{"id":25751,"date":"2025-08-09T11:45:33","date_gmt":"2025-08-09T08:45:33","guid":{"rendered":"https:\/\/kulturveyasam.com\/?p=25751"},"modified":"2025-08-09T11:45:33","modified_gmt":"2025-08-09T08:45:33","slug":"isik-sacan-canlilar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soms.invekor.net\/?p=25751","title":{"rendered":"I\u015eIK SA\u00c7AN CANLILAR"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]Gezegenimizi milyonlarca farkl\u0131 canl\u0131 t\u00fcr\u00fc ile payla\u015f\u0131yoruz. Ke\u015ffedilmeyi bekleyen okyanuslar, b\u00fcy\u00fck ya\u011fmur ormanlar\u0131 ve u\u00e7suz bucaks\u0131z da\u011flar\u0131n zirveleri geli\u015fen teknolojilerle daha da bilinebilir h\u00e2le geldik\u00e7e yeni ya\u015fam formlar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Biyol\u00fcminesans t\u00fcrlerin \u00e7o\u011fu da i\u015fte bu bahsetti\u011fimiz, hen\u00fcz 100 y\u0131ld\u0131r bilinen canl\u0131lar aras\u0131nda. V\u00fccutlar\u0131ndaki kimyasal tepkime ile \u0131\u015f\u0131k \u00fcrettikleri gibi, ya\u015fam\u0131 payla\u015ft\u0131klar\u0131 simbiyoz ili\u015fki neticesinde de \u0131\u015f\u0131k yayan bu canl\u0131lar\u0131n en ilgin\u00e7 yedi tanesini yaz\u0131m\u0131zda okuyabilirsiniz.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;1#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;25753&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]\u201cCoronate Medusa\u201d olarak da bilinen Atolla denizanas\u0131 d\u00fcnyadaki t\u00fcm okyanuslarda ya\u015far. Rengi koyu k\u0131rm\u0131z\u0131 olan bu t\u00fcr, tehlike an\u0131nda d\u0131\u015f kenar\u0131nda k\u0131rm\u0131z\u0131 renkli polis sirenini and\u0131ran dairesel hareketli \u0131\u015f\u0131k yayarken, tepe b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde mavi \u0131\u015f\u0131k dalgas\u0131yla tepkisini g\u00f6sterir. DNA\u2019s\u0131na i\u015flenmi\u015f bu yetenek ile okyanusun derin ve karanl\u0131k sular\u0131nda \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7an Atolla denizanas\u0131, 13 santimetreyi bulan c\u00fcssesine ra\u011fmen gezegenimizin en ilgin\u00e7 canl\u0131lar\u0131ndan bir tanesi\u2026[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;2#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;25754&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]K\u0131sa kuyru\u011fu ile al\u0131\u015fageldi\u011fimiz m\u00fcrekkep bal\u0131klar\u0131ndan farkl\u0131 olan Hawai m\u00fcrekkep bal\u0131\u011f\u0131n\u0131 di\u011fer yak\u0131n akrabalar\u0131ndan ay\u0131ran en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi okyanusun karanl\u0131k sular\u0131nda yayd\u0131\u011f\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131\u2026 Vibrio fischeri denilen bir bakteri ile simbiyoz ili\u015fkisi sayesinde \u0131\u015f\u0131k yayan Hawai m\u00fcrekkep bal\u0131klar\u0131 ayn\u0131 zamanda di\u011fer canl\u0131lar\u0131n yerini alg\u0131layabilen bir haritalama sistemine de sahip. K\u0131y\u0131ya yak\u0131n s\u0131\u011f sularda ya\u015fayan t\u00fcr, gece avlan\u0131r ve bedenindeki \u0131\u015f\u0131k yayan bakteri sayesinde g\u00f6lgesi zemine d\u00fc\u015fmez, bu da av s\u0131ras\u0131nda avantaj sa\u011flar.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;3#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;25755&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Yayd\u0131\u011f\u0131 ye\u015fil ve mavi \u0131\u015f\u0131k ile derin denizlerin en ilgin\u00e7 canl\u0131lar\u0131ndan olan \u201cBathocyroe Fosteri\u201d, Atlantik Okyanusu yak\u0131nlar\u0131nda bol miktarda bulunur. Boyu 5 cm olan bu canl\u0131, narin de olsa mavi ve ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yayar. Biyol\u00fcminesans olan bu canl\u0131 \u015feffaf bir bedene sahip ve okyanusun derinliklerinde kurba\u011fa s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f\u0131na benzer hareketle loblar\u0131n\u0131 birbirine \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131rarak hareket eder.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;4#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;25756&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Karanl\u0131k derin denizlerde ya\u015fayan fener bal\u0131\u011f\u0131, y\u00fcz\u00fcne do\u011fru sarkan feneri ile karanl\u0131kta \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7arak ufak bal\u0131klar\u0131 avlayarak beslenir. Bu ilgin\u00e7 bal\u0131k, T\u00fcrkiye\u2019de Karadeniz hari\u00e7 t\u00fcm denizlerde ya\u015far ve tad\u0131n\u0131n lezzetli olmas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc bal\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n av listesinde yer al\u0131r. Atlas Okyanusu\u2019nda da g\u00f6r\u00fclen fener bal\u0131klar\u0131n\u0131n v\u00fccudu olduk\u00e7a yass\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fck kafas\u0131 ve di\u015fleri ile korkutucu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olan bu canl\u0131n\u0131n s\u0131rt\u0131ndaki dikenlerinden bir tanesi di\u011ferlerinden daha uzundur ve a\u011fz\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne sarkar. Fener bal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131 bu dikenin ucunda bulunan bakteridir. 