Sık sık kütüphaneye giden biri değilseniz bile kütüphanecilikle ilgili bazı kavramlara aşina olmak, yolunuz bir şekilde kütüphaneye düştüğünde işinize yarayabilir. Aklınızda bulunsun, sessizliğin hâkim olduğu bu ortamlarda kütüphane görevlilerinden yardım alarak da işlerinizi kolaylıkla halledebilirsiniz.
Ekoloji, canlıların birbirileriyle ve çevreleriyle olan ilişkilerini inceleyen doğa bilimidir. Bu alanda kullanılan terimler, her şeyden önce çevremizi koruyabilmek, sağlıklı ve devamlılığı olan bir çevre oluşturabilmek için hepimizi ilgilendiriyor. Sürdürülebilir çevre konusunda yer verdiğimiz diğer sayfalara da göz gezdirmeniz tavsiyesiyle, tadımlık ekoloji sözlüğünü ilginize sunuyoruz.
Atmosferdeki sera etkisini ve sürekliliğini sağlayan, fakat oranı fazla yükseldiğinde ısıyı tutarak küresel ısınmaya neden olabilen karbondioksit, azot oksit, ozon ve metan gibi gazlardır.
Pestisitler böcek, mantar gibi zararlı organizmaları engellemek amacıyla kullanılan, aşırı ve bilinçsiz kullanımları ekolojik dengenin bozulmasına sebep olabilen maddelerdir.
Bu terimlerin anlamlarını bilmek sadece resim sanatıyla uğraşanların değil, resim sergilerine ilgi duyan sanatseverlerin de işine yarayacaktır. Bir sergi kataloğunu ya da duvarda asılı duran bir tablonun açıklama metnini okuyup anlamak eskisine nazaran çok daha kolaylaşacak, bazı terimler ise resmi doğrudan anlamanız konusunda yardımcı olacaktır. Sözü uzatmadan listemize geçelim.
Perspektif, cisimlerin üç boyutlu halini kâğıt üstünde iki boyuta indirirken, gözden uzaklaştıkça küçülüyor ve daralıyormuş gibi görünmesini sağlayan çizim tekniğidir. Resimdeki detayların sınır çizgilerine ise kontur denir. Proporsiyon, resimdeki parçaların birbirine olan oran ve ölçüsüdür. Kompozisyon, bir konunun kâğıt üzerine çizimlerle belirli bir akış içinde yerleştirilmesine denir. Kolaj, farklı malzemelerin bir zemine yapıştırılarak yapıldığı resimlerdir. Resimlerin sergilenmek üzere yapıştırıldığı ve genellikle mukavvadan yapılma çerçeveye ise paspartu denir.
[eltd_section_title alignment=”left” title=”Kontrast, Ana Renkler, Ara Renkler, Pigment, Tayf, Valör, Lavi Nedir?” title_font_size=”13″]
Kontrast, birlikte kullanıldıklarında birbirinin gücünü artıran, kuvvetlendiren renklerdir. Ana renkler denince güneş ışıkları içindeki üç renkten söz edilmektedir; onlar sarı, kırmızı ve mavidir. Ara renkler dendiğinde ise akıllara karışımla oluşan renkler gelmelidir. Renkleri meydana getiren moleküllere ise pigment denir. Tayf, gözümüzün görebildiği renklerin hepsine denir. Resimde bir tonun içerdiği ışık ve gölgenin kuvvet değerlerine valör denir. Tek bir rengin tonlarında yapılan resimlere ise lavi denmektedir.
Yağlı boya, bağlayıcı maddeleri bitki yağı ile pigmentler olan kaliteli bir boya çeşididir. Guaj boya, suyla inceltilen fakat saydamlaşmayan, kâğıtla bütünleşmeyip üstünde bir tabaka oluşturan boya çeşididir. Akrilik boya da su ile inceltilen fakat yağlı boya kıvamında olan, çatlama yapmadığı için resim yapımında çok tercih edilen bir boya çeşididir. Boyayı arzu edilen kıvama getirmek için kullanılan araçlara inceltici denir. Eğer resim tamamlandıktan sonra ufak tefek düzeltmeler yapılıyor ve daha kusursuz hale getirilmeye çalışılıyorsa bu işleme rötuş adı verilir. Ritim ise bir resimdeki bulut gibi şekillerin belli aralıklarla tekrar edilmesine denir.
