{"id":23390,"date":"2025-04-20T11:43:42","date_gmt":"2025-04-20T08:43:42","guid":{"rendered":"https:\/\/kulturveyasam.com\/?p=23390"},"modified":"2025-04-20T11:43:42","modified_gmt":"2025-04-20T08:43:42","slug":"iklim-degisikliginden-iklim-krizine-gecerken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soms.invekor.net\/?p=23390","title":{"rendered":"\u0130KL\u0130M DE\u011e\u0130\u015e\u0130KL\u0130\u011e\u0130NDEN \u0130KL\u0130M KR\u0130Z\u0130NE GE\u00c7ERKEN"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]Kanadal\u0131 astrofizik\u00e7i Hubert Reeves\u2019in dedi\u011fi gibi: \u201cDo\u011fa ile sava\u015f halindeyiz. E\u011fer kazan\u0131rsak, kaybedece\u011fiz.\u201d Uzun s\u00fcredir insanl\u0131\u011f\u0131n bu sava\u015ftan \u00e7\u0131kmas\u0131 ve do\u011fayla bar\u0131\u015f sa\u011flamas\u0131 gerekti\u011fi vurgulan\u0131yor. Nedenler, \u00f6nlemler al\u0131nmaz ise olabilecekler bir bir s\u0131ralan\u0131yor. Bu kadar \u00f6nemli bir konunun s\u0131k s\u0131k g\u00fcndeme getirilmesi ve fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturulmas\u0131 art\u0131k hepimizin g\u00f6revi. Daha \u00f6nce bir\u00e7ok kez ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunu ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 bilgilerle tekrar kar\u015f\u0131n\u0131za getiriyoruz.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][vc_single_image image=&#8221;23392&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedir?&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Normal \u015fartlarda atmosferdeki sera gazlar\u0131, insan, hayvan ve bitkilerin ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesine imk\u00e2n veren bir \u00f6neme sahiptir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu gazlar sayesinde yery\u00fcz\u00fcndeki \u0131s\u0131 d\u00fczeyi 15\u00b0C\u2019ye ula\u015fmaktad\u0131r. E\u011fer karbondioksit, metan, su buhar\u0131, ozon, azot oksit gibi sera gazlar\u0131 olmasayd\u0131, yery\u00fcz\u00fcndeki ortalama s\u0131cakl\u0131k -18\u00b0C civar\u0131nda olurdu. Ne var ki \u0131s\u0131y\u0131 tutan bu gazlar\u0131n atmosferde artmas\u0131yla olu\u015fan sera etkisi sonucunda, y\u0131l boyunca hava, kara ve denizde \u00f6l\u00e7\u00fclen ortalama s\u0131cakl\u0131klar da artmakta, b\u00f6ylece d\u00fcnya iklimi de\u011fi\u015fmektedir. \u201c\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi\u201d veya \u201ck\u00fcresel \u0131s\u0131nma\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan bu durum, ba\u015fka bir ifadeyle yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn ortalama s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ideal olandan \u015fa\u015fmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin fark edilmesi\u2026&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]18.y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda ba\u015flayan Sanayi Devrimi sonras\u0131nda, atmosferdeki sera gaz\u0131 oranlar\u0131 da art\u0131\u015f g\u00f6stermi\u015ftir. Bilim d\u00fcnyas\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 y\u00fcz y\u0131ld\u0131r bu konuda ara\u015ft\u0131rmalar yapmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k, h\u00fck\u00fcmetlerin g\u00fcndemine girmesi ve ilgi g\u00f6rmesi i\u00e7in 1970\u2019lerin gelmesi gerekmi\u015f, 1972 y\u0131l\u0131nda Stockholm\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirilen Uluslararas\u0131 \u0130nsan \u00c7evresi Konferans\u0131 konuya yo\u011funla\u015f\u0131lmas\u0131 ad\u0131na \u00f6nemli toplant\u0131lardan biri olmu\u015ftur. 1988 y\u0131l\u0131nda Meteoroloji \u00d6rg\u00fct\u00fc ile Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7evre Program\u0131 taraf\u0131ndan kurulan ve Birle\u015fmi\u015f Milletler b\u00fcnyesinde faaliyet g\u00f6steren H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi Paneli (IPCC) ise iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, nedenleri, etkileri ve bu etkilerle m\u00fccadele y\u00f6ntemleri noktas\u0131nda ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131p, bulgular\u0131 gerekli yerlerle payla\u015fan bir organ olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][vc_single_image image=&#8221;23393&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi raporlar\u0131 neler s\u00f6yl\u00fcyor?&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Bilim d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu verilere g\u00f6re, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin y\u0131k\u0131c\u0131 olmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in s\u0131cakl\u0131klardaki art\u0131\u015f\u0131n en fazla 2\u00b0C ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmekte. Bunda ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmek i\u00e7in ise karbondioksit oran\u0131n\u0131n belli bir seviyeyi a\u015fmamas\u0131 gerekti\u011fi belirtiliyor. Uzmanlar, atmosferdeki g\u00fcvenli karbondioksit miktar\u0131n\u0131n en fazla 350 ppm olmas\u0131 gerekti\u011fini ifade ederken, 2021 itibariyle tespit edilen karbondioksit oran\u0131n\u0131n 419 ppm oldu\u011fu biliniyor. Acil \u00f6nlemler al\u0131nmamas\u0131 ve mevcut uygulamalar\u0131n devam etmesi halinde 2060 y\u0131l\u0131nda ortalama s\u0131cakl\u0131klardaki art\u0131\u015f\u0131n 4\u00b0C\u2019yi bulaca\u011f\u0131 da uzmanlar\u0131n uyar\u0131lar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yor. