{"id":32783,"date":"2026-02-13T11:45:00","date_gmt":"2026-02-13T08:45:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kulturveyasam.com\/?p=32783"},"modified":"2026-02-13T11:45:00","modified_gmt":"2026-02-13T08:45:00","slug":"bir-sesle-baslayan-hikaye-turkiyede-radyo-tiyatrosu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soms.invekor.net\/?p=32783","title":{"rendered":"B\u0130R SESLE BA\u015eLAYAN H\u0130K\u00c2YE: T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE RADYO T\u0130YATROSU"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Radyo tiyatrosu, T\u00fcrkiye\u2019de yaln\u0131zca bir e\u011flence arac\u0131 de\u011fildi; birlikte dinlenen, birlikte susulan, birlikte hayal edilen bir anlat\u0131yd\u0131. Oyuncular\u0131n sesleriyle odalar b\u00fcy\u00fcr, anlat\u0131c\u0131n\u0131n birka\u00e7 c\u00fcmlesiyle zaman de\u011fi\u015firdi. G\u00f6rmeden anlamaya, duymadan tamamlamaya al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Belki de bu y\u00fczden, radyo tiyatrosu uzun y\u0131llar boyunca hem \u00e7ocuklar\u0131n hem de yeti\u015fkinlerin ortak haf\u0131zas\u0131nda yer etti. Bu sesli hik\u00e2yeler, Anadolu\u2019nun en uzak k\u00f6\u015felerine kadar ula\u015ft\u0131. Yaz\u0131m\u0131zda, T\u00fcrkiye\u2019nin radyo tiyatrosu dinledi\u011fi y\u0131llara gidece\u011fiz.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Radyo Yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0130lk Y\u0131llar\u0131 (1927-1939)&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;32785&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">T\u00fcrkiye\u2019de ilk radyo yay\u0131n\u0131, 1927 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul Radyosu ile resm\u00ee olarak duyulmaya ba\u015flad\u0131. 1927 ile 1936 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yay\u0131nlar T\u00fcrk Telsiz Telefon Anonim \u015eirketi taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. Bu y\u0131llar, yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n hen\u00fcz yolunu bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131; t\u00fcrlerin, bi\u00e7imlerin ve seslerin denendi\u011fi bir d\u00f6nemdi. Teknik imk\u00e2nlar s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131, kay\u0131t almak ve saklamak kolay de\u011fildi. Bu y\u00fczden radyo, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde canl\u0131 yay\u0131nlara dayan\u0131yordu. 1936\u2019da radyo y\u00f6netimi, Posta ve Telgraf Te\u015fkilat\u0131 Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne (PTT) devredildi. Bu de\u011fi\u015fiklikle radyo tiyatrosu, g\u00fcld\u00fcr\u00fc y\u00f6n\u00fc a\u011f\u0131r basan, s\u00fcresi k\u0131sa, yar\u0131m saatin alt\u0131ndaki radyofonik oyunlarla \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130stanbul Radyosunda 1938 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan uzun bir e\u011flence ve spor program\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n ske\u00e7lerden olu\u015fmas\u0131, bu anlay\u0131\u015f\u0131n yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyordu.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Radyo Tiyatrosunun A\u011f\u0131rl\u0131k Kazand\u0131\u011f\u0131 Y\u0131llar (1940-1946)&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;32786&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n g\u00f6lgesinde radyo, t\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de de giderek daha \u00f6nemli bir haber ve ileti\u015fim arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. 1940 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye radyolar\u0131n\u0131n y\u00f6netimi Matbuat Umum M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne devredildi ve radyo tiyatrosu haftada iki g\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bu s\u00fcreklili\u011fi sa\u011flayabilmek i\u00e7in telif eserlere a\u011f\u0131rl\u0131k verildi. K\u0131sa bir zaman i\u00e7inde y\u00fczlerce oyun metni topland\u0131; bunlar\u0131n yaln\u0131zca bir k\u0131sm\u0131 yay\u0131ma uygun bulundu. Baz\u0131 oyunlar ise dinleyiciyle birden fazla kez bulu\u015ftu. Bu y\u0131llarda \u00e7ocuklar i\u00e7in yap\u0131lan yay\u0131nlar da \u00f6zel bir yer tuttu. Radyo \u00c7ocuk Kul\u00fcb\u00fc, 12 \u015eubat 1941\u2019de yay\u0131ma ba\u015flad\u0131 ve k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ocuklara y\u00f6nelik temsillerle dikkat \u00e7ekti. Ulusal konular\u0131 ele alan oyunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Pinokyo gibi klasik eserler de radyoya uyarland\u0131.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Radyo Tiyatrosunun Arada Kald\u0131\u011f\u0131 Y\u0131llar (1947-1959)&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;32787&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">1946 sonras\u0131nda radyo tiyatrosu programlar\u0131 1959 y\u0131l\u0131na kadar S\u00f6z-Temsil Yay\u0131nlar\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fundayd\u0131. Bu d\u00f6nemde radyo oyunlar\u0131, k\u00fclt\u00fcr ve sanat yay\u0131nlar\u0131 i\u00e7inde yer almaya devam etti ancak \u00fcretim ve haz\u0131rl\u0131k s\u00fcre\u00e7lerinde farkl\u0131 kurumlarla i\u015f birli\u011fine gidildi. 