{"id":9040,"date":"2021-12-02T11:40:20","date_gmt":"2021-12-02T08:40:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.kulturveyasam.com\/?p=9040"},"modified":"2021-12-02T11:40:20","modified_gmt":"2021-12-02T08:40:20","slug":"kultur-tarihimizde-yasamimizi-derinden-etkileyen-8-ilk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soms.invekor.net\/?p=9040","title":{"rendered":"K\u00fclt\u00fcr Tarihimizde Ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 Derinden Etkileyen 8 \u0130lk"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]Bug\u00fcn hayat\u0131m\u0131zda sahip oldu\u011fumuz pek \u00e7ok \u015feyin ezelden beri var oldu\u011fu gibi yanl\u0131\u015f bir alg\u0131ya sahip olsak da asl\u0131nda bizi \u015fa\u015f\u0131rtacak kadar b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131n yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fe kadar ne izi ne tozu vard\u0131. Tarihte ilk defa adlar\u0131ndan s\u00f6z edildi\u011finde ise b\u00fct\u00fcn dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekmi\u015f, bazen sahiplenilmi\u015f bazen diren\u00e7 g\u00f6rm\u00fc\u015f ama sonunda kabullenilmi\u015flerdi. Bug\u00fcn hepsi ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 derinden etkileyen giri\u015fimler olarak tarihin g\u00fcler y\u00fczl\u00fc sayfalar\u0131nda yerlerini alm\u0131\u015f bulunuyorlar. Biz de bo\u015f durmad\u0131k hayat\u0131m\u0131za ilk defa ne zaman ve nas\u0131l girdiklerini hat\u0131rlamak \u00fczere 8 madde belirledik.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Radyosuz G\u00fcnlerde \u0130lk Radyo Yay\u0131n\u0131&#8230;&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;9041&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]\u201cAllo! Allo\u2019 Muhterem samiin (dinleyiciler)\u2026 Buras\u0131 \u0130stanbul Telsiz Telefonu\u2026 1200 metre tul-u mev\u00e7 (dalga uzunlu\u011fu)\u2026 250 kilosikl\u2026 \u015eimdi ak\u015fam ne\u015friyat\u0131m\u0131za ba\u015fl\u0131yoruz.\u201d \u0130\u015fte radyo hayat\u0131m\u0131za ilk defa \u0130stanbul Sirkeci\u2019de duyulan ve Sadullah Gazi Evranos\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131 bu anons yay\u0131nla girdi. \u0130ki senelik bir haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n ard\u0131ndan 6 Mart 1927 g\u00fcn\u00fc yap\u0131lan bu ilk yay\u0131n\u0131 \u00fclkedeki yedi al\u0131c\u0131dan be\u015f tanesi yabanc\u0131lara ait oldu\u011fu i\u00e7in sadece Sirkeci Postanesi civar\u0131ndan ge\u00e7enler duyabilmi\u015fti. Hen\u00fcz radyo sat\u0131\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir s\u00fcre vatanda\u015flara radyo al\u0131c\u0131s\u0131 yapmay\u0131 \u00f6\u011freten kurslar a\u00e7\u0131ld\u0131 ama daha sonra yurt d\u0131\u015f\u0131ndan getirilen radyolar\u0131n sat\u0131\u015fa sunulmas\u0131yla radyolu g\u00fcnlere ge\u00e7i\u015f sa\u011fland\u0131.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;T\u00fcrkiye\u2019deki \u0130lk \u00c7ama\u015f\u0131r Makinesi Otomatikti!&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;9042&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Bug\u00fcn bir kopyas\u0131 Rahmi Ko\u00e7 M\u00fczesi\u2019nde bulunan ilk \u00e7ama\u015f\u0131r makinesinin m\u00fchendisi, \u00fclkemizde makine m\u00fchendisli\u011fi b\u00f6l\u00fcm\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hukuk okuyan ama sonra Fransa\u2019ya giderek bu e\u011fitimi alan Kamil Tolon\u2019du. \u00dcstelik Tolon\u2019un 1950 y\u0131l\u0131nda uzun denemeler sonucunda \u00fcretti\u011fi \u00e7ama\u015f\u0131r makinesi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi merdaneli de\u011fil santrif\u00fcjl\u00fcyd\u00fc! Bug\u00fcnk\u00fc otomatik \u00e7ama\u015f\u0131r makinelerini and\u0131ran bu tasar\u0131m d\u00f6nemine g\u00f6re olduk\u00e7a ileri d\u00fczeydeydi.