Soms

Etiket: el sanatı

  • 8 Maddede 5000 Yıllık El Sanatı Sepet Örücülüğü

    8 Maddede 5000 Yıllık El Sanatı Sepet Örücülüğü

    Turistik bir yerde hediyelik eşya olarak satışa sunulmuş bir sepet gördüğünüzde hikâyesinin 5000 yıl önceki Eski Mısır’a dayandığı ve karşınızdaki sepetin de ta o zamanki yöntemlerle yapılmış olduğu aklınıza gelsin… Sepet örücülüğü denince aklınıza gelmesi gereken şehirlerimizi ise Kastamonu, Trabzon, Rize, Konya, Edirne diye sıralayabiliriz. Bu kadim el sanatıyla ilgili merak ettiklerinizi listemizde bulabilirsiniz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Sepet yapımında genellikle kestane, fındık gibi ağaçların sürgünleri, bazı bitkilerin sap ve esneyebilen dalları, saz ve kamış kullanılmaktadır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    Doğadan elde edilen malzemeler kama yardımıyla yarılır ve inceltilir, dibinden başlanarak yukarı doğru tamamen el marifetiyle örülür. “Biz” ve tokmak, sepet örücülüğünde ihtiyaç duyulan diğer aletlerdir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Kullanılan malzemesi, örgü biçimi, rengi, dokusuyla bölge bölge farklı sepetler üretilebilir ve bu konuda çevre koşulları önemli bir belirleyicidir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Farklı büyüklükteki sepetlerin adı yörelere göre değişebilir. Örneğin, yük taşımak için yapılan dayanıklı sepete “küfe” denirken, yayvan ve geniş sepete bazı bölgelerde “sele” denmektedir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Kullanım alanına göre de farklı tasarımları bulunur. Balık taşımak için kullanılan sepetle çiçekçilikte kullanılan sepet; ya da yumurta sepeti ile çamaşır sepeti birbirinden farklı olacaktır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Plastik sepet yerine doğal malzemelerden üretilen sepetlerin kullanılması sağlık açısından daha güvenli olduğu için özellikle tavsiye edilmektedir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    Sepet, özellikle hayatının büyük bir bölümünü fındık ve çay bahçelerinde geçiren Karadeniz insanının en iyi yardımcısı olagelmiştir, yani adının türkülerde geçmesi boşuna değildir:

    “Çayeli’nden öteye / Gidelum yali yali / Arkandaki sepetun / Ben olayım hamali…”

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”8#” title_font_size=”13″]

    Ülkemizde kuşaktan kuşağa aktarılan ve yaşatılmaya çalışılan bir miras olarak sepet yapımı, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne alınması için önerilen kültürel değerlerden biridir.

  • Su Üstüne Yapılan Resim: Ebru Sanatı

    Su Üstüne Yapılan Resim: Ebru Sanatı

    Ebru sanatının 9. yüzyıldan sonra Çin’den Türkistan’a, Hindistan’dan İran’a doğu ülkelerinde de izleri görülen bir dünya sanatı olduğunu biliyor muydunuz? Konuyu araştırınca öğreniyoruz ki İstanbul’a 16. yüzyılda ulaştığı düşünülen ebru, Avrupalı gezginler tarafından Almanya, Fransa, İtalya’ya taşınmış ve ebru kâğıtları Batı’da “Türk kağıdı” olarak bilinir olmuş. Bugün varlığını korumakta zorluk çeken bu kadim el sanatı hakkında daha pek çok bilgiyi 8 madde ile listeledik…

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Ebru sanatının, kâğıdın tarihçesi kadar eski olduğu düşünülüyor. Ebru hakkında yazılmış en eski eserin 1615 tarihli olduğu, en eski ebru çalışmasının ise 1554 tarihli ve Gürcistan kaynaklı olduğu biliniyor. Osmanlı zamanında saray seviyesinde ilgi görüp desteklenen sanat bu dönemde altın çağını yaşamıştır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]
    ebru sanatı

