{"id":31219,"date":"2025-07-30T11:45:54","date_gmt":"2025-07-30T08:45:54","guid":{"rendered":"https:\/\/kulturveyasam.com\/?p=31219"},"modified":"2025-07-30T11:45:54","modified_gmt":"2025-07-30T08:45:54","slug":"sahneye-cesaretle-adim-atan-kadin-afife-jale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soms.invekor.net\/?p=31219","title":{"rendered":"SAHNEYE CESARETLE ADIM ATAN KADIN: AF\u0130FE JALE"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u201cHayat\u0131mda mesut oldu\u011fum ilk gece\u2026 O piyeste g\u00fczel bir sahne vard\u0131r; a\u011flama sahnesi\u2026 Orada ta\u015fk\u0131n bir saadetle a\u011flad\u0131m. Sahiden a\u011flad\u0131m\u2026 Alk\u0131\u015f, alk\u0131\u015f, alk\u0131\u015f\u2026 Perde kapand\u0131; a\u00e7\u0131ld\u0131, bana \u00e7i\u00e7ekler getirdiler.\u201d der Afife Jale, sahnede ilk kez seyirciyle bulu\u015ftu\u011fu o unutulmaz gecenin ard\u0131ndan. T\u00fcrk tiyatrosunun ilk M\u00fcsl\u00fcman kad\u0131n oyuncusu olarak tarihe ge\u00e7en Afife Jale\u2019nin ya\u015fam\u0131 yaln\u0131zca sahne tozuyla de\u011fil; cesaret ve yaln\u0131zl\u0131kla \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir hik\u00e2yedir. Yaz\u0131m\u0131zda, perdeyi ard\u0131na kadar a\u00e7an Afife Jale\u2019nin k\u0131sa ama derin izler b\u0131rakan hayat\u0131na tan\u0131kl\u0131k edeceksiniz.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;1#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;31221&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">1902 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019un Kad\u0131k\u00f6y semtinde d\u00fcnyaya gelen Afife\u2019nin \u00e7ocukluk ve gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131; Balkan Sava\u015flar\u0131, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ve \u0130stanbul\u2019un i\u015fgal d\u00f6nemlerinin g\u00f6lgesinde ge\u00e7er. Zor zamanlarda b\u00fcy\u00fcr; ama o, t\u00fcm karanl\u0131\u011fa ra\u011fmen bir hayale tutunur. Gen\u00e7 ya\u015fta tiyatroya ilgi duymaya ba\u015flar. Ne var ki, ailesi de d\u00f6nemin genel anlay\u0131\u015f\u0131 gibi bu ilgiyi ho\u015f kar\u015f\u0131lamaz. Babas\u0131, k\u0131z\u0131n\u0131n tiyatroyla ilgilenmesini istemez. Afife ise kararl\u0131d\u0131r; sesini, kimli\u011fini ve hayallerini bast\u0131rmaya niyeti yoktur. 1918 y\u0131l\u0131nda, D\u00e2r\u00fclbed\u00e2yinin (bug\u00fcnk\u00fc \u0130stanbul \u015eehir Tiyatrolar\u0131) a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 s\u0131nav\u0131 kazanarak tiyatro kursuna kabul edilir.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;2#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;31222&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">O y\u0131llarda, M\u00fcsl\u00fcman kad\u0131nlar\u0131n halka a\u00e7\u0131k g\u00f6sterilerde sahneye \u00e7\u0131kmas\u0131 yasakt\u0131r; kad\u0131n oyuncular yaln\u0131zca kad\u0131n seyircilere \u00f6zel temsillerde rol al\u0131r. 1920 y\u0131l\u0131nda, H\u00fcseyin Suat\u2019\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cYamalar\u201d adl\u0131 oyunda, ba\u015frol oyuncusu Eliza Binemeciyan\u2019\u0131n Paris\u2019e gitmesi \u00fczerine bo\u015fta kalan rol i\u00e7in bir isim aran\u0131r. Ve o rol Afife\u2019ye teklif edilir. Afife, bu teklifi teredd\u00fcts\u00fcz kabul eder. Kad\u0131k\u00f6y\u2019deki Apollon Tiyatrosu\u2019nun sahnesinde, \u201cJale\u201d takma ad\u0131n\u0131 kullanarak sahneye \u00e7\u0131kar. B\u00f6ylece, M\u00fcsl\u00fcman bir T\u00fcrk kad\u0131n\u0131n\u0131n halka a\u00e7\u0131k bir tiyatro oyununda ilk kez sahneye \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015fir. O geceden sonra art\u0131k herkes onu tek bir isimle anacakt\u0131r: Afife Jale.