kıyı bölgelerinde, haliçlerde ve sığ sularda görülür. Ülkemizde; Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz’de de rastlanan şişe burunlu yunuslar, ıslıklar ve vücut hareketleriyle birbirleriyle iletişim kurarlar. İnsanlarla etkileşime açık olmalarıyla da bilinen nadir deniz memelilerindendir. Son derece zeki olan bu canlılar, yüksek farkındalık düzeyine sahiptir ve aynada kendini tanıyabilen ender hayvanlardan biridir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Amazon Nehir Yunusu” title_font_size=”13″]

    Amazon nehir yunusu, Güney Amerika’nın tatlı sularında yaşayan dünyanın en büyük nehir yunuslarından biridir. Yetişkinleri 2,5 metreye kadar büyüyebilir. En dikkat çekici özellikleri ise pembe renge sahip olmalarıdır. Bu renk, yaşlandıkça koyulaşan deri yapısı ve ince kılcal damarlarından kaynaklanır. Kafasını 90 derece döndürebilen tek yunus türüdür. Esnek vücut yapıları sayesinde sık ağaç köklerinin ve yoğun bitki örtüsünün bulunduğu alanlarda rahatlıkla manevra yapabilirler. Amazon nehir yunusları, yaşadıkları nehirlerin bulanık suları nedeniyle görme duyularını pek kullanamaz; bunun yerine son derece gelişmiş sonar yeteneklerine güvenirler. Sonar sistemi, yunusların ve bazı diğer deniz canlılarının çevrelerini algılamak ve avlanmak için kullandığı bir yön bulma yöntemidir. Yunuslar suya yüksek frekanslı sesler gönderir; bu ses dalgaları çevredeki nesnelere çarptığında geri yansır. Gelen yankıları işleyerek nesnelerin boyutunu, şeklini, uzaklığını ve hareket yönünü tespit edebilirler.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Ganj Nehri Yunusu” title_font_size=”13″]

    Ganj Nehri yunusu, Hindistan, Nepal ve Bangladeş’ten geçen Ganj ve Brahmaputra Nehirleri’nde yaşayan bir tatlı su yunusudur. “Kör yunus” olarak da bilinir; çünkü gözleri oldukça küçüktür ve yalnızca ışık ile karanlığı ayırt edebilir. Görme yetileri sınırlı olsa da sonar sistemleri son derece gelişmiştir ve avlarını bu yöntemle tespit ederler. Boyları 2 ila 2,5 metre uzunluğa, ağırlıkları ise 150 kilograma kadar ulaşabilir. Genellikle yalnız ya da küçük gruplar hâlinde yaşarlar. Ganj Nehri yunusları, yan yatarak yüzme eğilimindedir. Bu alışkanlık, nehir tabanındaki avları daha kolay bulmalarını sağlar. Diğer yunus türlerine kıyasla su yüzeyinde çok daha az vakit geçirirler. Nefes almak için yüzeye çıktıklarında, suyun üzerinde yalnızca 1 saniye kadar kalırlar. Bu kısa yüzey süreleri ve yaşadıkları suyun bulanık yapısı nedeniyle gözlemlenmeleri oldukça zordur. Bu yüzden davranışları hakkında hâlâ sınırlı bilgiye sahibiz. Hindistan’da kutsal kabul edilen bu yunuslar, yerel halk tarafından Ganj Nehri’nin ruhu olarak görülüyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Boz Yunus” title_font_size=”13″]

