{"id":25829,"date":"2023-02-02T11:45:31","date_gmt":"2023-02-02T08:45:31","guid":{"rendered":"https:\/\/kulturveyasam.com\/?p=25829"},"modified":"2023-02-02T11:45:31","modified_gmt":"2023-02-02T08:45:31","slug":"pluton-neden-artik-bir-gezegen-degil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soms.invekor.net\/?p=25829","title":{"rendered":"PL\u00dcTON NEDEN ARTIK B\u0130R GEZEGEN DE\u011e\u0130L?"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]1970&#8217;li y\u0131llardan sonra G\u00fcne\u015f Sistemi&#8217;nin d\u0131\u015f\u0131nda c\u00fcce bir gezegen olan \u201c2060 Chiron\u201dun ke\u015ffine kadar G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nin dokuzuncu gezegeni Pl\u00fcton\u2019un bu tarihten sonra gezegenlik durumu tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda G\u00fcne\u015f Sistemi&#8217;nin d\u0131\u015f\u0131nda Pl\u00fcton&#8217;a benzeyen bir\u00e7ok nesne g\u00f6zlemlenip, 2005&#8217;te buna, o s\u0131rada Pl\u00fcton&#8217;dan k\u0131yasla yakla\u015f\u0131k %27 daha b\u00fcy\u00fck olarak de\u011ferlendirilen Eris\u2019in de eklenmesiyle 2006\u2019da Pl\u00fcton art\u0131k gezegen stat\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Kuiper Ku\u015fa\u011f\u0131\u2019ndaki c\u00fcce gezegenler stat\u00fcs\u00fcne eklenen Pl\u00fcton\u2019un ke\u015ffinden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze verdi\u011fi stat\u00fc m\u00fccadelesini yaz\u0131m\u0131zda okuyabilirsiniz.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;1#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;25831&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]19. y\u00fczy\u0131lda Nept\u00fcn\u2019\u00fc ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ba\u015flat\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda kurulan Arizona\u2019daki g\u00f6zlemevinde ilk kez Pl\u00fcton\u2019a ait foto\u011fraflar \u00e7ekilir. Bir s\u00fcre boyunca g\u00f6zden ka\u00e7an Pl\u00fcton, 1930\u2019un ba\u015flar\u0131nda \u00e7ekilen \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc y\u00fcksek foto\u011fraflarda yeni bir cisim olarak fark edilir ve mart ay\u0131nda da Harvard \u00dcniversitesi G\u00f6zlemevi yeni bir gezegen ke\u015ffettiklerini a\u00e7\u0131klar.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;2#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;25832&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]T\u00fcm d\u00fcnyada yank\u0131 uyand\u0131ran bu ke\u015ffin isim hakk\u0131 ise Arizona\u2019daki g\u00f6zlemevine aittir. 1000\u2019den fazla isim \u00f6nerisine ra\u011fmen \u00f6neriler be\u011fenilmez. Bu yeni gezegenin ismi o d\u00f6nemde hen\u00fcz 11 ya\u015f\u0131nda olan Oxfordlu bir \u00f6\u011frenci olan Venetia Burney\u2019in k\u00fct\u00fcphaneci dedesi ile yapt\u0131\u011f\u0131 bir sohbet neticesinde bulunur. G\u00f6k bilimi ve mitoloji ile yak\u0131ndan ilgilenen Venetia, Pl\u00fcton ismini \u00f6nerir. Roma mitolojisinde \u201cyer alt\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tanr\u0131s\u0131\u201d olarak kabul edilen Pl\u00fcton, iki karde\u015fi ile d\u00fcnyay\u0131 kontrol eden Sat\u00fcrn\u2019\u00fcn \u00e7ocuklar\u0131ndan biridir. J\u00fcpiter g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc, Nept\u00fcn denizleri, Pl\u00fcton da yer alt\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 y\u00f6netir. Bu isim \u00f6nerisi \u00e7ok be\u011fenilir ve 1 May\u0131s 1930\u2019da t\u00fcm d\u00fcnyaya yeni gezegenin ismi Pl\u00fcton olarak duyurulur.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;3#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;25833&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]G\u00fcne\u015f\u2019in etraf\u0131ndaki bir turunu 248 y\u0131lda tamamlayan Pl\u00fcton, gezegenimizin uydusu olan Ay\u2019dan daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. Kat\u0131 haldeki Pl\u00fcton \u00fczerinde azot, metan ve karbonmonoksit donmu\u015f halde bulunur. G\u00fcne\u015f\u2019e en uzak konumda bulunan Pl\u00fcton, G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019ndeki en so\u011fuk gezegendir. Ortalama s\u0131cakl\u0131k -229 derecedir. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n Pl\u00fcton&#8217;a ula\u015fmas\u0131 5 saat s\u00fcrer ve G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nin en yava\u015f d\u00f6nen 2. gezegenidir.