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;3#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;31223&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u0130lk sahne deneyiminin ard\u0131ndan Afife Jale\u2019nin y\u0131ld\u0131z\u0131 parlamaya ba\u015flar. \u201cTatl\u0131 S\u0131r\u201d ve \u201cOdal\u0131k\u201d adl\u0131 iki ayr\u0131 oyunda daha rol al\u0131r. Ancak oyunlar s\u0131ras\u0131nda tiyatroya birka\u00e7 kez polis bask\u0131n\u0131 yap\u0131l\u0131r; Afife Jale, sahne arkas\u0131ndaki arkada\u015flar\u0131n\u0131n deste\u011fiyle g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmaktan son anda kurtulur. Fakat bir g\u00fcn Kad\u0131k\u00f6y \u0130skelesi\u2019nde yakalan\u0131r ve karakola g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Neyse ki, D\u00e2r\u00fclbed\u00e2yinin tan\u0131nm\u0131\u015f oyuncular\u0131n\u0131n polis m\u00fcd\u00fcr\u00fc Tahsin Bey ile yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonucu serbest b\u0131rak\u0131l\u0131r. Afife Jale, bir s\u00fcre daha Apollon Tiyatrosunda sahne almaya devam eder. 1921 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda, D\u00e2r\u00fclbed\u00e2yi Y\u00f6netim Kuruluna \u0130stanbul \u015eehremanetinden (Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131) iki resm\u00ee yaz\u0131 ula\u015f\u0131r. \u0130lki, 27 \u015eubat 1921 tarihli bir belgeyle M\u00fcsl\u00fcman kad\u0131nlar\u0131n sahneye \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir. \u0130kincisi ise birka\u00e7 g\u00fcn sonra gelir ve Afife Jale\u2019nin kadrodan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a emreder. 8 Mart 1921\u2019de toplanan D\u00e2r\u00fclbed\u00e2yi Y\u00f6netim Kurulu, bu talimat\u0131 kabul eder ve Afife Jale\u2019nin g\u00f6revine son verir. Ayn\u0131 y\u0131l, ailesi sahneye \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 istemedi\u011fi i\u00e7in Afife, evden de kovulur.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;4#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;31224&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Afife Jale i\u00e7in tiyatro yaln\u0131zca bir meslek de\u011fil, hayattaki tek s\u0131\u011f\u0131na\u011f\u0131d\u0131r. D\u00e2r\u00fclbed\u00e2yi kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapatsa da Anadolu\u2019nun yollar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r. \u00d6nce, D\u00e2r\u00fclbed\u00e2yinin ilk \u00f6\u011fretmenlerinden olan Burhanettin Bey\u2019in kurdu\u011fu Burhanettin Tepsi Kumpanyas\u0131na kat\u0131l\u0131r. Yerli ve yabanc\u0131 oyunlar\u0131 ta\u015fra sahnelerine ta\u015f\u0131yan bu toplulukta, k\u00fc\u00e7\u00fck kasabalar\u0131n salonlar\u0131nda sahneye \u00e7\u0131kar. Ard\u0131ndan; oyuncu, y\u00f6netmen ve senarist Fikret \u015eadi\u2019nin kurdu\u011fu Mill\u00ee Sahne Toplulu\u011fu ile yollara d\u00fc\u015fer. Ancak 1921 y\u0131l\u0131ndan itibaren ba\u015flayan a\u011f\u0131r ko\u015fullar ve artan bask\u0131lar, zamanla \u015fiddetli ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131na ve sinirsel krizlere yol a\u00e7ar. O d\u00f6nemin tedavi anlay\u0131\u015f\u0131yla verilen a\u011fr\u0131 kesiciler k\u0131sa s\u00fcrede ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. 