    Boz yunus, geniş alınlı kafası, gülümseyen ifadesi ve yaşlandıkça beyazlaşan vücuduyla dikkat çeken ilginç bir yunus türüdür. Yetişkin bir boz yunus, ortalama 4 metre uzunluğa ve 500 kilogram ağırlığa ulaşabilir. Gençken gri renkte olan vücutları, yaşlandıkça beyaz çizgilerle ve yara izleriyle kaplanır. Bu izler genellikle avlanma sırasında ya da diğer yunuslarla oyun veya çatışma esnasında oluşur. Derin sularda yaşayan bu türün burun yapısı, diğer yunuslardan farklı olarak belirgin değildir. Bu da onlara karakteristik ve ayırt edici bir yüz ifadesi kazandırır. Boz yunusların bir diğer ilginç özelliği ise oldukça sessiz olmalarıdır. Diğer yunuslar gibi sürekli ses çıkarmak yerine, sonar sistemlerini daha düşük seviyede ve daha az sıklıkla kullanırlar. Ilık ve tropikal okyanus sularında yaşayan bu yunuslar, mürekkep balıklarıyla beslendikleri için genellikle okyanus tabanına yakın bölgelerde dolaşırlar. Kıyıya yakın bölgelerde görülmeleri oldukça nadir olan boz yunusları, genellikle tüm okyanuslarda görülseler de nadiren İspanya, İtalya ve Yunanistan açıklarında da gözlemlenmişlerdir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Dönücü Yunus” title_font_size=”13″]

    Yunus ailesinin en çevik üyelerinden biri olan dönücü yunus, adını su yüzeyine fırlayarak havada defalarca dönmesinden alır. Havada 7 kez dönebilme ve 3 metreye kadar sıçrayabilme yeteneğine sahip bu zarif tür, yaklaşık 2 metre uzunluğa ve 80 kilogram ağırlığa ulaşabilir. Havada dönerek yaptıkları sıçramaların birçok nedeni vardır: Suya düşerken oluşan sıçrama sesiyle iletişim kurarlar, ayrıca bu hareket sayesinde vücutlarına yapışan parazitlerden arınırlar. Erkek dönücü yunuslar, dişilerin dikkatini çekmek için daha yüksek ve çok sayıda dönüş içeren sıçramalar sergiler. Yapılan araştırmalar, belirli yönlerde dönen yunusların bu hareketlerle sürüdeki diğer yunuslara avın konumu hakkında bilgi verdiğini de göstermektedir. İnsanlarla etkileşime açık olan bu oyunsever yunuslar, teknelerin oluşturduğu dalgalarda sörf yapmaktan da büyük keyif alır. Dönücü yunusların en yoğun bulunduğu bölgeler Hint Okyanusu, Pasifik Okyanusu ve Atlantik’in sıcak sularıdır. Genellikle mercan resiflerini ve açık deniz bölgelerini tercih ederler.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”Alaca Yunus” title_font_size=”13″]

    Güney Yarım Küre’nin soğuk ve ılıman okyanuslarında; Güney Amerika, Güneybatı Afrika açıkları ve Yeni Zelanda sularında yaşayan alaca yunuslar, isimlerini gövdelerinde bulunan siyah, gri ve beyaz renk kombinasyonundan alır. Dişileri en fazla 1,93 metreye, erkekleri ise 2,11 metreye kadar büyüyebilir. Sosyal ve çevik yapılarıyla tanınan alaca yunuslar sürekli hareket hâlindedir. Genellikle 20 ya da daha fazla yunustan oluşan gruplar hâlinde yaşarlar; zaman zaman bu sayı 500 ila 1000’i bile bulabilir. Grup içi iş birliği ile avlanırlar ve bu süreçte yaptıkları yüksek su sıçramaları sayesinde avlarının hangi yöne gideceğini belirlerler. Ancak sadece avlanmak için değil, katil balina ve bazı köpek balığı türlerinin avı olmamak için de kalabalık gruplar hâlinde yaşarlar.

