Bazı insanlar için kullandığımız “nevi şahsına münhasır” ifadesini hayvanlar âleminin tümü için kullanmak mümkün. Hepsinin birbirinden ilginç türleri, hepsinin kendine özgü davranış kalıpları var ve şüphesiz ki denizanaları da bunlar arasında yer alıyor. Aşağıdaki birkaç maddeyi okuduğunuzda ne demek istediğimizi çok daha iyi anlayacaksınız.
Vahşi doğanın oluşturduğu zorlu koşulların üstesinden gelebilmek her canlının görevi. Ancak doğada öyle türler var ki diğer canlılarla kıyaslandığında dur durak bilmeden çalışarak görevlerini yerine getirmeleriyle ünlü. Yazımızda hayvanlar âleminin uzun süre mesai yapan türlerini listeledik.
Başarılı mühendisler olarak bilinen kunduzlar topluluk halinde yaşar ve el birliği ile yaşadıkları su kıyılarında barajlar kurarak geniş ailelerinin rahat bir hayat sürmesine katkıda bulunur. Evlerini inşa etmek için keskin dişlerini kullanan kunduzların ekosistemdeki görevi bizler için de önemlidir. Kurdukları barajlarla su taşkınlarını engellerken yaşadıkları sudaki doğal ve yapay çöpleri arındırarak suyun temiz ve duru kalmasını sağlarlar.
Ekip çalışmasının en güzel örneğini teşkil eden karıncalar, kalabalık bir ordu halinde yaşadıkları yuvalarına sürekli yemek taşıyarak neredeyse gece gündüz efor sarf eder. Kolonideki her karıncanın farklı bir görevi vardır. Kraliçe karınca kolonide görev alacak yeni karıncaları dünyaya getirirken; işçi karıncalar larvaları besler, koloniyi temiz tutar, tüneller açar. Toplayıcı karıncalar ise yiyecek bulmak ve bu yiyecekleri yuvalara getirmek gibi onlar için hayati olan görevleri sadık bir şekilde uygular.
Doğadaki en küçük kuş türü olan sinek kuşları, hızlı şekilde çırptıkları kanatları için sürekli enerjiye, dolayısıyla gıdaya ihtiyaç duyar. Bir günde kendi ağırlığının üç katı kadar besin tüketmesi gereken sinek kuşları, bir çiçekten diğer çiçeğe devamlı kanat çırparak mesafeler kateder. Uzun ve ince yapıdaki gagaları, özellikle bazı çiçek türlerinin derinliklerindeki nektara ulaşmak için uygun yapıdadır. Çiçeklerden aldıkları nektar sırasında vücutlarının baş, göğüs ve başka bölgelerine polen bulaşır ve bu şekilde bir çiçekten aldıkları poleni başka bir çiçeğe taşırlar. Tüm bu özellikleriyle sinek kuşları; çiçek polenlemesi, bitkilerin üremesi ve çeşitliliğini sürdürebilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir.
Odunla beslendikleri için ahşap ev sahiplerinin korkulu rüyası haline gelen termitler, yıkıcı bir etkiye sahipmiş gibi gözükseler de aslında doğanın geri dönüşüm işçisidir. Karıncalar gibi kalabalık gruplar halinde yaşar ve yaptıkları iş bölümü sayesinde organize olarak çalışır. Beyaz ya da şeffaf renge sahip işçi termitler, yiyecek kaynağı bulmaktan, odun kazmaktan ve genç termitlerin bakımından sorumludur. Asker termitler ise, fiziksel olarak daha büyüktür ve koloniyi karınca veya rakip termit saldırısından korur. Bitkiler ve hayvanlar tarafından tüketmesi için ağaçlardaki selülozu parçaladıklarından orman ekosisteminin değerli bir parçasıdır.
Solucanlar basit bir omurgasız hayvan gibi gözükse de yaşamın sürekliliği için doğanın çiftçileri olarak adlandırılır. Tünel açarak yaşadıkları toprak altında; toprağın havalanması, organik minerallerin ve suyun taşınması gibi çok önemli ve hayati görevleri yerine getirir. Toprağı 15 cm kadar işleyen bu hayvanlar; nitrojen, kalsiyum ve diğer sağlıklı besinleri de dışkı olarak toprağa bırakır.
Aşklarından âdeta harika birer mimara dönüşen çardak kuşları, eş bulabilmek ve potansiyel eşini etkileyebilmek için inşa ettikleri yuvayı süsler, dekore eder. Yuva için çakıl taşları, tohumlar, kabuklar, çiçekler ve doğada buldukları diğer nesneleri kullanan çardak kuşlarının yuvası ne kadar büyükse eş bulma olasılığı da o kadar artar. Dişileri etkilemek için zorlu bir rekabet içinde olan bu kuşlar, yılmadan ve yorulmadan yuvalarına nesneleri taşır.
Doğanın çeşitliliğinden söz etmeye kalkışıldığında bunun ucu bucağı olmayan bir konu olduğunu anlamak çok da zaman gerektirmiyor. Gerçekten de göz kamaştıran bir dünyada yaşıyoruz… Hayat koşturmacasına kapılıp da bu güzellikleri es geçmek, fark etmemek veya ilham alıp beslenmemek kendimize yapabileceğimiz kötülüklerden biri olsa gerek. Tüm bu içerikler biraz da bunun için… Daha önce simsiyah ve bembeyaz hayvanları karşınıza getirmiştik, şimdi sıra siyah-beyaz renkleriyle gayet havalı görünen canlılarda…
Sokak hayvanları denince akıllara hemen kediler ve köpekler gelir… Fakat amaç şehir hayatını insanlarla paylaşan hayvanları tanımlamaksa bazılarını es geçiyoruz demektir. Hassasiyet gerektiren bu konuyu Kültür ve Yaşam olarak ele alıyor, şehirde birlikte yaşadığımız minik canlıların bir kısmını sayfamızda ağırlıyoruz.