1924 y\u0131l\u0131, tiyatrodan yava\u015f yava\u015f uzakla\u015fmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 y\u0131ld\u0131r: Yaln\u0131zl\u0131k, a\u011fr\u0131 ve yoksunluk y\u0131llar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;5#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;31225&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Sahneden uzak ve ac\u0131larla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7en y\u0131llar\u0131n ard\u0131ndan Afife Jale, 1928 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019daki \u00fcnl\u00fc ud ve tambur sanat\u00e7\u0131s\u0131 Haf\u0131z Burhan\u2019\u0131n konserinde Selahattin P\u0131nar ile tan\u0131\u015f\u0131r. Bu tan\u0131\u015fma zamanla b\u00fcy\u00fck bir a\u015fka d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Ancak y\u0131llar i\u00e7inde Afife\u2019nin ruhsal \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, bu ili\u015fkinin s\u00fcrmesini olanaks\u0131z h\u00e2le getirir. \u00c7ift, 1935 y\u0131l\u0131nda ayr\u0131l\u0131r. Selahattin P\u0131nar, Afife Jale\u2019ye duydu\u011fu a\u015fkla, bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 i\u00e7lenerek dinledi\u011fimiz ve T\u00fcrk musikisine damga vuran besteler yazar. Bu eserlerin bir\u00e7o\u011fu, do\u011frudan ya da dolayl\u0131 olarak Afife Jale\u2019nin izlerini ta\u015f\u0131r: \u201cNereden Sevdim O Zalim Kad\u0131n\u0131\u201d, \u201cAnlad\u0131m Sevmeyeceksin Beni Sen Nazl\u0131 \u00c7i\u00e7ek\u201d ve daha niceleri&#8230; Bu \u015fark\u0131larda, bir yandan \u00e2\u015f\u0131k bir adam\u0131n feryad\u0131; \u00f6te yandan alk\u0131\u015fs\u0131z kalan bir kad\u0131n\u0131n sessiz \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 duyulur.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;6#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;31226&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Afife Jale, hayat\u0131n\u0131n farkl\u0131 d\u00f6nemlerinde tedavi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc Bak\u0131rk\u00f6y Ruh ve Sinir Hastal\u0131klar\u0131 Hastanesinde, 24 Temmuz 1941\u2019de, 39 ya\u015f\u0131ndayken hayata veda eder. Cenazesi, neredeyse birka\u00e7 ki\u015fiyle sessiz sedas\u0131z kald\u0131r\u0131l\u0131r. Uzun y\u0131llar boyunca nereye g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bilinmez. Ad\u0131 an\u0131l\u0131r, hik\u00e2yesi anlat\u0131l\u0131r; ama mezar\u0131 yoktur. Ta ki \u00f6l\u00fcm\u00fcnden 82 y\u0131l sonra, 2023\u2019te mezar yeri bulunana dek. Afife Jale, yaln\u0131zca tiyatro sahnesine \u00e7\u0131kan ilk M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk kad\u0131n\u0131 olarak de\u011fil; sahneye cesaretle ad\u0131m atan, bedel \u00f6deyen ve ard\u0131nda ilham b\u0131rakan bir kad\u0131n olarak da an\u0131l\u0131r. 1997 y\u0131l\u0131ndan bu yana verilen Afife Tiyatro \u00d6d\u00fclleri, onun sanat tutkusunu ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck hayalini ya\u015fatmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekte; hayat\u0131 da bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 kitaplara, belgesellere ve tiyatro oyunlar\u0131na ilham vermeye devam etmektedir.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text] \u201cHayat\u0131mda mesut oldu\u011fum ilk gece\u2026 O piyeste g\u00fczel bir sahne vard\u0131r; a\u011flama sahnesi\u2026 Orada ta\u015fk\u0131n bir saadetle a\u011flad\u0131m. Sahiden a\u011flad\u0131m\u2026 Alk\u0131\u015f, alk\u0131\u015f, alk\u0131\u015f\u2026 Perde kapand\u0131; a\u00e7\u0131ld\u0131, bana \u00e7i\u00e7ekler getirdiler.\u201d der Afife Jale, sahnede ilk kez seyirciyle bulu\u015ftu\u011fu o unutulmaz gecenin ard\u0131ndan. T\u00fcrk tiyatrosunun ilk M\u00fcsl\u00fcman kad\u0131n oyuncusu olarak tarihe ge\u00e7en Afife Jale\u2019nin ya\u015fam\u0131 yaln\u0131zca [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31220,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[3691,56,141],"class_list":["post-31219","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-afife-jale","tag-oyuncu","tag-tiyatro"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31219","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31219"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31219\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}