{"id":28284,"date":"2025-09-02T11:43:21","date_gmt":"2025-09-02T08:43:21","guid":{"rendered":"https:\/\/kulturveyasam.com\/?p=28284"},"modified":"2025-09-02T11:43:21","modified_gmt":"2025-09-02T08:43:21","slug":"4-geleneksel-hazinemiz-unesco-listesinde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soms.invekor.net\/?p=28284","title":{"rendered":"D\u00d6RT GELENEKSEL DE\u011eER\u0130M\u0130Z UNESCO L\u0130STES\u0130NDE"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">S\u00f6zl\u00fc gelenek ve anlat\u0131lar, geleneksel danslar, m\u00fczikler, el sanatlar\u0131, yemek pi\u015firme gelenekleri gibi somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferleri korumak ve gelecek ku\u015faklara aktarmak amac\u0131yla \u201cUNESCO \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n Somut Olmayan K\u00fclt\u00fcrel Miras\u0131 Listesi\u201d, 2003\u2019ten beri her \u00fclkeden farkl\u0131 de\u011ferleri listesine ekliyor. 2023\u2019te \u00fclkemizden d\u00f6rt geleneksel k\u00fclt\u00fcr de\u011ferimiz bu listeye eklendi. Detaylar yaz\u0131m\u0131zda\u2026<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Sedef Kakma \u0130\u015flemecili\u011fi&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;28286&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Sedef, istiridyelerin i\u00e7erisindeki inciyi korumak i\u00e7in kabuklar\u0131nda olu\u015fan parlak, p\u00fcr\u00fczs\u00fcz ve beyaz renkli katmandan elde edilir. Fosforik \u00f6zelli\u011fe sahip par\u0131lt\u0131l\u0131 bir madde olan sedefin ah\u015fap \u00fczerine el eme\u011fi ile i\u015flenmesiyle ortaya \u00e7\u0131kan eserler \u00fclkemizin de\u011ferlerinden. Bu geleneksel sanat\u0131n k\u00f6kenleri \u00c7in\u2019e dayansa da Orta Asya T\u00fcrkleri ile Anadolu\u2019ya geldikten sonra \u00f6nemli zanaatk\u00e2rlar\u0131n ellerinden \u00e7\u0131kan eserler sayesinde T\u00fcrk-\u0130slam sanat\u0131n\u0131n sembol\u00fc olmu\u015ftur. Anadolu&#8217;da ah\u015fab\u0131 oyarak eserler \u00fcreten Sel\u00e7uklular bu miras\u0131 Osmanl\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcne sonras\u0131nda da bizlere miras b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. 15. y\u00fczy\u0131lda Topkap\u0131 Saray\u0131\u2019nda sedef at\u00f6lyesi kuruldu\u011fu ve burada sedef\u00e7ilik \u00f6\u011fretildi\u011fi kaydedilir. Edirne&#8217;deki II. Bayezid Camii ile III. Murad&#8217;\u0131n Ayasofya\u2019daki t\u00fcrbesinin kap\u0131 kanatlar\u0131, Sultanahmet Camii\u2019nin pencere ve t\u00fcm kap\u0131lar\u0131n\u0131n kanatlar\u0131, Bal\u0131kesir&#8217;deki Za\u011fnos Pa\u015fa Camii\u2019nin kap\u0131 kanatlar\u0131 mimari yap\u0131larda kullan\u0131lan sedef i\u015f\u00e7ili\u011finin en g\u00f6rkemli \u00f6rneklerini olu\u015fturmaktad\u0131r. Ustal\u0131k, sab\u0131r ve marangozluk bilgisi isteyen bu sanat\u0131 icra edenlere sedefk\u00e2r veya sedef\u00e7i, sedef kakma sanat\u0131na ise sedefk\u00e2ri denir.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Tezhip Sanat\u0131 &#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;28287&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kelime anlam\u0131 \u201calt\u0131nla s\u00fcslemek\u201d olan tezhip sanat\u0131, 18 ve 22 ayar ezilmi\u015f alt\u0131n ve \u00e7e\u015fitli renklerle kitap, levha, ferman gibi eserlerin s\u00fcslenmesidir. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda yayg\u0131n olan tezhip sanat\u0131, Osmanl\u0131\u2019da en parlak d\u00f6nemine ula\u015fm\u0131\u015f; T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile harmanland\u0131ktan sonra en \u00f6zg\u00fcn ve en g\u00fczel eserlerini \u00fcretmi\u015ftir. Sab\u0131r ve \u00f6zen gerektiren tezhip sanat\u0131nda ince f\u0131r\u00e7alar kullan\u0131l\u0131r. Alt\u0131n ve di\u011fer renkli boyalarla \u00e7e\u015fitli motifler \u00e7izilerek haz\u0131rlanan Kur\u2019an-\u0131 Kerim ba\u015fta olmak \u00fczere \u00f6zel yazma kitaplar ve fermanlar padi\u015fahlara, devlet b\u00fcy\u00fcklerine, \u00f6nemli isimlere ve tan\u0131nm\u0131\u015f ki\u015filere hediye olarak sunulmu\u015ftur. Tezhip en \u00e7ok Kur\u2019an-\u0131 Kerimlerin ilk ve son sayfalar\u0131nda, surelerin giri\u015flerinde kullan\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca Kur\u2019an-\u0131 