{"id":29969,"date":"2024-11-13T09:45:59","date_gmt":"2024-11-13T06:45:59","guid":{"rendered":"https:\/\/kulturveyasam.com\/?p=29969"},"modified":"2024-11-13T09:45:59","modified_gmt":"2024-11-13T06:45:59","slug":"bilimden-edebiyata-2024-nobel-odulleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soms.invekor.net\/?p=29969","title":{"rendered":"B\u0130L\u0130MDEN EDEB\u0130YATA 2024 NOBEL \u00d6D\u00dcLLER\u0130"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Nobel \u00d6d\u00fclleri, her y\u0131l insanl\u0131\u011f\u0131n bilgi ve geli\u015fimine kayda de\u011fer katk\u0131larda bulunan ki\u015fileri onurland\u0131ran prestijli bir \u00f6d\u00fcl serisidir. \u0130sve\u00e7li kimyager ve m\u00fchendis Alfred Nobel&#8217;in vasiyeti \u00fczerine 1901 y\u0131l\u0131nda verilmeye ba\u015flanan bu \u00f6d\u00fcller, bilim, edebiyat ve bar\u0131\u015f gibi farkl\u0131 alanlarda verilir ve k\u00fcresel \u00e7apta b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Nobel \u00d6d\u00fclleri\u2019nin en dikkat \u00e7ekici y\u00f6n\u00fc, yaln\u0131zca bilimsel ba\u015far\u0131lar\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda insanl\u0131\u011f\u0131n genel refah\u0131na sunulan katk\u0131lar\u0131n da \u00f6d\u00fcllendirmesidir. Farkl\u0131 bilimsel alanlarda insanl\u0131\u011fa derin etkiler b\u0131rakan projeler ve bulu\u015flar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, k\u00fcresel sorunlarla nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kabilece\u011fimiz konusunda yol g\u00f6sterici bir rol \u00fcstlenir. Ayn\u0131 zamanda gelecek nesillere ilham kayna\u011f\u0131 olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da de\u011ferlidir. Yaz\u0131m\u0131zda 2024 y\u0131l\u0131nda verilen Nobel \u00d6d\u00fclleri\u2019ni okuyabilirsiniz.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;1#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;29971&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<span lang=\"tr\">2024 Nobel Bar\u0131\u015f \u00d6d\u00fcl\u00fc, Japonya&#8217;n\u0131n Hiro\u015fima ve Nagazaki \u015fehirlerine at\u0131lan atom bombalar\u0131ndan sa\u011f kurtulanlar\u0131n kurdu\u011fu Japon sivil toplum kurulu\u015fu &#8220;Nihon Hidanko&#8221;ya verildi. N\u00fckleer silahs\u0131zlanma i\u00e7in verdikleri m\u00fccadeleyi ve bu silahlar\u0131n kullan\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini tan\u0131kl\u0131klar\u0131yla anlatan bu kurulu\u015f, insanl\u0131k tarihindeki en y\u0131k\u0131c\u0131 silahlar\u0131n deh\u015fetini d\u00fcnyaya duyurmu\u015f ve n\u00fckleer silahlar\u0131n yasaklanmas\u0131na y\u00f6nelik uluslararas\u0131 d\u00fczenlemelerin olu\u015fmas\u0131nda \u00f6nemli bir rol \u00fcstlenmi\u015ftir. Bu \u00e7abalar\u0131yla n\u00fckleer silahs\u0131zlanma konusunda k\u00fcresel bir fark\u0131ndal\u0131k yaratmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;2#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;29972&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<span lang=\"tr\">2024 Nobel Edebiyat \u00d6d\u00fcl\u00fc, travma, haf\u0131za ve insan direnci gibi derin temalar\u0131 ustal\u0131kla i\u015fleyen G\u00fcney Koreli yazar Han Kang\u2019a verildi. &#8220;Vejetaryen&#8221; ve &#8220;\u0130nsan Eylemleri&#8221; gibi \u00e7arp\u0131c\u0131 eserleriyle tan\u0131nan Han Kang, bireylerin hem ki\u015fisel hem de toplumsal d\u00fczeyde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ac\u0131lar\u0131 derinlemesine inceleyen, \u00e7ok katmanl\u0131 anlat\u0131lar sunar. Eserlerinde, ruhun k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 gibi temalar dikkat \u00e7ekici bir bi\u00e7imde ele al\u0131n\u0131rken, toplumsal bask\u0131lar, sava\u015flar ve \u015fiddetin yaratt\u0131\u011f\u0131 derin izler g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde vurgulan\u0131r.<\/span>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;3#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;29973&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">2024 Nobel T\u0131p \u00d6d\u00fcl\u00fc, biyolojinin temel ta\u015flar\u0131ndan biri olan mikroRNA adl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck RNA molek\u00fcllerini ke\u015ffeden Amerikal\u0131 biyolog Victor Ambros ve Amerikal\u0131 molek\u00fcler biyolog Gary Ruvkun\u2019a verildi. MikroRNA&#8217;lar, h\u00fccrelerin genetik talimatlar\u0131 nas\u0131l i\u015fledi\u011fini d\u00fczenleyen kritik molek\u00fcller olarak, genlerin ne zaman ve ne kadar aktif olaca\u011f\u0131n\u0131 belirler ve h\u00fccrelerin do\u011fru \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00d6zellikle, v\u00fccuttaki h\u00fccrelerin geli\u015fimi ve i\u015fleyi\u015finde hayati bir role sahip olan bu molek\u00fcllerin ke\u015ffi, pek \u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n temelinde yatan genetik s\u00fcre\u00e7lerin anla\u015f\u0131lmas\u0131na yeni bir kap\u0131 aralam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;4#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;29974&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">2024 Nobel Fizik \u00d6d\u00fcl\u00fc, yapay sinir a\u011flar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesinde istatistiksel fizik kavramlar\u0131n\u0131 kullanan Amerikal\u0131 fizik\u00e7i John J. Hopfield ve \u0130ngiliz bilim insan\u0131 Geoffrey E. Hinton\u2019a verildi. Makine \u00f6\u011frenimi ve yapay zek\u00e2 alan\u0131nda \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 nitelikteki bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, y\u00fcz tan\u0131ma ve dil \u00e7evirisi gibi uygulamalarda geni\u015f bir kullan\u0131m alan\u0131 bulmu\u015f ve bu teknolojilerin geli\u015fimine \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;5#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;29975&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<span lang=\"tr\">2024 Nobel Kimya \u00d6d\u00fcl\u00fc, protein yap\u0131lar\u0131 \u00fczerine yapt\u0131klar\u0131 \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 nedeniyle Amerikal\u0131 biyokimyager David Baker, Britanyal\u0131 bilgisayar bilimci Demis Hassabis ve Amerikal\u0131 kimyager-bilgisayar bilimci John Jumper\u2019a verildi. Baker, protein tasar\u0131m\u0131nda bilgisayar sim\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanarak b\u00fcy\u00fck ilerleme sa\u011flarken, Hassabis ve Jumper, biyolojide uzun y\u0131llard\u0131r \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen protein yap\u0131lar\u0131n\u0131 tahmin etmek i\u00e7in geli\u015ftirdikleri \u201cAlphaFold2\u201d adl\u0131 yapay zek\u00e2 modeliyle dikkat \u00e7ekti. Bu yenilik\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmalar, hastal\u0131klar\u0131n daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131na ve yeni tedavi y\u00f6ntemlerinin ke\u015ffine y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131m olarak kabul ediliyor. Protein yap\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc sayesinde, biyomedikal ara\u015ft\u0131rmalar ve ila\u00e7 ke\u015ffi gibi alanlarda \u00f6nemli geli\u015fmelerin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131larak, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar sa\u011flanmas\u0131 hedefleniyor.<\/span>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;6#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;29976&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">2024 Nobel Ekonomi \u00d6d\u00fcl\u00fc, \u00fclkelerin refah seviyelerini anlamada kurumlar\u0131n rol\u00fcn\u00fc derinlemesine inceleyen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ekonomist Daron Acemo\u011flu, ekonomist Simon Johnson ve ekonomist James A. Robinson\u2019a verildi. Bu \u00f6d\u00fcll\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, toplumlar\u0131n ekonomik kalk\u0131nmas\u0131nda kapsay\u0131c\u0131 kurumlar\u0131n kritik \u00f6neme sahip oldu\u011funu vurgulayarak, refah d\u00fczeyinin y\u00fckseltilmesinde adil, \u015feffaf ve kapsay\u0131c\u0131 yap\u0131lar\u0131n te\u015fvik edilmesinin gereklili\u011fine dikkat \u00e7ektiler.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;7#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;29977&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda tan\u0131nan ekonomist Daron Acemo\u011flu, ekonomik kalk\u0131nma, siyasi ekonomi, kurumlar\u0131n rol\u00fc ve teknolojik de\u011fi\u015fim alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. 3 Eyl\u00fcl 1967&#8217;de \u0130stanbul&#8217;da do\u011fan Acemo\u011flu, lisans e\u011fitimini \u0130ngiltere&#8217;deki York \u00dcniversitesinde tamamlam\u0131\u015f; ard\u0131ndan y\u00fcksek lisans ve doktora derecelerini Londra Ekonomi Okulunda (LSE) alm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eu anda Massachusetts Teknoloji Enstit\u00fcs\u00fcnde (MIT) profes\u00f6r olarak g\u00f6rev yapan Acemo\u011flu, New York Times&#8217;\u0131n en \u00e7ok satanlar listesine giren Uluslar\u0131n D\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc (James A. Robinson ile birlikte) ve Modern Ekonomik B\u00fcy\u00fcmeye Giri\u015f de dahil olmak \u00fczere alt\u0131 \u00f6nemli kitab\u0131n yazar\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131, akademik d\u00fcnyada oldu\u011fu kadar kamuoyu tart\u0131\u015fmalar\u0131nda da geni\u015f yank\u0131 uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Acemo\u011flu, Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc&#8217;n\u00fc kazanan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olarak bu ba\u015far\u0131y\u0131 elde etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text] Nobel \u00d6d\u00fclleri, her y\u0131l insanl\u0131\u011f\u0131n bilgi ve geli\u015fimine kayda de\u011fer katk\u0131larda bulunan ki\u015fileri onurland\u0131ran prestijli bir \u00f6d\u00fcl serisidir. \u0130sve\u00e7li kimyager ve m\u00fchendis Alfred Nobel&#8217;in vasiyeti \u00fczerine 1901 y\u0131l\u0131nda verilmeye ba\u015flanan bu \u00f6d\u00fcller, bilim, edebiyat ve bar\u0131\u015f gibi farkl\u0131 alanlarda verilir ve k\u00fcresel \u00e7apta b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Nobel \u00d6d\u00fclleri\u2019nin en dikkat \u00e7ekici y\u00f6n\u00fc, yaln\u0131zca [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":29970,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[2601,2602,2603,759],"class_list":["post-29969","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-2024-nobel","tag-alfred-nobel","tag-daren-acemoglu","tag-nobel-odulleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29969","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29969"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29969\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}