{"id":27456,"date":"2023-10-29T08:45:29","date_gmt":"2023-10-29T05:45:29","guid":{"rendered":"https:\/\/kulturveyasam.com\/?p=27456"},"modified":"2023-10-29T08:45:29","modified_gmt":"2023-10-29T05:45:29","slug":"cumhuriyetimizin-ilkleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soms.invekor.net\/?p=27456","title":{"rendered":"CUMHUR\u0130YET\u0130M\u0130Z\u0130N \u0130LKLER\u0130"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Mill\u00ee M\u00fccadele\u2019nin zaferle sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 29 Ekim 1923\u2019te cumhuriyet ilan edildi. Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn &#8220;Egemenlik kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z milletindir!&#8221; anlay\u0131\u015f\u0131yla kurdu\u011fu gen\u00e7 T\u00fcrkiye\u2019de, \u00e7a\u011fda\u015f medeniyetler seviyesine ula\u015fmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan karar ve m\u00fccadeleler de pe\u015fi s\u0131ra geldi. Cumhuriyetin ilan\u0131ndan sonra \u00fclkemizde heyecan ve gurur ya\u015fatan ilkleri yaz\u0131m\u0131zda listeledik.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;1#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;27458&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn talimat\u0131yla k\u00f6keni Osmanl\u0131 d\u00f6nemine uzanan Dar\u00fclf\u00fcnun-u Osmani adl\u0131 kurum, 1933\u2019te \u0130stanbul \u00dcniversitesi ismini alarak ilk modern \u00fcniversite e\u011fitimine ba\u015flasa da\u00a0T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin k\u00f6kleri Osmanl\u0131\u2019ya dayanmayan, ilk kurulan \u00fcniversitesi Karadeniz Teknik \u00dcniversitesidir.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;2#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;27459&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Cumhuriyetin ilan\u0131ndan sonra Meclis\u2019in ilk kad\u0131n milletvekilleri, ayn\u0131 zamanda kad\u0131nlar\u0131n ilk kez oy kulland\u0131\u011f\u0131 1935\u2019te se\u00e7ilir. Bu se\u00e7imlerde 17 kad\u0131n milletvekili Meclis\u2019e girerken, T\u00fcrk kad\u0131nlar\u0131 bir\u00e7ok Bat\u0131 \u00fclkesinden \u00e7ok daha \u00f6nce se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131 kazan\u0131r.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;3#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;27460&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Cumhuriyetin ilk olimpiyat madalyas\u0131n\u0131 mill\u00ee g\u00fcre\u015f\u00e7imiz Ya\u015far Erkan 24 ya\u015f\u0131nda, 1936 Yaz Olimpiyatlar\u0131&#8217;nda kazand\u0131r\u0131r. \u00dclkemize b\u00fcy\u00fck bir gurur ya\u015fatan Ya\u015far Erkan\u2019a daha o dakikalarda ula\u015fan telgrafta &#8220;Kendin k\u00fc\u00e7\u00fcks\u00fcn; ama memleket i\u00e7in \u00f6nemli bir i\u015f yapt\u0131n. Art\u0131k ad\u0131n T\u00fcrk spor tarihine ge\u00e7ti. \u00c7ok ya\u015fa!&#8221; yazan Mustafa Kemal, t\u00fcm \u00fclkenin duygular\u0131na da terc\u00fcman olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;4#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;27461&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Muhsin Ertu\u011frul\u2019un \u00e7ekti\u011fi \u201c\u0130stanbul Sokaklar\u0131nda\u201d filmi cumhuriyet tarihinin ilk sesli filmidir. Semiha Berksoy, Haz\u0131m K\u00f6rm\u00fck\u00e7\u00fc ve Talat Artemel\u2019in ba\u015frollerini payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 filmin ilk g\u00f6sterimi \u0130stanbul, Beyo\u011flu\u2019ndaki Melek ve Elhamra Sinemalar\u0131nda 2 Aral\u0131k 1931\u2019de ger\u00e7ekle\u015fir. Renkli olarak g\u00f6sterime giren ilk film ise 1953\u2019te, yine bir Muhsin Ertu\u011frul filmi olan \u201cHal\u0131c\u0131 K\u0131z\u201dd\u0131r. Filmde Sadri Al\u0131\u015f\u0131k, M\u00fcnir \u00d6zkul gibi unutulmaz sanat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z da yer al\u0131r.