    Ebru görsellerine aşina olmamıza rağmen eserin nasıl ortaya çıktığı konusunda çoğumuz malumat sahibi değilizdir. Malzemelerinden başlayacak olursak kâğıt, su ve toprak boyayı hepimiz tahmin edebiliriz ama suyun kıvamını artırması için kullanılan “kitre”yi, kitrenin hazır hale gelmesi için kullanılan “deniz kadayıfı”nı, renklerin kitreye yapışmasını ve dağılmadan kalmasını sağlamak için kullanılan “öd”ü ilk defa duyuyor olabiliriz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Bu sanat için istek ve yetenekten önce sabır gerektiği söylenir. Malzemelerin hazırlanma sürecinde başlar bu gereklilik. Bunun içindir ki özellikle Osmanlı’da tasavvuf ehli terbiye eğitimi amacıyla ebruya büyük ilgi göstermiştir. Tabii günümüzde malzemeleri hazır halde bulmak mümkün.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]
    ebru sanatı

    Malzemeler hazırlandıktan sonra boya, fırça ile suyun üstüne damlatılır ve şekiller oluşmaya başlar. Ardından kâğıt su teknesinin üstüne örtülür ve kâğıdın üzerine nasıl bir şekil yansıyacağı beklenir. Ebru sanatını özel yapan unsurlardan biri de bir eserin tekrarının sanatçı tarafından bile yapılamayacak olmasıdır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Bakarken huzur ve dinginlik duygusu hissettiğimiz ebru eserleri farklı tarzlarda uygulanabilmektedir. “Battal ebru” bilinen en eski tarzdır ve sanatçılar ebru yapımına bu tarzı uygulayarak başlar. İki veya üç renk boya fırça ile damlalar halinde su yüzeyine serpilir ve başka bir şey yapılmadan kâğıda geçirilir. Gelgit, Bülbül, Şal, Taraklı, Hatip, Çiçek ise diğer ebru çeşitleri arasındadır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Ebru sanatında en çok kullanılan ve bizlerin de görmeye alıştığı motif “lale”dir. Mevlana’nın “En üzgün gülümseme” dediği lale özellikle Osmanlı’da süsleme motifi olarak pek çok farklı yerde kullanılmıştır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    20. yüzyılla birlikte gördüğü ilgi azalan ebru sanatı varlığını hâlâ koruyor ise kullanılan malzemelerin üretiminden farklı uygulama düzeyleri konusuna, bilgi ve tecrübelerini usta-çırak ilişkisi içinde sonraki kuşağa aktaran taşıyıcı sanatçılar sayesinde diyebiliriz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”8#” title_font_size=”13″]

    Yüzyıllar boyu insanların tecrübeleriyle zenginleştirdiği, toplumların kendi değerlerini katarak geliştirdiği ve tarihimizde temel sanat kollarımız arasında yer alan ebru, 2014 yılında UNESCO tarafından “İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi”ne alınarak onurlandırıldı.

  • Yamadan Modaya Patchwork ya da Kırkyama

    Yamadan Modaya Patchwork ya da Kırkyama

    Eskimiş, yırtılmış, kullanılmayan kumaşlardan kesilen parçaları birbirine yamamak ekonomik güçlük çeken insanların mecburiyetten ürettiği bir yöntemdi. İhtiyaçtan doğan bu el işi şimdilerde kırkyama ya da “patchwork” adıyla bir el sanatına hatta moda akımına dönüşmüş durumda. Biz de listemizde sizi kırkyama yapmaya heveslendirecek 9 örneğe yer veriyoruz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Basit bir kırkyama için temel düzeyde dikiş bilmek yeterli olacaktır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2# ” title_font_size=”13″]

    Ama ileri düzeyde bir çalışma için işin püf noktalarını bilmeniz gerekir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Kırkyamanın makas, iğne, iplik yanında kalıp, saçaklama makası gibi özel malzemeleri bulunuyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Bir araya getireceğiniz parçaları ne kadar ölçüp biçerseniz o kadar kusursuz bir eser üretebilirsiniz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Kırkyamayı elde birleştirebileceğiniz gibi dikiş makinasında da birleştirebilirsiniz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Kırkyama yaptıktan sonra kenar bordürü yapmak da işin önemli bir aşaması…

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    Kırkyama en çok yorgan, yastık ve yatak örtüsü yapımında kullanılıyor.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”8#” title_font_size=”13″]

    Kilim, masa örtüsü, etek yapabileceğiniz gibi dekoratif amaçlı kırkyama da yapabilirsiniz.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”9#” title_font_size=”13″]

    Onlarca parçayı bir araya getirerek yaptığınız örtülere tek parça görüntüsünü ütüleyerek verebilirsiniz.