İmge, gerçeğin zihinde biçimlenmesi ve yansıtılmasıdır. Natürmort, meyveler, çiçekler gibi cansız doğa resimlerine denmektedir. Lirik soyutlama, resim detaylarının gerçekte göründüğü gibi değil de bir şiirsellik içinde sanatçının iç dünyasının yansıması olarak belirmesidir. Portre, yüzün karakteristik özelliklerinin istenen ölçüde yansıtıldığı resim çalışmalarına denir. Figür, resimde insan ve hayvan şekillerine verilen isimdir. Duvarlara yapılan resimlere ise fresk denir. Yapılan resimlerin ilgilisine sunulduğu, sergilendiği mekânların adı ise galeridir.
Her takımda 5 kişi olmak üzere 10 kişiyle oynanan, topu, yüksekliği 3,05 metre olan çemberden geçirmek için mücadele edilen, 10’ar dakikalık (NBA’de ise 12’şer dakikalık) 4 periyottan oluşan, ikinci periyodun ardından 15 dakika devre arası molası verilen basketbol, seyretmesi en keyifli spor dallarından biridir. Bu seyri çok daha keyifli hale getirmenin yollarından biri şüphesiz ki spikerin maçı anlatırken kullandığı terimleri bilmekten, maça yabancı kalmamaktan geçiyor. 🙂
Smaç, hücum oyuncusunun sıçrayıp potaya tutunarak topu atması ve sayı yapmasıdır. Alley Oop, potaya yakın atılan bir pası havada yakalayan oyuncunun, topu hiç sektirmeden smaç basmasına denir. Asist, bir oyuncunun arkadaşına verdiği pasın sayı olmasıyla sonuçlanmasıdır, daha doğrusu sayı ile sonuçlanan pastır. Box out, pota altı mücadelede rakip oyuncuya sırtını dönerek potadan seken topu rakibin almasını engellemeye çalışmasına denir. Blok, savunma oyuncusunun, hücum oyuncusunun şutunu engellemesidir. Buzzer, periyot bitmek üzereyken topun baskete gönderilmesidir. Airball ise şut atıldığında topun çembere ve potaya değmemesidir.
Ribaunt, potadan seken topun hücum veya savunma oyuncusu tarafından kontrol edilmesinde denir. Crossover, oyuncunun elindeki topu bacaklarının arasından, önden, arkadan dolaştırıp el değiştirerek savunma oyuncusundan kaçırmasıdır. Dribbling, sektirerek top sürme hareketidir. Penetration veya oyuncunun penetre etmesi, hücum oyuncusunun potaya doğru hızlı bir şekilde hareketlenmesidir. Jump shot, hücum oyuncusunun sıçrayarak kullandığı şuta denir. Pick&Roll ise oyuncunun, topu tutan takım arkadaşının yanına gelip perdeleme yaparak potaya doğru hareketlenmesi ve pası alarak sayı yapmasıdır.
[eltd_section_title alignment=”left” title=”Turnike, Double-Team, Hang Time, Palming, Time Out Nedir?” title_font_size=”13″]
Turnike, hücum oyuncusunun topu elinde tutarak potaya doğru iki adım attıktan sonra sayı yapmasıdır. Double-team, rakip oyuncuya ikili savunma yaparak baskı oluşturmaya denir. Hang time, şut, smaç veya turnike için sıçrayan oyuncunun havada kalma süresine verilen isimdir. Palming, oyuncunun dribbling yaparken yani topu sektirerek sürerken elini topu avuçlayacak şekilde alta getirmesidir, diğer bir anlatımla topu taşımasıdır. Time out, maç içerisinde mola almaktır.
Double Dribble, topu çift elle sektirerek ilerlerken topu tutup tekrar sürmeye başlamakla oluşan kural hatasıdır. Turnover, kötü pas, foul yapma, topu dışarı çıkarma veya rakibe kaptırma gibi nedenlerle topu kaybetmeye denir. Charging veya hücum faul, hücum eden takımdan bir oyuncunun savunma oyuncusuna faul yapmasıdır. Panya, potanın arkasındaki kare alana denirken buraya çarparak potaya giren atışlara panyalı şut adı verilir. Serbest atış ise faul sonrasında ortaya çıkan, serbest atış çizgisinden atılan ve bir puan değerindeki atış türüdür.