{"id":18211,"date":"2025-03-26T11:45:19","date_gmt":"2025-03-26T08:45:19","guid":{"rendered":"https:\/\/kulturveyasam.com\/?p=18211"},"modified":"2025-03-26T11:45:19","modified_gmt":"2025-03-26T08:45:19","slug":"antik-ve-orta-cag-tibbinda-buyuk-rollerin-sahipleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soms.invekor.net\/?p=18211","title":{"rendered":"ANT\u0130K VE ORTA \u00c7A\u011e TIBBINDA B\u00dcY\u00dcK ROLLER\u0130N SAH\u0130PLER\u0130"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]Antik d\u00fcnyada olu\u015fan t\u0131p birikimi, bu birikimin bozulmadan Orta \u00c7a\u011f\u2019a ta\u015f\u0131nmas\u0131, ayn\u0131 d\u00f6nemde ortaya konan te\u015fhis, teori ve eserlerle g\u00fcncellenmesi t\u0131p tarihinde \u00f6nemli bir yer te\u015fkil eder. Hatta 19. ve 20. y\u00fczy\u0131lda \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bulu\u015flara, 21. y\u00fczy\u0131lda ileri seviye ara\u015ft\u0131rmalara imza at\u0131lmas\u0131 bile o ilk birikimler sayesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir diyebiliriz. Antik ve Orta \u00c7a\u011f\u2019da, Bat\u0131\u2019dan ve Do\u011fu\u2019dan \u00e7\u0131karak t\u0131bb\u0131n geli\u015fim s\u00fcrecinde fener i\u015flevi g\u00f6rm\u00fc\u015f isimlerden baz\u0131lar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamaya ne dersiniz?[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;T\u0131p onun i\u00e7in bir sanatt\u0131&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18214&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Antik d\u00f6nemlerde t\u0131p bilgisi babadan o\u011fula aktar\u0131l\u0131rd\u0131 ve Hipokrat\u2019\u0131n soyu da hekimlerden olu\u015fan bir aileye dayan\u0131yordu. Yunanistan\u2019da M\u00d6 460\u2019ta do\u011fup M\u00d6 370\u2019te yani 100 ya\u015f\u0131n \u00fcst\u00fcnde \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Hipokrat modern t\u0131bb\u0131n kurucusu olarak kabul edilmekte. T\u0131p ve felsefenin birlikte ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerin zirvesinde Hipokrat vard\u0131r. 2500 y\u0131l \u00f6nce ya\u015fayan bilginin (veya \u00f6\u011frencilerinden birinin) yazd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Hipokrat Yemini g\u00fcn\u00fcm\u00fcz t\u0131p fak\u00fcltelerinde de\u011fi\u015ftirilerek de olsa okunmaya devam ediyor.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Galenizmin t\u0131ptaki etkisi y\u00fczy\u0131llard\u0131r s\u00fcr\u00fcyor&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18215&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]\u201cT\u0131bb\u0131n Babas\u0131\u201d Hipokrat\u2019tan be\u015f as\u0131r sonra d\u00fcnyaya gelen Galen\u2019in unvan\u0131 \u201cHekimlerin \u0130mparatoru\u201d idi. Pergamon\u2019da, Smyrna\u2019da, \u0130skenderiye\u2019de \u00fcnl\u00fc hocalardan dersler alan t\u0131p bilgini Bergama\u2019da, yani \u00fclkemiz s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde d\u00fcnyaya gelmi\u015fti. Gladyat\u00f6rlerin ba\u015fhekimi oldu\u011fu s\u0131rada s\u00fcrekli yap\u0131lan egzersizlerin her insan i\u00e7in gerekti\u011fini fark ederek spor hekimli\u011finin temellerini att\u0131. Deneysel fizyolojinin kurucusu, eczac\u0131l\u0131\u011f\u0131n atas\u0131, b\u00fcy\u00fck anatomist Galen, 129-216 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki ya\u015fam\u0131nda b\u00fct\u00fcn g\u00f6zlemlerini ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 yaz\u0131ya ge\u00e7irmi\u015f, ard\u0131nda bir\u00e7ok bulu\u015f b\u0131rakarak hayata veda etmi\u015fti.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Yazd\u0131klar\u0131 t\u0131p fak\u00fcltelerinde as\u0131rlarca okutuldu&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18216&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]Orta \u00c7a\u011f t\u0131bb\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck ismi \u0130bn-i Sina (Bat\u0131\u2019daki ad\u0131 Avicenna) 980 y\u0131l\u0131nda Buhara yak\u0131nlar\u0131nda do\u011fmu\u015f, 1037 y\u0131l\u0131nda bug\u00fcnk\u00fc \u0130ran s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki Hemedan\u2019da vefat etmi\u015fti. Ciltler halinde ve Arap\u00e7a olarak kaleme ald\u0131\u011f\u0131 El-Kanun fi&#8217;t-T\u0131b, Latince ismiyle Canon medicinae, dilimize \u00e7evirisiyle T\u0131bb\u0131n Kanunu isimli eseri, \u00e7evirileri yap\u0131larak Avrupa ve Asya\u2019daki t\u0131p fak\u00fcltelerinde ders kitab\u0131 olarak y\u00fczlerce y\u0131l okutuldu. Bu eserlerde klasik t\u0131p bilgisini g\u00fcncelleyerek derlemi\u015f, sistemle\u015ftirmi\u015f, kendi bilgi ve tecr\u00fcbelerini de ekleyerek bir otorite kurmu\u015ftu.