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;4#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;25834&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Astronomlar, 1978&#8217;de Pl\u00fcton&#8217;un en b\u00fcy\u00fck uydusu olan Charon&#8217;u ke\u015ffedip k\u00fctlesini tespit edene kadar Pl\u00fcton&#8217;un boyutlar\u0131 bilinmez. Bu ke\u015fif sayesinde Pl\u00fcton&#8217;un 2.400 kilometre \u00e7apa sahip oldu\u011fu hesaplan\u0131r. Yani Pl\u00fcton&#8217;un y\u00fczeyi, Rusya&#8217;n\u0131n y\u00fcz \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcnden k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr. Pl\u00fcton, G\u00fcne\u015f&#8217;ten en uzak c\u00fcce gezegenlerden birisi olmakla birlikte, Kuiper Ku\u015fa\u011f\u0131 ad\u0131 verilen, G\u00fcne\u015f Sistemi&#8217;nin s\u0131n\u0131r\u0131 olarak bilinen binlerce g\u00f6k cisminden olu\u015fan ku\u015fa\u011fa \u00e7ok yak\u0131nd\u0131r. \u015eu anda ku\u015fak i\u00e7erisinde 70.000 adet 100 kilometreden b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131, buzla kapl\u0131 g\u00f6k cismi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;5#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;25835&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]2006 y\u0131l\u0131nda uzaya yollanan New Horizons, 2015 y\u0131l\u0131nda Pl\u00fcton&#8217;u ziyaret eder ve Pl\u00fcton\u2019un en net foto\u011fraflar\u0131n\u0131 \u00e7eker. Bundan \u00f6ncesinde Pl\u00fcton&#8217;u ziyaret eden herhangi bir uzay arac\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00fczeyinde kalp \u015fekli olan Pl\u00fcton, foto\u011fraflar\u0131n\u0131n yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihte b\u00fcy\u00fck ilgi g\u00f6rerek olduk\u00e7a sempati kazan\u0131r. Ancak Pl\u00fcton y\u00f6r\u00fcngesi, Nept\u00fcn ile kesi\u015fti\u011finden gezegenlikten \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r ve c\u00fcce gezegenler s\u0131n\u0131f\u0131na d\u00e2hil edilir. Bunun s\u0131k\u00e7a bilindi\u011fi gibi boyutuyla bir ilgisi yoktur. Pl\u00fcton tan\u0131nmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde gezegen olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f fakat 2006\u2019da Prag\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen toplant\u0131 sonucu c\u00fcce gezegen s\u0131n\u0131f\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;6#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;25836&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]C\u00fcce gezegen, bir gezegen kadar b\u00fcy\u00fck k\u00fctleli olmayan ancak bir uydu kadar da k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fctleli olmayan g\u00f6k cisimlerine verilen bir isimdir. Pl\u00fcton, G\u00fcne\u015f Sistemi i\u00e7erisinde, G\u00fcne\u015f&#8217;in etraf\u0131nda d\u00f6nen en b\u00fcy\u00fck ikinci c\u00fcce gezegendir, birincisi ise Eris c\u00fcce gezegenidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu tip c\u00fcce gezegenlere Pl\u00fcton&#8217;un \u015ferefine &#8220;plutoid&#8221; ad\u0131 verilse de Eris&#8217;in 2005 y\u0131l\u0131ndaki ke\u015ffi, Pl\u00fcton&#8217;u gezegenlikten \u00e7\u0131karacak kararlar silsilesinde \u00f6nemli bir basamak olmu\u015ftur.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]1970&#8217;li y\u0131llardan sonra G\u00fcne\u015f Sistemi&#8217;nin d\u0131\u015f\u0131nda c\u00fcce bir gezegen olan \u201c2060 Chiron\u201dun ke\u015ffine kadar G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nin dokuzuncu gezegeni Pl\u00fcton\u2019un bu tarihten sonra gezegenlik durumu tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda G\u00fcne\u015f Sistemi&#8217;nin d\u0131\u015f\u0131nda Pl\u00fcton&#8217;a benzeyen bir\u00e7ok nesne g\u00f6zlemlenip, 2005&#8217;te buna, o s\u0131rada Pl\u00fcton&#8217;dan k\u0131yasla yakla\u015f\u0131k %27 daha b\u00fcy\u00fck olarak de\u011ferlendirilen Eris\u2019in de eklenmesiyle 2006\u2019da Pl\u00fcton art\u0131k [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25830,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[125],"tags":[1425,1426,851,1427],"class_list":["post-25829","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-teknoloji","tag-cuce-gezegen","tag-gezegen","tag-gunes-sistemi","tag-pluton"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25829","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25829"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25829\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}