  • FARKLI MEVSİMLERİ FARKLI COĞRAFYALARDA GEÇİREN KUŞ TÜRLERİ

    Afrika-Avrupa ve Afrika-Asya uzantısında göç eden türlerin mola ya da üreme noktası olan ülkemiz, kışı geçirmek üzere yola çıkanların da yazı geçirmek isteyen kuş türlerinin de giriş kapısı… Yazımızda yolu ülkemizden geçen başlıca göçmen kuş türlerini okuyabilirsiniz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Uzun mesafeleri en az enerji harcayarak katetmek için kanat çırpmadan, süzülerek uçan leylekler bahar ve yaz aylarını Avrupa ve İskandinav ülkelerinde; kış aylarını da Afrika ve Uzak Doğu ülkelerinde geçirir. Türkiye’ye mart ayında Afrika’dan çıkıp Hatay’dan Anadolu’ya gelir; İstanbul ve Trakya üzerinden de Avrupa ve Balkanlar’a sürüler halinde göç eder. Leyleklerin göç ederken karadan uzaklaşmamasının nedeni ise uzun süre kanat çırpmadan uçmak için gereksinim duydukları sıcak hava termallerinin deniz üzerinde oluşmamasıdır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    Türkiye ve Avrupa’daki en küçük akbaba türü olan küçük akbabaların türü tehlike altında olsa da Avrupa’daki en büyük yaşam alanı ülkemiz topraklarıdır. Ankara’nın Beypazarı ve Kirmir Vadisi en önemli üreme ve beslenme alanıdır. Küçük akbabalar kışı Afrika’da geçirdikten sonra mart ayında üremek için binlerce kilometre mesafeyi katederek Avrupa ülkelerinden Türkiye’ye gelir. İlkbahar ve yazı geçirdikleri bu bölgelerde üreyen akbabalar, büyüyen yavruları ile eylül ayı sonundan itibaren tekrar Afrika’ya gider. Tek eşli olan bu tür, üreme dönemi olan ilkbahar aylarında çift olarak göç eder ve yuvalarını uygun buldukları yüksek yerlere inşa eder.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Uzun bacaklı ve uzun boyunlu göçmen bir kuş olan turna, kabarık tüylere ve süslü bir görüntüye sahiptir. Türkülerimize ve masallarımıza da konu olan bu güzel kuşun yaşam alanı ise sazlık alanlardır. Turnalar kış aylarını geçirmek için temmuzdan ekime kadar Karadeniz’in kuzeyinden güneye, ilkbahar ve yaz aylarında ise güneyden kuzeye doğru göç eder. Sayıları 400’ü bulan gruplar halinde göç eden turnalar üremek için mart ayında tekrar kuzey bölgelere kanat çırpar. Üreme sezonu boyunca nehir ve göl çevresindeki ıslak çayırlarda ikamet eden turnaların ana göç yolu Kırım’dan başlayıp Orta Karadeniz semalarına doğru devam eder. Buradan da İç Anadolu üzerinden Doğu Akdeniz kıyılarına giden turnaların bir kısmı Akdeniz ve Kıbrıs üzerinden uçarak Mısır kıyılarına ulaşırken, diğer gruplar Adana ve Antakya ovaları üzerinden İsrail’e doğru iner, oradan Afrika’ya geçer.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Pelikangiller familyasından oldukça büyük bir tür olan ak pelikanlar her sene ilkbahar aylarında Afrika’dan Avrupa’ya göç eder. Kış aylarını sıcak iklime sahip Afrika’da geçirdikten sonra Hatay ve Adana ilinden ülkemize giriş yaparak Türkiye’nin batı bölgesinde kanat çırpmaya devam eden ak pelikanlar bu rota üzerinden Romanya’daki Tuna Nehri Deltası’na ulaşır. Her yıl 30 binden fazla ak pelikan göç ederken Bursa’nın Karacabey ilçesindeki Longoz Ormanları, Uluabat Gölü ve Balıkesir sınırlarındaki Manyas Kuş Cenneti’nde kalabalık gruplar halinde mola verir. Su yaşamına çok iyi uyum sağlayan bu türün kısa ve kuvvetli bacakları ile perdeli ayakları suyun içinden havalanmasına imkân tanır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Dar ve uzun kanatlara sahip, küçük kafalı ve uzun kuyruklu yırtıcı bir tür olan arı şahini, çoğunlukla sulak alanlara sahip ormanlıklarda yaşar. Arı şahini diğer birçok göçmen kuş türünde olduğu gibi yaz aylarını geçirdiği Avrupa’nın birçok bölgesinden kışları geçirmek için Asya ve Afrika’daki tropikal iklimlere sahip bölgelere göç eder. İskandinavya, Rusya ve Avrupa’nın birçok yerinde görülebilen türün ana yaşam alanı ise Hazar Denizi’nden Tayland’a kadar uzanır. Türkiye’deki göç rotası ise ülkemizdeki ormanlık alana sahip hemen hemen tüm şehirleri kapsarken en sık görüldüğü ilimiz ise Hatay’dır. Arı şahinlerini nisan ile ekim ayları arasında ülkemiz semalarında göç ederken görmek mümkündür.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Orta boylu bir kartal türü olan küçük orman kartalı, İran’ın kuzeyi, Türkiye ve Doğu Avrupa kesimlerinde görülen bir türdür. Orta ve Doğu Avrupa üreme alanı olurken, Orta ve Güney Afrika’ya kışı geçirmek için göç eder. İlkbaharda Türkiye’den özellikle de İstanbul Boğazı’ndan sık sık geçer. Termal akımları kullanarak uzun uçuşlar yapan bu türün besinini küçük memeliler, amfibiler, sürüngenler, bazı böcekler ve avlayabileceği boyuttaki kuşlar oluşturduğu için yaşam alanları ve göç yolları diğer göçmen kuşlara nispeten daha geniş bir dağılım gösterir.