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Avrupa k\u00fct\u00fcphanelerindeki onlarca t\u0131p eserinin sahibi&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18217&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]865-925 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki ya\u015fam\u0131n\u0131 \u0130ran\u2019\u0131n Rey kentinde ge\u00e7iren R\u00e2z\u00ee, hem hekim, hem de simyac\u0131, kimyager ve filozoftu. \u0130bn-i Sina\u2019dan \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f bilginin, kendinden \u00f6nceki t\u0131p bilgilerini ve b\u00fct\u00fcn tecr\u00fcbelerini kapsayan Kit\u00e2b\u00fc\u2019l-H\u00e2v\u00ee fi\u2019t-T\u0131b isimli ciltlerden olu\u015fan b\u00fcy\u00fck eseri 11 dile \u00e7evrilerek okutulan bir ders kitab\u0131yd\u0131. Kimya biliminin kurucusu olarak bu bilimi de t\u0131bb\u0131n hizmetine sokan R\u00e2z\u00ee, d\u00f6neminde 200 civar\u0131nda eser yazm\u0131\u015ft\u0131 fakat g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ancak 59 tanesi ula\u015fabildi. Bug\u00fcn \u0130bn-i Sina kadar tan\u0131nm\u0131yor olsa da kitaplar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu Avrupa k\u00fct\u00fcphanelerinin \u00f6nemli yazmalar koleksiyonunda yer almaktad\u0131r.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=&#8221;innerItemContainer&#8221;][vc_column][eltd_section_title alignment=&#8221;left&#8221; title=&#8221;Galen\u2019in eserlerini gelece\u011fe ta\u015f\u0131yan hekim&#8221; title_font_size=&#8221;13&#8243;][vc_single_image image=&#8221;18218&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; el_class=&#8221;innerImageContainer&#8221;][vc_column_text el_class=&#8221;innerText&#8221;]\u0130spanya\u2019n\u0131n End\u00fcl\u00fcs eyaletinde do\u011fup Fas\u2019\u0131n Mareke\u015f\u2019inde hayat\u0131n\u0131 kaybeden(1126-1198) \u0130bn-i R\u00fc\u015fd, Bat\u0131\u2019da bilinen ad\u0131yla Averroes g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, b\u00fcy\u00fck filozof Aristo\u2019nun Avrupa\u2019da bile unutulmu\u015f eserlerini terc\u00fcme edip yorumlamas\u0131yla \u00fcnl\u00fcd\u00fcr. Oysa kendisi T\u0131p K\u00fclliyat\u0131 isimli eserinde anatomi, fizyoloji, patoloji, semiyoloji, terapi, hijyen ve tedavi konular\u0131n\u0131 daha ziyade teorik a\u00e7\u0131dan ele alm\u0131\u015f \u00fcnl\u00fc bir hekimdi. Ve t\u0131pk\u0131 filozof Aristo gibi t\u0131p bilgini Galen\u2019in eserlerini de \u00f6nemli \u015ferhler e\u015fli\u011finde terc\u00fcme etmi\u015fti.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Antik d\u00fcnyada olu\u015fan t\u0131p birikimi, bu birikimin bozulmadan Orta \u00c7a\u011f\u2019a ta\u015f\u0131nmas\u0131, ayn\u0131 d\u00f6nemde ortaya konan te\u015fhis, teori ve eserlerle g\u00fcncellenmesi t\u0131p tarihinde \u00f6nemli bir yer te\u015fkil eder. Hatta 19. ve 20. y\u00fczy\u0131lda \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an bulu\u015flara, 21. y\u00fczy\u0131lda ileri seviye ara\u015ft\u0131rmalara imza at\u0131lmas\u0131 bile o ilk birikimler sayesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir diyebiliriz. Antik ve Orta \u00c7a\u011f\u2019da, Bat\u0131\u2019dan ve Do\u011fu\u2019dan \u00e7\u0131karak t\u0131bb\u0131n geli\u015fim s\u00fcrecinde fener i\u015flevi g\u00f6rm\u00fc\u015f isimlerden baz\u0131lar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamaya ne dersiniz?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18219,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[3085,3086,3087,1688],"class_list":["post-18211","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-galen","tag-hipokrat","tag-razi","tag-tip"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18211"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18211\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18219"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soms.invekor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}