Adını, yüzlerce yıl önce Hindistan’dan Avrupa’ya uzanan tarihi bir deniz yoluna, Baharat Yolu’na veren baharat, birbirinden farklı koku ve tatlarıyla öteden beri insanlığın vazgeçilmez lezzetleri arasında bulunmaktadır. Bu rengârenk dünyanın içinde tohum baharatların da ayrı bir yeri var. Günümüzde tane tane kullanılabildiği gibi öğütülerek de tüketilebilen tohum baharatlardan yağını çıkarmak için de faydalanılıyor. İçlerinden birkaçını aşağıda sizler için sıraladık.
Otsu bir bitki olan çörek otunun kapsül içinde olgunlaşan tohumları poğaça, börek üstüne serpiştirilebildiği gibi salatalara da katabilir. Kimileri aç karna bir çay kaşığı çörek otunu su eşliğinde yuttuğu kürler yapar, bunun nedeni sağlığı destekleyen etkili bileşenlere sahip olduğunun bilinmesidir.
Kakule, Hindistan’ın güneyindeki bataklık ormanlarda yetişen yabani bir bitkidir. Meyveleri toplandıktan sonra güneşte kurutularak tohumları ayrıştırılır ve bu tohumlar balıktan sütlü tatlılara, çaydan kahveye farklı farklı lezzetlere çeşni olarak katılabilir. Keskin kokusu olan kakule, bilhassa kahve gibi içeceklere kattığı özgün aromasıyla ünlüdür.
Özellikle Akdeniz ülkelerinde yetişen, ülkemizde de Isparta, Burdur civarında ekimi yapılan kişniş bitkisinin top biçimindeki küçük tohumları etli güveç yemeklerine, yoğurtlu çorbalara, makarnalara katılabilir. Köfte harcında kullanılmak üzere yapılan ve adına köfte baharı denen baharat karışımının en önemli malzemesi de öğütülmüş kişniştir.
Keten tohumu çok yönlü fayda sağlayan fonksiyonel gıdalardan biridir. Yoğurda, salataya, mısır gevreğine karıştırılarak, öğütüldüğünde kek, kurabiye veya smoothie’lere katılarak tüketilebilir. Geçmişi eski medeniyetlere kadar giden ve özellikle şifa amaçlı kullanılan bu baharat güçlü etkilere sahip olduğundan tüketim dengesini doğru ayarlamak gerekir.
Dünyanın pek çok bölgesinde yetişebilen rezene bitkisinin tohumları balık ve et yemeklerine, salatalara katılabilir, çayı yapılarak içilebilir tabii çayını demlediğinizde içmeden önce tohumları kenara ayırmalısınız. Protein ve yağ bakımından zengin olan rezene tohumları şayet ağızda çiğnenirse hoş kokusuyla ferahlık hissi verir.
Ağızda hoş koku dendiğinde akla ilk gelen baharat karanfil olacaktır. Güzel fakat acımsı tadıyla özgün bir lezzet olan karanfil, tatlılara, reçellere, kompostolara farklı bir koku ve tat katar. Anavatanı Endonezya olan bitkinin tohumlarını, özelliklerini kaybetmemesi için ağzı sıkıca kapalı bir kapta, güneş ışığı görmeyen bir yerde saklamak gerekir.
Tohumları yüzde 45-55 oranında yağ, yüzde 30 oranında protein ihtiva eden haşhaş, ülkemizde Ege, Akdeniz’in kuzeyi, İç Anadolu illerimizde yetiştirilir. Sarı, beyaz, mavi, gri, pembe, kahverengi olabilen tohumlar yoğurda katılarak, çayı yapılarak tüketilebildiği gibi ezilerek tahin, bal gibi besinlerle de karıştırılabilir.