  • YARASALAR HAKKINDA İLGİNÇ BİLGİLER

    Dünyamızda uzun süredir yaşayan canlı türlerinden olan yarasalar, popüler kültürün kültleşen efsane karakteri Kont Drakula’nın gücünü ve karanlık taraflarını aldığı hayvanlar olarak akıllarımıza kazınsa da aslında oldukça zararsız, kendi halinde bir hayvan türüdür. Dinozorları görmüş, meteor yağmurundan kurtulmuş, buzul dönemi atlatmış bu masum canlıların bunlar yetmezmiş gibi bir de ekosistemimiz için oldukça faydalı işlevi var. Yazımızı okuduktan sonra eminiz ki yarasalara bakış açınız değişecektir. İşte yarasalar hakkında ilginç gerçekler…

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Gezegenimizdeki en büyük yarasa kolonisi, Amerika Teksas’taki Bracken Yarasa Mağarası’nda bulunur. 20 milyondan fazla yarasanın yaşadığı mağaradaki yarasa sayısı dünyadaki en kalabalık şehirlerden biri olan New York’un nüfusunun iki katı kadardır. Neredeyse İstanbul’un nüfusu kadar!

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    Yarasalar, Antarktika dışındaki her kıtada yaşarlar.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Yarasaların yaklaşık olarak %70’i böcek ile beslenir. Ortalama bir yarasa saatte 600 adet böcekten daha fazlasını yer, bu da bir insanın bir gecede yaklaşık 20 pizza yemesine benzer. Geri kalan yarasa türleri ise meyvelerle beslenir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Görme kabiliyetlerine ek olarak yarasalar 20 Hz – 120000 Hz frekans aralığındaki sesleri duyabiliyorken; insanlar yalnızca 20 Hz – 20000 Hz, köpekler ise 40 Hz – 60000 Hz frekans aralığındaki sesleri duyabilmektedir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Yarasalar yaz aylarında ekilen salatalıklara gelen böcekleri tüketerek çiftçileri ekstra ilaçlama masrafından kurtarır. Yaklaşık bin yarasadan oluşan koloniler yılda 4 ton böcekle beslenir. Bu sebeple yarasalar ekosistemde önemli bir işlevi kendiliğinden yerine getirir. Bir daha yarasa gördüğünüzde korkmak yerine bu canlıların ilaçsız tarım için ne kadar önemli olduğunu hatırlayarak onlara şefkatle bakın.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Yarasalar ortalama olarak 20 yıl yaşamaktadır. Yılda bir defa yavrulamakta ve her yıl, 3 ay kış uykusuna yatmaktadır. Yarasalar kör değildir ve aslında birçok yarasa oldukça iyi görebilir; bazı türler ultraviyole ışığı bile tespit edebilir. Aynı zamanda mükemmel eko konuma sahiptirler.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    Bilim insanları yarasaların ilk kez 65-100 milyon yıl önce dinozorlarla aynı anda ortaya çıktığını düşünmektedir. Bilinen en eski mega yarasalar bundan 35 milyon yıl önce yaşamaktadır. Ayrıca yarasalar uçabilen tek memeli türüdür. Yarasalar ve “uçan sincaplar” arasındaki fark ise; yarasalar nasıl uçtuklarını aktif olarak kontrol edebilirken, “uçan sincaplar” yalnızca hedefe ulaşmak için uzun bir sıçrayış yapmaktadır.

