{"id":23317,"date":"2026-02-24T11:45:08","date_gmt":"2026-02-24T08:45:08","guid":{"rendered":"https:\/\/kulturveyasam.com\/?p=23317"},"modified":"2026-02-24T11:45:08","modified_gmt":"2026-02-24T08:45:08","slug":"binlerce-yillik-tip-tarihinden-satir-baslari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soms.invekor.net\/?p=23317","title":{"rendered":"B\u0130NLERCE YILLIK TIP TAR\u0130H\u0130NDEN SATIR BA\u015eLARI"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]T\u0131p Bayram\u0131, \u00fclkemizde her y\u0131l Mart ay\u0131n\u0131n 14\u2019\u00fcnde kutlan\u0131yor. Bu tarihte kutlanmas\u0131 ise \u201cT\u00fcrkiye&#8217;de modern t\u0131p e\u011fitiminin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u201d olarak kabul edilmesinden ileri geliyor. Osmanl\u0131 saray hekimi Mustafa Beh\u00e7et Efendi\u2019nin \u00f6nerisiyle a\u00e7\u0131lan t\u0131p okulu \u201cT\u0131phane-i Amire ve Cerrahhane-i Amire\u201d, 14 Mart 1827&#8217;de e\u011fitim hizmetine ba\u015flam\u0131\u015f, ilk kutlama ise 14 Mart 1919 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. Biz de 14 Mart T\u0131p Bayram\u0131\u2019n\u0131, t\u0131p tarihindeki binlerce sat\u0131r ba\u015f\u0131ndan birka\u00e7 tanesini hat\u0131rlayarak kutluyor, hekimlerimiz ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm sa\u011fl\u0131k g\u00f6revlilerine emekleri i\u00e7in \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131z\u0131 sunuyoruz.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;1#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;23319&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]T\u0131p tarihinde, hastal\u0131klar\u0131n do\u011fru ila\u00e7lar\u0131n\u0131 bulabilmek ad\u0131na bitkilerden yararlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmekte fakat uygulamalar\u0131n ilk d\u00f6nemlerine dair net bir zaman dilimi verilememektedir. T\u0131bbi bilgiler konusunda en eski belge, M.\u00d6. 1550\u2019lerde yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ve bir mumyan\u0131n kuca\u011f\u0131nda bulunan Ebers T\u0131p Papir\u00fcs\u00fc\u2019d\u00fcr. Eski M\u0131s\u0131r\u2019a ait t\u0131p bilgilerinin yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu papir\u00fcste, 700 drog(*) ile 811 re\u00e7ete bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>(*)Drog, hayvan ve bitkilerden kurutularak veya \u00f6zel metotlarla toplanarak elde edilen, eczac\u0131l\u0131k ve k\u0131smen sanayide kullan\u0131lan ham maddedir.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;2#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;23320&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Eski d\u00f6nemlerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan en \u00f6nemli t\u0131p belgeleri aras\u0131nda, \u201cT\u0131bb\u0131n Babas\u0131\u201d unvan\u0131na sahip Hipokrat\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan \u201cHipokrat Yemini\u201d de yer almaktad\u0131r. T\u0131bbi etik konular\u0131na de\u011finen bu yeminin Hipokrat\u2019\u0131n \u00f6\u011frencilerinden biri taraf\u0131ndan yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Hipokrat Yemini zaman i\u00e7inde de\u011fi\u015fikliklere u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki modern formuna kavu\u015fmu\u015ftur. Hekimlik mesle\u011fine ad\u0131m atan t\u0131p\u00e7\u0131lar, do\u011frudan Hipokrat Yemini olmasa da t\u0131bbi etik do\u011frultusunda hareket edeceklerini beyan ettikleri bir yemin etmektedirler.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;3#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;23321&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]T\u0131p tarihinin \u00f6zellikle Orta \u00c7a\u011f\u2019a denk gelen d\u00f6nemine M\u00fcsl\u00fcman bilim insanlar\u0131 damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015ftur. \u00a0\u00d6zellikle 10. y\u00fczy\u0131lda d\u00fcnyaya gelen ve \u0130slam Alt\u0131n \u00c7a\u011f\u0131\u2019n\u0131n \u00f6nemli doktorlar\u0131ndan olan \u0130bn-i Sina\u2019n\u0131n \u201cEl-Kanun fi&#8217;t-T\u0131b\u201d (T\u0131bb\u0131n Kanunu) isimli eseri Orta \u00c7a\u011f\u2019\u0131n t\u0131p konusundaki en \u00f6nemli eseri olmu\u015f, y\u00fczy\u0131llarca \u00fcniversitelerde kaynak kitap olarak okutulmu\u015ftur. Bu a\u015famada, ayn\u0131 zamanda bir hekim olan \u0130bn-i R\u00fc\u015fd\u2019\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7evirilerin \u00f6nemine de vurgu yapmak gerekmektedir. Kendisi, farkl\u0131 uygarl\u0131klar\u0131n t\u0131p alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 Arap\u00e7aya terc\u00fcme ederek bilim insanlar\u0131n\u0131n ayd\u0131nlanmas\u0131nda ve t\u0131bb\u0131n bu bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda geli\u015fmesinde kilit rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;4#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;23322&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]T\u0131p tarihinde, Avrupa\u2019da kurulan ilk t\u0131p okullar\u0131ndan olan Salerno T\u0131p Okulu (La Scuola Medica Salernitana) da e\u011fitim kurumu kimli\u011fi ve sosyal yap\u0131s\u0131yla \u00f6nemli bir yere sahiptir. Kurulu\u015funda M\u00fcsl\u00fcman, H\u0131ristiyan ve Musevi bilim insanlar\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bilinen Salerno\u2019da kad\u0131nlar\u0131n da bulunuyor olmas\u0131, Orta \u00c7a\u011f \u015fartlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde ilerici bir yakla\u015f\u0131m olarak kabul edilmektedir. G\u00fcney \u0130talya\u2019n\u0131n Salerno kentinde kurulan okul, 11. ve 12. y\u00fczy\u0131lda Avrupa, Asya ve Kuzey Afrikal\u0131 t\u0131p \u00f6\u011frencilerine hizmet verdi.