Dünyanın neresinde olursa olsun internet üzerinden bir habere birkaç saniye içinde ulaşmak bir taraftan çok keyifli ama bir taraftan da yalan haberlerin ulaşım ve paylaşımı da aynı hızda gerçekleşebildiği için son derece dikkat isteyen bir durum… Aşağıda listelediğimiz birkaç temel noktayı uygulayacak olursanız bundan sonra sizin için de yalan haberi anlamak çok daha kolay olacaktır.
Ciddi ve güçlü haber kanallarının internet adreslerinin birkaç harf değiştirerek ya da adreslere fazladan harf ekleyerek kullananların sayısı hiç de az değil… Okuduğunuz bilginin böyle sahte bir siteye ait olup olmadığını anlamak için adresi dikkatlice okumayı ihmal etmeyin.
Gayet ciddi cümlelerle bildiren ama asıl amacı mizah yapmak olan haber siteleri ve sosyal medya adreslerinin takipçi sayısı da oldukça fazla… Ama ne kadar ciddi olursa olsun hicvi fark etmek her zaman mümkündür, haberin diline dikkat kesilir, sitedeki diğer haberleri de kontrol ederseniz konuyu hemen çözersiniz.
Başlıklarda, haber manşetlerinde okuyucu çekmek için en ilginç ve çarpıcı detaylar kullanılır ama bazen de haberin manşeti “Yalan!” diye bağırır. Manipülasyon olduğunu düşündüğünüz başlıkların alt metnini okumalı, abartı hissettiyseniz konuya mesafeli yaklaşmalısınız.
Haberi veren sitenin sayfa tasarımını incelemeniz, yazım diline ve imla hatalarına dikkat etmeniz de ciddi bir kaynak olup olmadığı konusunda size fikir verebilir. Bazen de yalan haber üzerinde oynanmış fotoğraflarla desteklenir. Şüphelendiğiniz bir haberin fotoğrafını internette aratarak orijinal olup olmadığını anlayabilirsiniz.
Tek bir kaynaktan haber ve bilgi edinmek zaten sorunlu bir yöntemdir. Okuduğunuz haberi farklı kaynaklarla karşılaştırmak ve haberin devamında gelen bilgileri takibe almak gerçeğe ulaşmanızda yardımcı olacaktır.
Şüphe duyduğunuz bir haber için verilen kaynakları da okuyarak karşılaştırma yapabilirsiniz. Bir haberin hiçbir kaynak vermemiş olması ise şüphe edilmesi gereken bir haber olduğunun göstergesidir zaten…
Haberde verilen kaynağı okumakla yetinmeyip kaynağın kendisini de araştırabilirsiniz. Kaynak olan kuruluşu tanımak için sitesini inceleyebilir, yaptığı diğer haberleri gözden geçirerek bir fikre ulaşabilirsiniz.