  • EN MİNİK KÖPEK TÜRLERİ

    İnsanlar ve hayvanlar arasında çok derin bir yakınlık ve duygusal bağ var. En sadık dostlarımız olan hatta yuvamızı paylaştığımız aile üyelerinden biri haline gelen sevimli patilerin en minik ırklarını, özelliklerini ve temel bakım ihtiyaçlarını listeledik.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Minyatür kaniş olarak da bilinen Toy Poodle, çok enerjik olmasının yanı sıra sadakati ile ünlü. Zekâsı ile şaşırtan ve sevdiklerini korumak söz konusu olduğunda boylarını aşan tepkiler gösteren bu ırkın ağırlığı 3-4 kg arasında değişiyor. Aslında Almanya kökenli olan Toy Poodle, Fransa’da çok popüler olduğu için ülkenin millî köpeği haline gelmiş durumda. Antik Mısır ve Roma dönemindeki eserlerde iri cüsseye sahip avcılık yetenekleri ile ünlü Poodle ırkına ait figürler ve heykeller bulunsa da minik cüsseli Toy Poodle, 16. yüzyılda Avrupa’da yetiştirilmeye başlanmış.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    Şivava olarak telaffuz edilen Chihuahua’lar, 20 cm boyları ve yaklaşık üç kiloluk cüssesi ile dünyanın en küçük köpek ırkları arasında ilk sıralarda yer alıyor. Sahibi dışında yabancılara şüpheci yaklaşan bu köpeklerin hem kısa hem uzun tüylere sahip iki farklı cinsi bulunuyor. İlk olarak Meksika’da yetiştirilen ve kısa sürede ülkenin sembolü haline gelen bu cinsteki köpeklerin kürklerinde katman bulunmadığı için soğuk havalarda giysi ile korunması gerekiyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Arkadaş canlısı ve heyecanlı Pug, tıknaz vücudu ve kırışık yüzündeki şaşkın ifadesi ile ünlü. Çin kökenli bu ırkın basık burnu, kaslı beden yapısı, kısa parlak tüyleri en belirgin özellikleri. Çocuklarla ve diğer evcil hayvanlarla iyi geçinen bu köpeklerin ağırlıkları 6 ila 8 kg arasında değişiyor. Bu ırkın bakımı diğer türlere göre biraz zahmetli ve hasta olma riskleri anatomik yapılarından dolayı daha fazla. Evcilleştirilen en eski ırklardan biri olan Pug’lar, 16. yüzyılda Hollandalılar tarafından Japonya’dan Avrupa’ya getirilmiş.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Çin kökenli Shih Tzu, parlak ve yoğun tüylerinin altında asil bir görüntüye ve insan aşığı bir mizaca sahip. Türkçe “Şitsu” olarak telaffuz edilen bu ırk, diğer evcil hayvanlarla da iyi geçiniyor. 4 ila 7 kg arasında değişen ağırlıkları ile sevimli bir kucak köpeği olan Shih Tzu, Tibetan Lhasa Apso ırkı ile yerli Pekingese ırkın melezi. Neşeli, oyuncu, özgür ruhlu ve zekâsı ile ön plana çıkan Shih Tzu’lar, aynı zamanda inatçı karakterleri ile biliniyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Pomeranyalı ya da Pomeranian olarak bilinen bu ırk, sahiplerine olan sadakatleri ile ünlü. Çok tüy dökmeyen bu ırkın bakımı kolay olsa da düzenli taranması gerekiyor. Çocuklarla ve kedilerle iyi anlaşan bu cins köpekler yabancılara karşı sahiplerini koruma içgüdüsünden dolayı agresif tavırlar sergileyebiliyor. Günlük hafif tempo yürüyüş ve evde oynanan oyunlar enerjisini atmak için yeterli oluyor. Pomeranian’ların atası Kuzey Kutbu’nda yaşayan iri yapılı ve güçlü köpekler olan Büyük Pyrenees ile Spitz’e kadar uzanıyor. Ana vatanı, Almanya’nın doğusu ve Polonya’nın batısını kapsayan Pomeranyan bölgesi olan bu ırkın minik cüssesi onların çok iyi bir bekçi köpeği olmasına engel olmuyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Popüler ırklar arasında yer alan Pekinez’lerin geçmişi 700 sene öncesine, Çin Hanedanlığı’na kadar uzanıyor. Yoğun tüy yapısı ve yelesinden dolayı aslana benzetilen Pekinez’ler, kısa boylarına rağmen zarif bir beden yapısına sahip. Tüylü ve basık yüzü olan bu ırk; sevgi dolu, cesur ve inatçı mizacı ile tanınıyor. Tüy bakımı diğer ırklara göre daha özen gerektiren bu cinsin düzenli olarak taranmaları gerekiyor. 6 ila 7 kg arasında değişen ağırlıklara sahip olan Pekinez’ler uyumlu ve oyuncu halleri sebebiyle çocuklu ailelerin yuvalarını paylaştıkları ırklar arasında yer alıyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    Oldukça sevimli bir görünümü olan Morkie, Malt ve Yorkshire ırklarının melezi. Sevdiklerinden ve sahibinden sürekli ilgi bekleyen bu ırk, kucak köpeği olarak da biliniyor. Kalabalık ailelerde daha mutlu olan ve yalnız kalmaktan hoşlanmayan Morkie’ler bağ kurdukları kişileri ve sahiplerini kıskanarak trip bile atabiliyor. Ağırlıkları 2 ila 6 kg arasında değişen bu cinsteki köpekler uzun ve yoğun tüylere sahip olmalarına rağmen tüy dökmüyor.