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;5#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;23323&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Eski \u00e7a\u011flardan modern t\u0131p tarihine uzanan s\u00fcre\u00e7te ilklere imza atan ya da \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u00e7ok say\u0131da isim gelip ge\u00e7mi\u015ftir. Mondino de Liuzzi, 14. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda insan kadavras\u0131na diseksiyon uygulayan hekim olmu\u015f, Andreas Vesalius 16. y\u00fczy\u0131lda anatomi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 resimli bir kitapta toplam\u0131\u015f, Giovanni Battista Morgagni 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla \u201cmodern patolojik anatominin ve klinik tan\u0131ya dayal\u0131 t\u0131bb\u0131n babas\u0131\u201d olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. T\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7te otopsi yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f, muayene edilmenin \u00f6nemi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve operasyonlardaki ba\u015far\u0131 oran\u0131 y\u00fckselmi\u015ftir.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;6#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;23324&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]T\u0131bb\u0131n geli\u015fiminde \u00f6nemli rol oynayanlar aras\u0131nda hekimler, bilim insanlar\u0131 kadar mucitler de \u00f6nemli bir paya sahiptir. \u00d6rne\u011fin, mikroskop fikrinin do\u011fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan Hans Janssen ile Zacharias Janssen g\u00f6zl\u00fck \u00fcreticisi olan bir baba ve o\u011fuldur. \u0130ki merce\u011fin, tek olana nazaran nesneleri daha fazla b\u00fcy\u00fctebildi\u011fi tezinden yola \u00e7\u0131karak, bilinen ilk optik mikroskopu 16. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonunda icat etmi\u015flerdir. Bilim insan\u0131 Robert Hooke ise 17. y\u00fczy\u0131lda Christopher Cock\u2019un yard\u0131m\u0131yla bu mikroskopu geli\u015ftirmi\u015f ve mercek alt\u0131nda inceledi\u011fi canl\u0131lara ili\u015fkin g\u00f6zlemlerini Micrographia isimli kitapta toplam\u0131\u015ft\u0131r.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;7#&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;23325&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]T\u0131p tarihinden, \u201cpenisilin\u201din mucidi Alexander Fleming\u2019den, kuduz a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n mucidi Louis Pasteur\u2019e \u00e7ok say\u0131da isim gelip ge\u00e7ti. T\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n faydas\u0131na olan bu t\u00fcr bulu\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00f6d\u00fcllendirilmesi ise 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131na denk gelmektedir. \u0130sve\u00e7li kimyager ve m\u00fchendis Alfred Nobel\u2019in kurdu\u011fu vak\u0131f taraf\u0131ndan verilen Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fcn, t\u0131p alan\u0131nda ilk sahibi Emil Adolf von Behring olmu\u015ftur (1901). 2021 y\u0131l\u0131n\u0131n Nobel T\u0131p \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fc ise &#8220;\u0131s\u0131 ve temas resept\u00f6rlerinin ke\u015ffi&#8221; nedeniyle David Julius ve Ardem Patapoutian kazanm\u0131\u015flard\u0131r.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]T\u0131p Bayram\u0131, \u00fclkemizde her y\u0131l Mart ay\u0131n\u0131n 14\u2019\u00fcnde kutlan\u0131yor. Bu tarihte kutlanmas\u0131 ise \u201cT\u00fcrkiye&#8217;de modern t\u0131p e\u011fitiminin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u201d olarak kabul edilmesinden ileri geliyor. Osmanl\u0131 saray hekimi Mustafa Beh\u00e7et Efendi\u2019nin \u00f6nerisiyle a\u00e7\u0131lan t\u0131p okulu \u201cT\u0131phane-i Amire ve Cerrahhane-i Amire\u201d, 14 Mart 1827&#8217;de e\u011fitim hizmetine ba\u015flam\u0131\u015f, ilk kutlama ise 14 Mart 1919 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. Biz de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":23318,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[4683,2025,4684,3024],"class_list":["post-23317","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-14-mart-tip-bayrami","tag-hekim","tag-saglik-gorevlileri","tag-tip-tarihi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23317","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23317"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/23317\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23317"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=23317"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=23317"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}