Kerim&#8217;de ayetleri ay\u0131rmak i\u00e7in nokta yerine ge\u00e7en k\u00fc\u00e7\u00fck y\u0131ld\u0131z ve \u00e7i\u00e7ek bi\u00e7imindeki motifler de tezhiple yap\u0131l\u0131r. Bazen de kitaplar\u0131n sayfa kenarlar\u0131 ile k\u00f6\u015felerinde, \u015fiir kitaplar\u0131nda m\u0131sra ya da beyit aralar\u0131nda tezhip g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;\u0130ftar ve \u0130ftar Gelenekleri &#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;28288&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Ramazan aylar\u0131nda oru\u00e7lu ge\u00e7en g\u00fcn\u00fcn sonunda kurulan sofralar \u00fclkemizin oldu\u011fu kadar t\u00fcm M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n geleneksel de\u011ferlerinden biri. \u0130ftar gelene\u011finin tarihi \u0130slamiyet\u2019in ba\u015flang\u0131c\u0131 ile ba\u015flar. Ak\u015fam ezan\u0131n\u0131n okunmas\u0131yla dualar edilir ve sonra sevdikleri ile bir araya gelen aile \u00fcyeleri ve kom\u015fular genellikle hurma, zeytin veya su ile orucunu a\u00e7ar. \u0130ftar sofras\u0131nda bir araya gelinerek yenilen yemek sofras\u0131 ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve karde\u015flik duygular\u0131n\u0131n geli\u015fmesine katk\u0131da bulunur.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Mey\/Balaban Zanaatk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131 &#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;28289&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Mey, di\u011fer ismiyle balaban, \u00fclkemizde y\u00fczy\u0131llard\u0131r \u00e7al\u0131nan bir m\u00fczik aletidir. Mey; g\u00f6vde, kam\u0131\u015f ve k\u0131ska\u00e7 olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fur. G\u00f6vde k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00fcst taraf\u0131nda yedi, arka taraf\u0131nda ise bir delik vard\u0131r. G\u00f6vdesinin a\u011f\u0131z k\u0131sm\u0131nda geni\u015f ve \u00e7ift tarafl\u0131 kam\u0131\u015f bulunan mey \u00fcretiminde erik, kay\u0131s\u0131, akasya, ceviz, dut ve g\u00fcl gibi farkl\u0131 iklim ko\u015fullar\u0131nda yeti\u015fen a\u011fa\u00e7lar kullan\u0131l\u0131r. Bu sebeple de mey \u00fcreten zanaatk\u00e2rlar\u0131n iyi derecede bitki, a\u011fa\u00e7 ve iklim bilgisine sahip olmas\u0131 gerekir. Meye karakteristik sesi veren k\u0131sm\u0131 ise su kam\u0131\u015f\u0131ndan \u00fcretilmektedir. Meyin \u00fclkemizin belle\u011finde ve k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011finde \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r. \u00c2\u015f\u0131kl\u0131k gelene\u011finde de \u00e7alg\u0131 olarak kullan\u0131lan mey, geleneksel sohbet toplant\u0131lar\u0131nda, ni\u015fan ve evlilik gibi t\u00f6renlerde ve \u00e7e\u015fitli bayram etkinliklerinde icra edilir. Mey ayn\u0131 zamanda T\u00fcrk halk m\u00fczi\u011finin de bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Meyi \u00fcretmek ya da icra etmek hem aile \u00fcyeleri aras\u0131nda hem de usta-\u00e7\u0131rak ili\u015fkisiyle gelecek ku\u015faklara aktar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text] S\u00f6zl\u00fc gelenek ve anlat\u0131lar, geleneksel danslar, m\u00fczikler, el sanatlar\u0131, yemek pi\u015firme gelenekleri gibi somut olmayan k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferleri korumak ve gelecek ku\u015faklara aktarmak amac\u0131yla \u201cUNESCO \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n Somut Olmayan K\u00fclt\u00fcrel Miras\u0131 Listesi\u201d, 2003\u2019ten beri her \u00fclkeden farkl\u0131 de\u011ferleri listesine ekliyor. 2023\u2019te \u00fclkemizden d\u00f6rt geleneksel k\u00fclt\u00fcr de\u011ferimiz bu listeye eklendi. Detaylar yaz\u0131m\u0131zda\u2026 [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Sedef Kakma [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":28285,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[3864,2062,1659],"class_list":["post-28284","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-deger","tag-kultur","tag-unesco"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28284","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28284"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28284\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}