  • ZEKÂSI VE YETENEĞİ ŞAŞIRTIYOR

    Hayvanlar arasında alet kullanan nadir türler arasında yer alan su samurları, aynı zamanda bu yeteneklerini baraj yapmak için de kullanır. Besinleri olan midyeyi bir taş yardımıyla açmayı becerebilen bu sevimli canlıların bilinen 13 türü bulunuyor. Su samurları hakkında ilginç bilgileri yazımızda okuyabilirsiniz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Gelincikgiller familyasından olan su samurları küçük bir bedene ve su geçirmez kürke sahiptir. Su samurunun görme, koku alma ve duyma yeteneği çok hassastır. Kafasının üzerinde yer alan gözleri sayesinde vücudu su altındayken de görmeye devam edebilir. Çevik yüzücülerdir, bacakları kısa olsa da uzun kuyrukları suda hareket etmelerine yardımcı olur, hız kazandırır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    Su samuru yalnız yaşar, erkek ve dişiler arasında kuvvetli bir bağ yoktur. Beraber oynayan ya da avlanan su samuru videoları aksini düşündürse de bu birliktelik geçici bir durumdur. Doğduklarında iki aylık olana kadar geçen süreçte annelerinin bakımına muhtaçtır. Bu süreçten sonra yetişkin olan su samuru kendi yoluna gider. Etçil olan su samurları doğaları gereği vahşi olsa da yavruyken insanlar tarafından korumaya alındıklarında âdeta bir kedi kadar evcil ve sevgi dolu olurlar.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Bangladeş’te yerel balıkçılar su samurlarını evcilleştirerek onları balık yakalamada yardımcı olarak kullanır. Su samurları, balıkları ağlara sürükleyerek işleri oldukça kolaylaştırır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Çoğu memelide olduğu gibi su samuru yavrularının da doğduklarında gözleri kapalıdır ve yaklaşık beşinci haftaya kadar gözleri açılmaz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Özel anatomik yapıları sayesinde burun delikleri ve kulak kepçeleri suya daldıklarında otomatik olarak kapanır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Çoğu sucul memelide olduğu gibi su samurunun bedeninde kalın bir yağ tabakası yoktur. Su samurları, vücut ısılarını koruyabilmek için memeliler arasındaki en yoğun kürke sahiptir ve dinlenme halindeyken metabolik hızları, benzer boyutlardaki diğer memelilere oranla üç kat daha hızlıdır. Bu özellikleri onların soğuk sularda bile sıcak kalmasını ve ıslanmamasını sağlar.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    Suyun içinde keyifle ve el ele uyumasıyla ünlü bu şirin hayvanlar, akıntıya kapılmamak için yosun çalılıklarına tırmanır ve etraflarına sarılır, yosunu bedenlerine dolarlar. Böylece yosunlar su samurları için doğal çapa görevi görür.