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;5#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;27462&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Feriha Tevfik, 1929\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen g\u00fczellik yar\u0131\u015fmas\u0131nda yeni kurulan T\u00fcrkiye&#8217;nin ilk g\u00fczellik krali\u00e7esidir. Keriman Halis Ece ise 1932\u2019de D\u00fcnya G\u00fczellik Krali\u00e7esi se\u00e7ilerek T\u00fcrkiye&#8217;nin ilk d\u00fcnya g\u00fczeli \u00fcnvan\u0131n\u0131 kazan\u0131r. Yar\u0131\u015fmadan iki y\u0131l sonra \u201cSoyad\u0131 Kanunu\u201d \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, kendisine Cumhurba\u015fkan\u0131 Mustafa Kemal Atat\u00fcrk taraf\u0131ndan \u201cg\u00fczel kad\u0131n, g\u00fczellik krali\u00e7esi\u201d anlam\u0131na gelen Ece soyad\u0131 verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;6#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;27463&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u0130lk yolcu u\u00e7a\u011f\u0131 seferi sadece be\u015f yolcu ta\u015f\u0131yabilen bir u\u00e7akla 1933\u2019te \u0130stanbul&#8217;dan Eski\u015fehir aktarmal\u0131 Ankara u\u00e7u\u015fudur. \u0130lk T\u00fcrk yolcu u\u00e7a\u011f\u0131 seferi ise i\u015f adam\u0131 Nuri Demirba\u011f\u2019\u0131n te\u015febb\u00fcsleri ile 1944&#8217;te ger\u00e7ekle\u015fir. \u00c7ift motorlu u\u00e7ak, \u0130stanbul Ye\u015filk\u00f6y&#8217;den havaland\u0131ktan yakla\u015f\u0131k 1,5 saat s\u00fcren u\u00e7u\u015ftan sonra Ankara&#8217;ya ini\u015f yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;7#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;27464&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Cumhuriyetin ilk derbi ma\u00e7\u0131, 1923-24 sezonunda ilk kez d\u00fczenlenen \u0130stanbul Futbol Ligi&#8217;nde oynan\u0131r. Fenerbah\u00e7e ve Galatasaray aras\u0131nda 2 Kas\u0131m 1923\u2019te oynanan ma\u00e7\u0131, Fenerbah\u00e7e 4-0 kazan\u0131r. 1909\u2019dan beri her iki tak\u0131m ma\u00e7 yapsa da yeni kurulan cumhuriyetten sonra oynanan ilk derbi kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 bu ma\u00e7 ile olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;8#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;27465&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Cumhuriyet tarihimizin ilk banknotu 1927\u2019de bas\u0131l\u0131r. 5 Aral\u0131k\u2019ta dola\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kart\u0131lan banknotlar\u0131n \u00f6n y\u00fcz\u00fcnde Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn portresi bulunur. Harf Devrimi 1928\u2019de ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi i\u00e7in ilk bas\u0131lan banknotlarda Latin alfabesi de\u011fil, Osmanl\u0131ca ve Frans\u0131zca kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;9#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;27467&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Cumhuriyet d\u00f6neminde devlet taraf\u0131ndan kurulan ilk sanayi kurulu\u015fu, Kayseri\u2019deki S\u00fcmerbank Bez Fabrikas\u0131d\u0131r. Hammaddesi tamamen yurt i\u00e7inde \u00fcretilen pamuklar\u0131 i\u015fleyen fabrikan\u0131n temelleri 1934\u2019te at\u0131lm\u0131\u015f, 1935\u2019te tesis \u00fcretim i\u00e7in kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text] Mill\u00ee M\u00fccadele\u2019nin zaferle sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 29 Ekim 1923\u2019te cumhuriyet ilan edildi. Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn &#8220;Egemenlik kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z milletindir!&#8221; anlay\u0131\u015f\u0131yla kurdu\u011fu gen\u00e7 T\u00fcrkiye\u2019de, \u00e7a\u011fda\u015f medeniyetler seviyesine ula\u015fmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan karar ve m\u00fccadeleler de pe\u015fi s\u0131ra geldi. Cumhuriyetin ilan\u0131ndan sonra \u00fclkemizde heyecan ve gurur ya\u015fatan ilkleri yaz\u0131m\u0131zda listeledik. [\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;1#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;27458&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;] [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":27457,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[1728,1729,1730],"class_list":["post-27456","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-100-yil","tag-cumhuriyet","tag-cumhuriyetin-ilkleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27456","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27456"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27456\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}