1949\u2019da Radyo Temsil Kolunun faaliyetlerine son verilmesinin ard\u0131ndan radyofonik oyunlar 1959\u2019dan itibaren Ankara\u2019da Devlet Tiyatro ve Operas\u0131, \u0130stanbul\u2019da ise \u015eehir Tiyatrosu sanat\u00e7\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlan\u0131p mikrofona ta\u015f\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Radyo Tiyatrosunun Yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 Y\u0131llar (1960-1979)&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;32788&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda k\u00fclt\u00fcr ve sanat i\u00e7erikli yay\u0131nlar\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131 radyo tiyatrosu olu\u015fturuyordu. Oyunlar; Perde Aras\u0131, Mikrofonda Tiyatro, Pazar Temsili, Sahneden Mikrofona, Devam\u0131 Yar\u0131n Ak\u015fam, Devam\u0131 Yar\u0131n Sabah, Pazar Tiyatrosu, Mikrofon 13 ve Tatil Tiyatrosu gibi farkl\u0131 program adlar\u0131 alt\u0131nda yay\u0131mland\u0131. Haftan\u0131n \u00e7e\u015fitli g\u00fcnlerinde ve g\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 saatlerinde radyo tiyatrosuna yer verildi. 1964\u2019ten sonra radyo tiyatrosu, yazarlar ve oyuncular i\u00e7in d\u00fczenli bir \u00fcretim alan\u0131 olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, dinleyici al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 da yava\u015f yava\u015f de\u011fi\u015fiyordu.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Radyo Tiyatrosunda Ritmin De\u011fi\u015fti\u011fi Y\u0131llar (1980-1999)&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;32789&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">1980\u2019li y\u0131llarda radyo tiyatrosu, yay\u0131nlar i\u00e7indeki yerini korusa da eski yo\u011funlu\u011funu kaybetmeye ba\u015flad\u0131. Televizyonun yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, dinleyicinin ilgisini ba\u015fka bir y\u00f6ne \u00e7ekti. Bu d\u00f6nemde radyo tiyatrolar\u0131nda daha \u00e7ok g\u00fcndelik hayattan al\u0131nan, geni\u015f dinleyici kitlesine hitap eden konulara yer verildi. Aile, ili\u015fkiler ve a\u015fk etraf\u0131nda \u015fekillenen oyunlar \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131. \u00dcretim devam etti ancak yeni metinlerin yerini zamanla tekrarlar almaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Radyo Tiyatrosu (2000\u2019li Y\u0131llardan G\u00fcn\u00fcm\u00fcze)&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;32790&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">G\u00fcn\u00fcm\u00fczde radyo yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde m\u00fczik ve e\u011flence odakl\u0131 bir yap\u0131ya y\u00f6nelmi\u015f durumda. Radyo tiyatrosu ise yay\u0131n ak\u0131\u015flar\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 bir yer buluyor. TRT radyolar\u0131nda Arkas\u0131 Yar\u0131n ve Radyo Tiyatrosu gibi programlar belirli g\u00fcn ve saatlerde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclse de d\u00fczenli ve yo\u011fun bir \u00fcretimden s\u00f6z etmek art\u0131k zor. Bir zamanlar Arkas\u0131 Yar\u0131n\u2019\u0131 beklemek, saatle randevula\u015fmak demekti. Ayn\u0131 hik\u00e2yeyi, ayn\u0131 saatte, ayn\u0131 sesle dinleyen binlerce ki\u015fi vard\u0131. Bug\u00fcn ise her \u015feye tek dokunu\u015fla ula\u015f\u0131labiliyor; durduruyor, geri sar\u0131yor, h\u0131zland\u0131r\u0131yoruz. Bu kolayl\u0131k i\u00e7inde, o bekleyi\u015fin heyecan\u0131 yava\u015f\u00e7a kayboluyor. Her ne kadar radyo tiyatrosu art\u0131k daha az duyulsa da sesi, h\u00e2l\u00e2 hat\u0131rlayanlar\u0131n i\u00e7inde s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text] Radyo tiyatrosu, T\u00fcrkiye\u2019de yaln\u0131zca bir e\u011flence arac\u0131 de\u011fildi; birlikte dinlenen, birlikte susulan, birlikte hayal edilen bir anlat\u0131yd\u0131. Oyuncular\u0131n sesleriyle odalar b\u00fcy\u00fcr, anlat\u0131c\u0131n\u0131n birka\u00e7 c\u00fcmlesiyle zaman de\u011fi\u015firdi. G\u00f6rmeden anlamaya, duymadan tamamlamaya al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Belki de bu y\u00fczden, radyo tiyatrosu uzun y\u0131llar boyunca hem \u00e7ocuklar\u0131n hem de yeti\u015fkinlerin ortak haf\u0131zas\u0131nda yer etti. Bu sesli hik\u00e2yeler, Anadolu\u2019nun en [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":32784,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[2482,3985,2691,141],"class_list":["post-32783","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-radyo","tag-radyo-tiyatrosu","tag-ses","tag-tiyatro"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32783","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32783"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32783\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}