  • İNCİLERİN EV SAHİBİ İSTİRİDYELER VE GİZEMLİ DÜNYALARI

    Çift kabuklu sınıfına ait istiridyeler, denizler, okyanuslar, nehirler ve göllerde yaşayan bir yumuşakçalar grubundandır. Adından da anlaşılacağı gibi, bu canlılar iki parça hâlindeki menteşe benzeri bir yapıyla birbirine bağlı sert bir kabuğa sahiptir. Sert kabuklarının altında vücutlarını saklayan istiridyelerin biyolojik yapısı, ilginç adaptasyon yetenekleri ve deniz ekosistemine katkılarını yazımızda okuyabilirsiniz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Denizlerin sakin canlıları istiridyelerin kabuğun iç kısmında bir manto zarı adı verilen bir yapı bulunur. Bu zar, kabuğun büyümesini sağlayan kalsiyum karbonat salgılar. Midyeler, deniz tarakları ve kum midyesi gibi canlılarla aynı aileden olan istiridyeleri yakın akrabalarından ayıran en büyük özelliği ise inci üretebilmesidir. İnci, bir yabancı madde (kum tanesi gibi) istiridyenin kabuğunun içine girdiğinde üretilir. İstiridye, bu yabancı maddeyi rahatsız edici bulur ve onu kaplamak için sedef adı verilen bir madde salgılar. Zamanla biriken sedef katmanları, doğal bir inciyi meydana getirir. Ancak her istiridye inci üretemez; bu yetenek yalnızca belirli türlere özgüdür. Günümüzde ticari olarak üretilen kültür incileri ise bu sürecin kontrollü bir şekilde uygulanmasıyla elde edilir. Kültür incisi üretiminde, bir yabancı madde bilinçli olarak istiridyenin içine yerleştirilir ve bu yöntem, inci üretimini ticari bir endüstri hâline getirmiştir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    İstiridyeler, hareket etmelerine yardımcı olan sahte bir uzuvla doğarlar, ancak bu uzuv yaklaşık 70 gün sonra körelir ve kaybolur. Bu süre zarfında istiridye, hayatta kalabilmek için kendisine uygun bir yaşam alanı seçmek zorundadır. Yaşam süreleri, türlere göre değişiklik gösterse de bazı istiridye türleri 20 yıl kadar yaşayabilir. İstiridyelerin en dikkat çekici özelliklerinden biri, eşsiz adaptasyon yetenekleridir. Çoğu istiridye, yaşamına erkek olarak başlar, ancak çevresel koşullar veya üreme ihtiyaçlarına göre cinsiyet değiştirerek dişi hâle gelebilir. Bu esneklik, soylarını sürdürebilmeleri için onlara önemli bir avantaj sağlar.