Altı yılan üstü insan olan Şahmeran, birçok ülkenin ve kültürünün efsanelerinde bulunan akıllı ve iyi kalpli doğaüstü bir yaratıktır. Kimi ülke ve eserlerde “Şahmeran”, kimi ülkelerde ise “Şahmaran” olarak karşımıza çıkan bu efsane çok eskilere dayansa da popüler kültürde sıkça karşımıza çıkmaya devam ediyor ve nesiller boyunca ilgi gören kültürel bir öge olarak varlığını sürdürüyor. Birçok kitabın, filmin, tiyatro oyununun ve şarkının konusu olan iyi kalpli “yılan ana” Şahmeran, her derde deva olabilecek, her hastalığı iyileştirebilecek kudrete sahiptir ancak insanoğlunun hırsı, yerin yedi kat derinliklerinde yaşayan Şahmeran’ın hüzünlü sonunu getirir. Yazımızda Şahmeran efsanesinin konu olduğu edebi eserleri listeledik ki Yılanların Anası Şahmeran hakkında detaylı bilgi almak için daha önce hazırladığımız içeriğe linki tıklayarak ulaşabilirsiniz. Bu yazımız ise kitapseverler için…
Kadim bir ihanet öyküsünü modern bir çerçevede kaleme alan Türk edebiyatının güçlü ismi Tomris Uyar, ihaneti yaşadığı halde insanoğluna güvenmekten vazgeçmeyen Şahmeran’ın bir kez daha ihanetle sonuçlanan hikâyesini bu kez okuyucuların kendi hayal dünyası ve vicdanına bırakıyor. Açık uçlu bir sona sahip hikâyede okuyucular derin bir hesaplaşmayı kitabın karakterleri üzerinden yaşarken, insanoğlunun iyilik-kötülük, ölümsüzlük ve güven arayışlarının meydana getirdiği sonuçları bir vicdan hesaplaşmasına dönüştürmeyi ustalıkla beceriyor. Uyar’ın kaleme aldığı bu hikâye için, geleneksel metinleri modern okurun beğenisine göre yeniden kaleme almış dersek yanlış olmayacaktır. Öykünün kahramanı Camsap, ihanetinin sorumluluğunu yüklenmiş, masallarda yer almayan yeni bir suç- ceza- vicdan anlayışıyla davranmış, bir seçim yapmıştır.
Çağdaş edebiyatın önemli yazarlarından olan Murathan Mungan, anlatıya dayalı Şahmeran hikâyesini “Cenk Hikâyeleri” kitabında “Şahmeran’ın Bacakları” isimli bölümde, Batı tarzı öykü yazımı ile okuyucularla buluşturuyor. Anlatım tarzıyla okuyucuyu iç yolculuğa çıkaran ve böylelikle efsaneden gerçek hayata geçiş kapısı açan Murathan Mungan, “Nedir Şahmeran hikâyesinin bağrında sakladığı zehir?” sorusuyla zihnin sınırlarını zorlayan varoluş sorunsalı ile okuyucuyu baş başa bırakıyor. Efsane, masal, mitoloji, halk hikâyesi unsurlarını eserlerinde sıklıkla kullanan Mungan, Şahmeran’ın Hikâyesi’nde de masal içinde masal anlatıyor.
Erhan Bener, Şahmeran Öyküsü kitabında Tebriz şehrindeki halkı ezen, zalim Kral Keyhusrev’den babasının intikamını almak isteyen Camsap’ın maceralarını sevgi, dostluk, ihanet, kötü kalpli insanlar ve devler ekseninde anlatıyor. Ünlü bir bilgin olan babasını zalimce öldüren kraldan hem babasının öcünü almak hem de halkı kralın zulmünden kurtarmak isteyen Camsap, babasının yazdığı kitapta resmini gördüğü Şahmeran’a âşık olmasıyla hikâye başlıyor. Şahmeran’ın aşkı ve intikam isteğiyle yollara düşen Camsap’ın başına gelenler hikâyenin ana konusunu oluşturuyor.
Şair ve belgesel anlatıların yazarı olarak tanınan Sennur Sezer, gerçek ve takma isimle özellikle Yeşilçam’a çok sayıda senaryo yazan, çeşitli ansiklopedi ve antolojilerin oluşturulmasında payı bulunan bir yazar. Sezer, “Şahmaran” kitabında yalın bir anlatım ile başı insan, gövdesi yılan olan Şahmaran’ın neden bir güzellik simgesi olarak yüceltildiğini okuyuculara soruyor ve ekliyor: İhanete uğrayan, soktu mu anında öldüren yılan; ihanet eden ise, insandır. Buna karşın halkın vicdanı kendi soyundan yana çıkmamış, binlerce yıl, ihanete uğrayan bir yılanı yüreğinde barındırmıştır.
“Şahmeran’ın Bildikleridir”, farklı bir öykü kitabı olarak yazarı Berkiz Berksoy’un yıllar boyunca ince işçilikle çalıştığı bir kitap. Anlatımı insanın yüreğine dokunan, bir anın fotoğrafını çekmeyi başaran, iç seslerle örülü; bazen naif bir akışa sahip bazen gerçeğin bedeli gibi soğuk, çarpıcı öykülerin toplamından oluşuyor ve Berksoy’un Şahmeran’ı; kadının, ayrılığın, özlemin, karşılaşmaların, kısacası hayatın görünmez izlerini sürenler için keyifli bir okumaya dönüşüyor.