  • HOBİ VE MODA DÜNYASINDAKİ ÖZGÜN UYGULAMA: BATİK

    El sanatı olarak nitelenen batik, günümüzde dünyanın her yerinde bilinen ve uygulanan bir teknik.  Moda dünyasında dönem dönem kendini gösteren bu teknik aslında oldukça eski bir geleneğin ürünü. Aşağıda göreceğiniz giriş seviyesinde bilgiler batikle yeni tanışanlar için…

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]

    Batik tekniğinin Güneydoğu Asya’daki ada ülkesi Endonezya’dan çıktığı ve Orta Asya’da ilk örneklerinin Türkler tarafından MS 700-750 yılları arasında verildiği biliniyor. Doğuda yüzlerce yıldır uygulanan teknik 17. yüzyılda Hollanda’ya mal getiren Alman tüccarlar tarafından Avrupa’ya taşınmış.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]

    Yapımında fırça, şablon, kalıp gibi malzemelere ihtiyaç duyulan batik, en basit anlatımla kumaşın üzerine desenler çizilmesi, renkli olması istenmeyen yerlerin balmumuyla kaplanması, kumaşa boya banyosu yaptırılarak boyanın emdirilmesi ve sonrasında balmumunun çözdürülmesiyle yapılır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]

    Batik el sanatının yukarıda ifade ettiğimiz uygulama tekniği dışında farklı çeşitleri de bulunur. Şablon batik, kâğıt batik, akıtma batik, kazıma batik, bağlama batik bu çeşitler arasındadır. Bu uygulama teknikleri internette yayınlanan videolar aracılığıyla veya kumaş boyama kurslarına katılarak öğrenilebilir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]

    Batik uygulamasında kumaş ve boya seçimleri önem taşır, bu ayırımı yapabilmek belli oranda batik bilgisi gerektirir. Fakat en temel bilgi olarak kumaşın kullanılacak yere göre seçilmesi, temiz olması ve kırışık olmaması, kullanılacak boyaların ısıya dayanıklı, yıkanabilir olması gerektiği bilinmelidir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]

    Endonezya’da geleneksel motiflerin kullanıldığı batik, desenler, çiçekler, kelebekler, kuşlar gibi yüzlerce farklı figürden oluşabilir. Renk seçimi ise memnun edici sonuçlar elde edebilmek için incelik gerektirir. Örneğin, zıt renklerle çalışmak farklı işlemler gerektirirken, birbirini tamamlayan renklerin seçimi çalışmayı oldukça kolaylaştırır.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]

    Batik tekniği ile neler yapabilirim derseniz evinizdeki pek çok ürünü batikle renklendirebileceğinizi söyleyebiliriz. Elbiseden masa örtüsüne, eşarptan şala, perdeden kırlente, çocuk giysisinden kravata, kumaş materyal kullanılan pek çok üründe batik tekniği uygulanabilir.

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]

    Batik ürünler bilhassa rengârenk giyinmeyi veya evini renklerle dekore etmeyi sevenlerin tercihleri arasında bulunuyor. Batiği bizzat yapmak ise bir sanat aracı ya da bir hobi olarak veya çocuklarla birlikte yapılacak hoş bir aktivite olarak tercih edilebilir.

  • 8 Maddede Taşı Esere Dönüştüren İşçilik

    8 Maddede Taşı Esere Dönüştüren İşçilik

    Doğudan batıya taş işçiliğinin en güzel örneklerini görebileceğiniz bir ülkede yaşıyoruz. Bu kadim işçilik Bizans, Selçuklu ve Osmanlı döneminden kalma eserlerde birbirinden estetik halleriyle sık sık karşımıza çıkar. Sadece ülkemiz değil dünya için değeri tartışılmaz bu el sanatının hikâyesinde örneklerle kısa bir yolculuğa çıkmaya ne dersiniz?

    [eltd_section_title alignment=”left” title=”1#” title_font_size=”13″]
    [eltd_section_title alignment=”left” title=”2#” title_font_size=”13″]
    [eltd_section_title alignment=”left” title=”3#” title_font_size=”13″]
    [eltd_section_title alignment=”left” title=”4#” title_font_size=”13″]
    [eltd_section_title alignment=”left” title=”5#” title_font_size=”13″]
    [eltd_section_title alignment=”left” title=”6#” title_font_size=”13″]
    osmanlı
    [eltd_section_title alignment=”left” title=”7#” title_font_size=”13″]
    [eltd_section_title alignment=”left” title=”8#” title_font_size=”13″]