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Tıpkı ağaçlarda olduğu gibi, bir istiridyenin kabuğundan da yaşını belirlemek mümkündür. Kabuğun iç yüzeyinde her yıl bir katman daha oluşur ve bu katmanlar, istiridyenin büyüme halkalarını meydana getirir. Bu halkalar, bilim insanlarına yalnızca istiridyenin yaşını değil, aynı zamanda yaşam koşulları hakkında da değerli bilgiler sunar. Bu özellikleriyle istiridyeler, adeta denizlerin yaşlı ağaçları olarak görülebilir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    İstiridye resifleri, deniz ekosisteminin vazgeçilmez parçalarından biridir ve sayısız deniz canlısına güvenli bir sığınak sunar. Bu resifler, özellikle küçük balıklar, kabuklular ve diğer deniz canlıları için korunaklı bir yuva işlevi görür. İstiridyelerin bir araya gelerek oluşturduğu bu karmaşık yapılar, deniz dibinde doğal bir barınma ve beslenme alanı sağlar. Deniz yaşamı için adeta bir kale işlevi gören istiridyeler, biyolojik çeşitliliği artırarak okyanus sağlığının korunmasına önemli katkılarda bulunur.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Resifler deniz suyunun filtrelenmesine de yardımcı olarak çevredeki su kalitesini artırırlar. Bir istiridye, saatte yaklaşık 5 litre suyu filtreleyerek çevresindeki suyun temizlenmesine katkıda bulunur. Filtrasyon sırasında planktonları, mikroskobik organizmaları ve organik maddeleri süzerek beslenir. Bu doğal filtrasyon sistemi, sudaki partikülleri azaltarak suyu berraklaştırır ve deniz ortamındaki su kalitesini gözle görülür şekilde iyileştirir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    İstiridye resifleri kıyı ekosistemleri üzerinde kritik bir koruma işlevi görür. Resifler, dalgaların enerjisini emerek kıyı erozyonunu azaltır; böylece sahil şeritlerinin korunmasına yardımcı olurlar. Bu özellikleri sayesinde, fırtına ve güçlü dalga hareketlerinin zarar verme potansiyelini düşürür ve kıyıda barınan pek çok canlıya güvenli bir yaşam alanı sunar. Bunun yanı sıra, kıyılarda tarım ve yerleşim gibi insan faaliyetleri için doğal bir bariyer oluştururlar.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    Bir zamanlar Fransa kıyılarında, istiridyeler fakir halkın mutfağında kolayca erişilebilen ve besleyici bir deniz ürünü olarak tüketiliyordu. Ancak kıyılardaki popülasyonların azalmasıyla istiridyeler, lüks ve zarif sofraların vazgeçilmezi hâline gelerek soyluların gözde lezzetlerinden biri oldu. Bu değişim, istiridye tüketiminde önemli bir sosyal ve kültürel bir dönüşümü simgeler. Günümüzde Fransa, bu değerli deniz ürününün en büyük üreticisi olarak dünya pazarında lider konumda. Özellikle Bretagne bölgesi, istiridye yetiştiriciliği ve tüketimiyle ünlü olup, dünya çapında kalite ve lezzetiyle öne çıkan istiridyeleri üretmektedir. Fransa’nın yanı sıra, Japonya, Çin ve Amerika da istiridye üretiminde öne çıkan ülkeler arasında yer alır.