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Bir Taksici \u0130cad\u0131: Dolmu\u015f&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;9043&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]D\u00fcnyay\u0131 sarsan 1929 ekonomik krizinin \u00fclkemizi de etkilemesi nedeniyle taksicilerin i\u015flerinin durma noktas\u0131na gelmesi dolmu\u015f fikrinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131. Bu fikrin mucidi ise, lokanta i\u015fletmecisi iken taksici olan A\u015f\u00e7\u0131 Halit\u2019ti. Kendisinin ayn\u0131 y\u00f6ne giden birka\u00e7 ki\u015fiye \u00fccreti payla\u015ft\u0131rmay\u0131 \u00f6nermesi ve olumlu cevaplar almas\u0131 Ni\u015fanta\u015f\u0131-Emin\u00f6n\u00fc aras\u0131 dolmu\u015f seferlerini do\u011furdu. Daha sonra \u00fccreti sabitleyen A\u015f\u00e7\u0131 Halit\u2019in sistemini di\u011fer taksiciler de birer iki\u015fer uygulamaya ba\u015flad\u0131. \u015eof\u00f6rlerin araca daha \u00e7ok yolcu alma iste\u011fi, kullan\u0131lan otomobillerin de\u011fi\u015fmesine de neden oldu ve bu yeni toplu ta\u015f\u0131ma arac\u0131 i\u00e7in 1954\u2019te belediye taraf\u0131ndan ilk resmi tarife ilan edildi.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;\u0130yi ki Do\u011fdun Cesaret: \u0130lk Kad\u0131n Rallici&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;9044&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Tamburi Cemil Bey\u2019den kemen\u00e7e dersleri alm\u0131\u015f ve okulunda e\u011fitim g\u00f6rerek kemen\u00e7e \u00f6\u011fretmeni olmu\u015f Samiye Cahid Morkaya ger\u00e7ek bir otomobil tutkunudur. \u00dclkemizin ilk ehliyetli kad\u0131n s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc de olan Samiye Han\u0131m Turing Kul\u00fcp\u2019\u00fcn her sene d\u00fczenledi\u011fi otomobil yar\u0131\u015flar\u0131na kat\u0131l\u0131r ve 1932 y\u0131l\u0131nda \u0130stinye ile Zincirlikuyu aras\u0131ndaki 9.5 kilometrelik parkurda d\u00fczenlenen ralliyi kazan\u0131r. Ertesi g\u00fcn b\u00fct\u00fcn gazeteler otomobil yar\u0131\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Samiye Morkaya\u2019dan s\u00f6z eder. Yar\u0131\u015fmada ikinci gelen erkek aday sonuca kad\u0131nlar\u0131n yar\u0131\u015famayaca\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle itiraz etse de Sultanahmet Sulh Mahkemesi itiraz\u0131 reddederek Morkaya\u2019n\u0131n \u015fampiyonlu\u011funu onaylar.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Bas\u0131nda \u0130lk: G\u00fczin Abla Dertlerinizle Ba\u015fba\u015fa&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;9046&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]\u0130nsanlar\u0131n kimselere anlatamad\u0131\u011f\u0131 dertlerini payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve derdine derman olmas\u0131n\u0131 bekledi\u011fi k\u00f6\u015fe yazar\u0131 olarak tarihimize ge\u00e7mi\u015f ilk isim, G\u00fczin Abla olarak nam salan G\u00fczin Sayar\u2019d\u0131. 1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda \u201cSorun s\u00f6yleyelim\u201d ad\u0131yla ba\u015flayan bu dertle\u015fme hali farkl\u0131 gazetelerde \u201cDerim ki\u201d, \u201cG\u00fczin Abla dertlerinizle ba\u015fba\u015fa\u201d gibi isimler alt\u0131nda devam etti ve \u00f6yle pop\u00fcler bir hale geldi ki o d\u00f6nemlerde gazeteye \u00e7uvallarla mektup ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan hatta okuyucular\u0131n dertlerini anlatabilmek i\u00e7in gazete \u00f6n\u00fcnde kuyruk olu\u015fturdu\u011fundan s\u00f6z edilir.