40 ile 60 cm aras\u0131nda de\u011fi\u015fen b\u00fcy\u00fckl\u00fckte olan fener bal\u0131klar\u0131 \u00fcremek i\u00e7in di\u015fi birey bulamad\u0131klar\u0131nda ge\u00e7irdikleri metamorfoz ile di\u015fiye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve devasa boyutlara ula\u015f\u0131r.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;5#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;25757&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Deniz sular\u0131nda \u00f6zel olarak tasarlanm\u0131\u015f mavi LED \u0131\u015f\u0131klar\u0131na benzer \u0131\u015f\u0131k yayan noctiluca scintillans planktonu, yakamozda \u0131\u015f\u0131k \u00fcreten planktonlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu etkileyici bir manzara olu\u015fturur. Milyonlarca planktonun bir araya gelerek olu\u015fturdu\u011fu bu e\u015fsiz g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn dahas\u0131 da var. Elinizi suya bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda temas\u0131 hisseden bu canl\u0131lar \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n elinizde bile yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;6#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;25758&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Bahar ve yaz aylar\u0131nda \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 ses ve yan\u0131p s\u00f6nen \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ile biyol\u00fcminesans canl\u0131lar aras\u0131nda \u00e7evremizde g\u00f6rmeye en al\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fumuz canl\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131nda ate\u015f b\u00f6cekleri geliyor. K\u0131sa aral\u0131klarla yan\u0131p s\u00f6nerek \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7an bu t\u00fcr, \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n yanma-s\u00f6nme ritmine g\u00f6re erkek ve di\u015fi bireyler aras\u0131nda bir lisan olu\u015fturur. Kimi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n ayn\u0131 zamanda bir savunma mekanizmas\u0131 oldu\u011funu ve ate\u015f b\u00f6ce\u011finin ac\u0131ms\u0131 tad\u0131n\u0131 avc\u0131lar\u0131na hat\u0131rlatmak i\u00e7in yayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Kar\u0131n b\u00f6l\u00fcmlerinin son k\u0131sm\u0131nda bulunan organ\u0131ndan \u0131\u015f\u0131k yayan ate\u015f b\u00f6ceklerinin yayd\u0131\u011f\u0131 \u0131\u015f\u0131k, bu b\u00f6l\u00fcmdeki oksijenin yava\u015f yava\u015f oksitlenmesiyle ortaya \u00e7\u0131kan kimyasal enerjinin \u0131\u015f\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesiyle olu\u015fur.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;7#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;25759&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Mycena lux-coeli mantar\u0131 Japonya\u2019n\u0131n Wakayama b\u00f6lgesinde ya\u015far ve ya\u011fmurdan sonra ortaya \u00e7\u0131kar. B\u00fcy\u00fcrken ye\u015fil renkli \u0131\u015f\u0131k sa\u00e7an bu biyol\u00fcminesan mantar t\u00fcr\u00fc, ilk olarak 1954 y\u0131l\u0131nda ke\u015ffedilmi\u015f. Chinquapin cinsi bir me\u015fe a\u011fac\u0131n\u0131n \u00fczerinde yeti\u015fen bu mantarlar\u0131n \u015fapka b\u00f6l\u00fcmlerinin \u00e7ap\u0131 2 santimetreyi buluyor ve ufak olmalar\u0131na ra\u011fmen bir arada olu\u015fturduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fc \u0131\u015f\u0131k \u015f\u00f6lenine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]Gezegenimizi milyonlarca farkl\u0131 canl\u0131 t\u00fcr\u00fc ile payla\u015f\u0131yoruz. Ke\u015ffedilmeyi bekleyen okyanuslar, b\u00fcy\u00fck ya\u011fmur ormanlar\u0131 ve u\u00e7suz bucaks\u0131z da\u011flar\u0131n zirveleri geli\u015fen teknolojilerle daha da bilinebilir h\u00e2le geldik\u00e7e yeni ya\u015fam formlar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Biyol\u00fcminesans t\u00fcrlerin \u00e7o\u011fu da i\u015fte bu bahsetti\u011fimiz, hen\u00fcz 100 y\u0131ld\u0131r bilinen canl\u0131lar aras\u0131nda. V\u00fccutlar\u0131ndaki kimyasal tepkime ile \u0131\u015f\u0131k \u00fcrettikleri gibi, ya\u015fam\u0131 payla\u015ft\u0131klar\u0131 simbiyoz ili\u015fki neticesinde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25752,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[122,3746,3747,2849],"class_list":["post-25751","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rota-doga","tag-balik","tag-denizanasi","tag-isik-sacan-canlilar","tag-mantar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25751","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25751"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25751\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25751"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}