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi veya di\u011fer ad\u0131yla k\u00fcresel \u0131s\u0131nma s\u0131ras\u0131nda ya\u015fanan s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n etkilerini kurakl\u0131k, sel bask\u0131nlar\u0131, \u015fiddetli hava olaylar\u0131, b\u00fcy\u00fck kas\u0131rgalar, buzullar\u0131n erimesi, okyanuslar\u0131n asit seviyesindeki art\u0131\u015f \u015feklinde g\u00f6rmenin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011fu ve t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131n risk alt\u0131nda oldu\u011fu ise art\u0131k hepimizin bildi\u011fi bir ger\u00e7ek.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][vc_single_image image=&#8221;23394&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fini iklim krizine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren olumsuz faaliyetler\u2026&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Atmosferdeki karbondioksit oran\u0131n\u0131n artmas\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck neden ise yery\u00fcz\u00fcnde insanl\u0131\u011f\u0131n kulland\u0131\u011f\u0131 fosil yak\u0131tlar\u2026 K\u00f6m\u00fcr ise bu yak\u0131tlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor, onu petrol ve do\u011falgaz takip ediyor. Bu do\u011frultuda elektrik kullan\u0131m\u0131ndan ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131na, kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0131s\u0131nma sistemlerinden so\u011futma sistemlerine pek \u00e7ok detay \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekiyor. Karbondioksit oran\u0131n\u0131 art\u0131rmada ormanl\u0131k alanlar\u0131n konut veya sanayiye yer a\u00e7mak i\u00e7in yok edilmesinin, yani ormans\u0131zla\u015fman\u0131n da \u00f6nemli bir etkisi oldu\u011fu bilinmekte. Di\u011fer taraftan insan faaliyetlerinin d\u0131\u015f\u0131nda do\u011fal s\u00fcre\u00e7lerin de iklim sistemini etkiledi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz, volkanik patlamalar veya g\u00fcne\u015f patlamalar\u0131 \u00f6rnek olarak g\u00f6sterilebilir. Gelinen noktada k\u00fcresel \u0131s\u0131nmadaki olumsuz art\u0131\u015f\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde art\u0131k iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi de\u011fil, iklim krizi olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da belirtmeliyiz.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][vc_single_image image=&#8221;23395&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Hangi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle iklim krizinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilir?&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]T\u00fcm d\u00fcnyada en \u00f6nemli \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden biri olarak enerji verimlili\u011fine gidilmesi, karbon emisyonlar\u0131n\u0131 azaltmak \u00fczere yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi ifade ediliyor. Yenilenebilir enerji i\u00e7in de tek bir kayna\u011f\u0131n de\u011fil farkl\u0131 kaynaklar\u0131n e\u015f zamanl\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi gerekti\u011fi \u00f6zellikle vurgulan\u0131yor. Ormans\u0131zla\u015fmay\u0131 tersine \u00e7evirecek karar ve eylemler de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli ve etkili \u00f6nlemler aras\u0131nda yer al\u0131yor. Bireysel olarak al\u0131nabilecek \u00f6nlemler ise bir hayli fazla\u2026 Karbon ayak izini azaltmak i\u00e7in \u00fcr\u00fcnleri mevsiminde t\u00fcketmek veya seyahat s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in i\u015f s\u00fcre\u00e7lerini dijital g\u00f6r\u00fc\u015fmelere kayd\u0131rmak, hayvansal \u00fcr\u00fcn t\u00fcketimini aza indirmek, yukar\u0131da da s\u00f6z etti\u011fimiz gibi elektrik kullan\u0131m\u0131n\u0131 azaltmak, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z alanlara yal\u0131t\u0131m sistemi kurmak iklim krizinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in yapabileceklerimizden baz\u0131lar\u0131d\u0131r.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]Kanadal\u0131 astrofizik\u00e7i Hubert Reeves\u2019in dedi\u011fi gibi: \u201cDo\u011fa ile sava\u015f halindeyiz. E\u011fer kazan\u0131rsak, kaybedece\u011fiz.\u201d Uzun s\u00fcredir insanl\u0131\u011f\u0131n bu sava\u015ftan \u00e7\u0131kmas\u0131 ve do\u011fayla bar\u0131\u015f sa\u011flamas\u0131 gerekti\u011fi vurgulan\u0131yor. Nedenler, \u00f6nlemler al\u0131nmaz ise olabilecekler bir bir s\u0131ralan\u0131yor. Bu kadar \u00f6nemli bir konunun s\u0131k s\u0131k g\u00fcndeme getirilmesi ve fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturulmas\u0131 art\u0131k hepimizin g\u00f6revi. Daha \u00f6nce bir\u00e7ok kez ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z iklim [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23391,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[185,638,3209],"class_list":["post-23390","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-doga","tag-iklim-degisikligi","tag-iklim-krizi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23390"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23390\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}