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;\u0130lk Anonim \u015eirketi: \u015eirket-i Hayriye&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;9047&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Bo\u011faz\u0131n iki yan\u0131na kurulmu\u015f g\u00fczeller g\u00fczeli \u0130stanbul tarihi boyunca deniz ula\u015f\u0131m\u0131n\u0131n yo\u011fun olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir \u015fehir olmu\u015ftu. 1851 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul halk\u0131n\u0131n ula\u015f\u0131m i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 kay\u0131klara alternatif olarak sefere ba\u015flayan \u015eirket-i Hayriye vapurlar\u0131 ayn\u0131 zamanda \u00fclkenin ilk anonim \u015firketini de m\u00fcjdeliyordu. \u015eirket-i Hayriye 1945 y\u0131l\u0131nda ise Deniz Yollar\u0131 ve Limanlar\u0131 \u0130\u015fletmesi\u2019ne devredildi.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;\u0130lk Kad\u0131n Foto\u011fraf\u00e7\u0131: Naciye Han\u0131m&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;9048&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]\u00dclkemizin ilk kad\u0131n foto\u011fraf\u00e7\u0131s\u0131 olan Naciye Han\u0131m, st\u00fcdyosunu 1919 y\u0131l\u0131nda a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. St\u00fcdyosunun \u00f6n\u00fcnde as\u0131l\u0131 olan \u201cHan\u0131mlar Foto\u011fraf\u00e7\u0131s\u0131 \u2013 Naciye\u201d tabelas\u0131 \u015fehrin d\u00f6rt bir yan\u0131ndan kad\u0131nlar\u0131 buraya \u00e7ekiyordu. Naciye Han\u0131m\u2019\u0131n \u00e7ekti\u011fi portreler ise genellikle cephedeki e\u015flere yollanan mektuplar\u0131n i\u00e7ine koyuluyordu.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243; title=&#8221;\u0130lk Yerli Otomobil: Devrim&#8221;][vc_single_image image=&#8221;9045&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]\u00dclkemizin ilk yerli arabas\u0131 olan Devrim, 23 m\u00fchendisimizin i\u015f birli\u011fi ile 129 g\u00fcn gibi k\u0131sa bir s\u00fcrede yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 1961 y\u0131l\u0131n\u0131n 29 Ekim Cumhuriyet Bayram\u0131 kutlamalar\u0131 i\u00e7in trenle Eski\u015fehir\u2019den Ankara\u2019ya getirilen Devrim Arabalar\u0131\u2019n\u0131n bas\u0131na tan\u0131t\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda bir talihsizlik ya\u015fanm\u0131\u015fsa da, Devrim ilk T\u00fcrk arabas\u0131 olarak tarihteki yerini gururla alm\u0131\u015ft\u0131.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bug\u00fcn hayat\u0131m\u0131zda sahip oldu\u011fumuz pek \u00e7ok \u015feyin ezelden beri var oldu\u011fu gibi yanl\u0131\u015f bir alg\u0131ya sahip olsak da asl\u0131nda bizi \u015fa\u015f\u0131rtacak kadar b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131n yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fe kadar ne izi ne tozu vard\u0131. Tarihte ilk defa adlar\u0131ndan s\u00f6z edildi\u011finde ise b\u00fct\u00fcn dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekmi\u015f, bazen sahiplenilmi\u015f bazen diren\u00e7 g\u00f6rm\u00fc\u015f ama sonunda kabullenilmi\u015flerdi. Bug\u00fcn hepsi ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 derinden etkileyen giri\u015fimler olarak tarihin g\u00fcler y\u00fczl\u00fc sayfalar\u0131nda yerlerini alm\u0131\u015f bulunuyorlar. Biz de bo\u015f durmad\u0131k hayat\u0131m\u0131za ilk defa ne zaman ve nas\u0131l girdiklerini hat\u0131rlamak \u00fczere 8 madde belirledik.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9049,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[955,956,957],"class_list":["post-9040","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-ilk-camasir-makinesi","tag-ilk-radyo-yayini","tag-samiye-morkaya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9040","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9040"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9040\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9049"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}