Bırakın teknoloji çağını dijital çağa girdiğimiz şu dönemlerde muhtemelen bizi müstehzi bir gülümsemeyle izliyorlar. Neden mi? Çünkü bir zamanlar uzak mesafeler arasındaki iletişimin yegâne aracı onlardı. Binlerce yıldır insanlarla yaşayan güvercinler evcilleştirilen ilk kuş türüydü. Bu eski dostları mutlu etmenin yollarından biri uygun gördüğünüz yerlere tahıllardan oluşan yemler serpiştirmek olacaktır.
Evinizin önünde bir ağaç varsa, hele bir de mevsimlerden baharsa güne şakımalarıyla uyanmanız kaçınılmazdır. Minicik gövdesinden nasıl bu kadar coşkulu sesler çıktığına şaşar kalırsınız. Hem çok ürkek, hem açık alanda oturduğunuz bir masanın kenarına konacak kadar sosyaldirler. Eğer bir serçenin üremek için pencerenizin önüne veya balkonunuza yerleşmeye çalıştığını görürseniz şanlısınız demektir, artık size düşen çocuklarını alıp gideceği güne kadar onu bir an olsun ürkütmemektir.
Özellikle de İstanbul Boğazı’ndaki vapurların amansız takipçileridir martılar. Kâh gökyüzünde süzülüşleri kâh çığlık çığlığa ötüşleriyle vapur yolculuklarına heyecan, umut ve hayal katarlar. Klasik bir günde bir kıyıdan karşı kıyıya uçup duran metropol martılarının ortalama ömrü 10-15 yıldır fakat bazıları denize atılan plastikleri, çöpleri yemek sanıp yediği için o kadar bile yaşayamaz. Özetle, şehrimizi paylaştığımız bu kuşlar için denizleri temiz tutmak son derece önemlidir.
[eltd_section_title alignment=”left” title=”Sokaklardaki oyun arkadaşlarımız: Kediler” title_font_size=”13″]
Oyun çağındaki bir çocuk olmak da 80’lik bir dede olmak da durumu değiştirmez. Sokak ortasında durmuş yüzüne, hatta gözünün içine içine bakan bir kedi gören hiç kimse duruma kayıtsız kalamaz ve özenle incelttiği ses tonuyla seslenir: “Ne güzel şeysin sen öyle…” Bazen de kimseye aldırış etmeden bir yerden bir yere koşturduklarına tanık olursunuz ve o zaman bile keyiflidir seyirleri… Şüphesiz ki onlar şehirlerimizin en şaşkın ama en sevimli sakinleridir.
[eltd_section_title alignment=”left” title=”Köpekler: Biraz ilgi, biraz sevgi, bolca sadakat” title_font_size=”13″]
Köpekler ilgi ve sevgiye karşılık veren dost canlısı hayvanlardır. Bulundukları yere bağlanan ve hemen koruma altına alan bu delikanlılar kimi zaman bazı nedenlere bağlı olarak saldırganlaşabilirler. Eğer çevredeki sokak köpekleri için yerel birimlerden destek istenir, gerekli aşı ve bakımları yaptırılırsa, onlar için sokağa düzenli olarak su ve yemek kapları bırakılırsa bu sorun da ortadan kalkacak, herkes bir arada sevgi ve saygı içinde yaşayabilecektir. J
Onlar büyük bahçeleri ve parkları seven, toprak içinde kazdıkları tünellerde yaşayıp insan içinde görünmekten hazzetmeyen şehir sakinleridir. Elbette gerçekte bir şehir canlısı değil, doğanın içinde, doğal hayat şartlarında yaşamını sürdürebilen varlıklardır. Yine de ara sıra yolunuzun üstünde veya bir çalılığın içinde onlara denk gelebilirsiniz. Dikenlerini fırlattığı düşüncesiyle insanlar onlardan korksalar da kirpilerin böyle bir yeteneği bulunmamaktadır.
[eltd_section_title alignment=”left” title=”Karıncalar: Her an her yerde olabilirler” title_font_size=”13″]
Yaşadığınız kentte balkonda, mutfakta, bahçede, sokakta, her an her yerde karşılaşabileceğiniz karıncalar, bazen geniş bir alana yayılarak insana ne yapacağını şaşırtırlar. Onları kendi alanlarında rahat bırakmak, eğer sizin alanınıza giriyorlarsa incitmeden uzaklaştırmak en doğru yöntem olacaktır. Bu konu, fiziksel kırılganlıklarıyla ünlü olan minik canlıları insan için merhamet kıstasına dönüştürecek kadar mühimdir. Ne de olsa iyi yürekli, ince duygulu insanlar için “o karıncayı bile incitmez” denmesi boşuna değildir.
Yeryüzünü kaplayan toprak, insanlar, bitkiler, canlılar ve tüm organizmalar için hayat demektir. Toprak üzerinde barındırdığı yaşam gibi kendisi de bir canlıdır. Toprak o kadar zengin bir bileşendir ki, bir avuç toprakta dünya üzerindeki insan sayısından çok mikroorganizma bulunur. Toprağın yaşam için önemini birkaç madde ile anlatmak zor da olsa, bu içeriğimizde 8 maddede toprağı inceliyoruz.
